Dan volgt er een uiteenzetting waarom Egypte best een samenleving was die we positief zouden waarderen. "De oneindige macht van de farao dient er juist toe om de zwakke in de samenleving te beschermen tegen de sterke, en zo ma’at, het Egyptische woord voor gerechtigheid, te garanderen. Macht in dienst van het recht. Assmann beoordeelt dit staatsbestel allereerst op zijn intentie", zo karakteriseert Janse de positie van Assman.Sam Janse schreef:In Duitsland woedt al zo’n tien jaar een monotheïsmedebat dat door hem is aangezwengeld. Het begon met zijn boek ’Moses the Egyptian. The Memory of Egypt in Western Monotheism’ dat in 1997 verscheen. De kern van zijn betoog: ergens, eens, laten we zeggen bij Mozes, is er in de geschiedenis van Israël een wissel omgegaan. Assmann noemt Mozes een Erinnerungsfigur. Historisch is het onduidelijk of het monotheïsme inderdaad door Mozes is geïntroduceerd, maar zijn naam kleeft eraan. In de traditie van Israël is hij de grote man. Hij staat symbool voor de strijd vóór de ene ware God en tegen de afgoden.
Assmann spreekt daarom over de ’mozaïsche onderscheiding’: die van waar en vals, van de ene echte god en de vele afgoden. Sindsdien moeten de valse goden bestreden worden en ook hun aanhangers. Ziehier de oorsprong van het religieuze geweld dat jodendom, christendom en islam, allemaal loten van de mozaïsche stam, doortrekt. Wat deze religies kenmerkt, is, in de woorden van Assmann, de semantiek van de onderscheiding, de breuk, de afgrenzing. Van de bekering ook, niet als vrije keus, maar als verplichte beslissing. En dus ook van het geweld. Kort samengevat: geweld is de prijs van het monotheïsme.
Het zit Assmann dwars dat Egypte in de Bijbel synoniem staat voor despotisme en slavernij.
Janse beschrijft ook uitvoerig de kritiek op Assman. Polytheistische mythen, bijv. Mesopotamische, zijn veel gewelddadiger, werpen Oud-Testamentici tegen.
Trouw - Mozes en de schuld aan 11 septemberSam Janse schreef:Het veelgodendom van Egypte, Assyrië, Babel, heeft zijn aanhangers er ook niet van weerhouden om een expansionistische politiek te voeren tegen andere eveneens polytheïstische staten – met de zegen van de eigen goden. Vooral de Assyriërs, die onderworpen vijanden aan gepunte palen spietsten, waren berucht om hun wreedheid. De lijn van het polytheïsme naar het universalisme is dus niet zo eenvoudig te trekken als Assmann wil.
Zenger noemt in dit verband de Romeinen niet, maar ook hun religie stond duidelijk in dienst van hun veroveringszucht. De polytheïstische staatsgodsdienst moest het militaire succes van de legioenen legitimeren en garanderen. Juist daarom was de afzijdigheid van de christenen aan deze cultus staatsgevaarlijk: nalatigheid op dit punt kon de toorn van de goden oproepen. De polytheïstische Romeinse staat schuwde geweld en vervolging dan ook niet om de christenen in het gareel te krijgen. Het is volgens Zenger niet te bewijzen dat de polytheïstische staten van de Oudheid minder gewelddadig waren dan de latere monotheïstische rijken. Dat zet een vraagteken bij Assmanns stelling dat juist het monotheïsme een hoog Gewaltpotential heeft.