Friedrich Nietzsche

[Rereformed]

Volgens mij is Aldus sprak Zarathoestra zeker niet het meest onsamenhangend boek. Er zit een duidelijke opbouw in. Het is echter wel een boek dat moeilijk toegankelijk is zonder kennis van zijn ideeën. Ik heb zelf met dit boek, toch zijn belangrijkste, het meeste moeite omdat het niets dan metaforen bevat die je toch eerst moet vatten.
Een gids door dit boek is eigenlijk nodig. Dit zou de opmerkingen als zou Nietzsche moeilijk leesbaar zijn bevestigen maar , mijn ervaring is dat dat voor andere boeken niet geldt (mogelijk slechts gedeelten daarvan)

Drie jaar geleden bracht Lucida mij met Nietzsche in aanraking. Sindsdien heb ik hem dagelijks gelezen. Vanaf de eerste regels die ik las was ik gekluisterd aan alles wat hij te zeggen had. Zijn stijl vond ik onovertrefbaar. Zo scherp, zo kunstig, zo geheel anders dan alle andere filosofen. Ik vind hem nog steeds boeiender dan welke andere schrijver dan ook die ik ken.
Ik denk dat de grootste reden hiervoor is dat mijn denken voorheen volledig ondergedompeld was in het christelijk geloof. Nietzsche behandelt juist al die zaken waar iemand die tegen zijn geloof kritisch gaat kijken voortdurend mee bezig is. Nietzsche is het prototype van de diep gelovige religieuze mens (tevens diep gevoelige kunstenaar; deze kenmerken gaan vaak samen) die de ontgoocheling van de christelijke godsdienst doormaakt, en daarmee automatisch ook de ontgoocheling wat betreft de cultuur die erop gebouwd is. Deze mens voelt zich opeens losgeslagen, hij doet verwoed pogingen om zich te ontdoen van alle illusies, ingebeelde (godsdienstige) waan, om totale intellectuele eerlijkheid op te doen. Maar met het wegvallen van al die godsdienstige zekerheden vallen ook alle tot nu toe geëerde waarden en deugden weg, zodat hij tevens op zoek moet naar een totaal nieuwe levenswijze, nieuwe opvattingen. Hoewel Nietzsche zijn teksten al 120 jaar geleden schreef, voelden ze voor mij aan alsof ze vandaag de dag geschreven waren, en ik heel sterk flarden van mijn eigen mijn eigen gedachten, worstelingen, en leven las.

Nietzsche kun je niet vatten zonder je in het christendom te verdiepen. Alles wat hij zegt is een poging om aan het christelijk geloof te ontgroeien. Als vuistregel zou je kunnen stellen dat al Nietzsches overtuigingen het tegendeel bedoelen te zijn van wat de christelijke godsdienst altijd geleerd heeft. In die zin zou je inderdaad kunnen zeggen dat hij nooit het christelijk geloof ontgroeid is en ook dat hij daardoor op een bepaalde manier eenzijdig werd.

Zijn boek Aldus sprak Zarathoestra zag hij zelf als het hoogtepunt van zijn leven en denken. Het boek is allesbehalve onsamenhangend. Het is een meesterlijk uitgedacht en in meesterlijke taal geschreven werk dat letterlijk voor Nietzsche zelf de nieuwe bijbel voor zijn leven en voor de wereld van de toekomst wilde zijn. Ik ben al meer dan een jaar bezig op dit vergeten boek een commentaar te schrijven. Helaas ben ik nog maar halverwege; vanwege drukke bezigheden zal ik er nog wel een jaar mee bezig zijn voordat ik het af heb. Voor wie het interesseert: https://volwassengeloof.nl/een-commenta ... athoestra/

tot aan zijn zgn. psychose zou hij een zeer fijngevoelig / meelijdend menszijn geweest, het tegengestelde van zijn geschreven aanvallen op de barmachtigheid. Zelfindificatie met Tegenstander wezenlijk voor Nietzsche geweest.
Nietzsches vijandigheid t.o.v. Christendom alleen te begrijpen door crisis van
zijn tijd volgens Jaspers. Nietzsche ook zelfindentificatie met Christus.
Bron : Genie, Irrsinn und Ruhm band 7

Zeer juist. 'De crisis van zijn tijd' kan men nog steeds ervaren wanneer men zoals ik vervreemdt uit een vrome omgeving.
De identificatie met de Antichrist en ook met een unieke taak die vergeleken kan worden met die van Christus maakt Nietzsche inderdaad tot persoon over wie men altijd kan blijven doorspeculeren: een gek of juist het onovertrefbare unicum dat de sleutelfiguur tot de moderne wereld is.

Nietzsche heeft niets op Jezus tegen maar wel op het christendom. Hij noemde Jezus de enige christen ooit.
Als ik moet afgaan op wat er in de bijbel staat weet ik niet of ik wat het eerste betreft wel met Nietzsche mee kan gaan.

Nietzsche heeft wel degelijk een hoop op Jezus tegen, maar in zijn denken maakt hij onderscheid tussen vijanden (=iemand die je hoog waardeert maar met wie je van mening verschilt) en het verachtelijke (=waar je geen goed woord voor over hebt en geen vinger naar uitsteekt). Jezus behoort tot de eerste groep.
Nietzsche was iemand die helemaal geen moeite had om af en toe een goed woordje over de vijand te zeggen. In zijn filosofie is 'vijand' altijd noodzakelijk om de mens aan te zetten tot het bereiken van het steeds hogere. Hij is bijvoorbeeld ook van mening dat een mens die zich hoog ontwikkelt telkens met zichzelf in gevecht gaat, en wil doden wat hij eens tevoren juist aanhing. Dus 'vijand' en 'vriend' liggen heel dicht bij elkaar.

Hoe Nietzsche dacht over Jezus kun je lezen in Aldus sprak Zarathoestra in het hoofdstuk De bedelaar uit vrije wil.

En hoe zit het met dat 'übermensch' idee? Wie kan daar zo kort mogelijk wat uitleg over geven?

Het idee van de Bovenmens is gemakkelijk te begrijpen wanneer je een alternatief moet zien te vinden op 'God' of 'Christus'. Het is bedoeld als stimulant of idee dat een mens kan nastreven in zijn leven. Het moderne (of Nietzsche)equivalent van imitatio Christi, maar dan in Nietzsches kleuren, die hij uitgebreid geeft in Aldus sprak Zarathoestra.

Zo sprak Zarathustra laat mij sterk denken aan Faust.

Zeer goed gezien!

Men zou de problematiek waar Nietzsche in zijn Zarathoestra-cyclus mee te maken heeft strikt kunnen bezien vanuit een
religieuze gezichtshoek: Nietzsche heeft de dood van God geconstateerd. Dit is het vertrekpunt voor het gehele boek, oftewel van al Nietzsches gedachten. Hij heeft zich vervolgens afgevraagd wat de dood van God voor de mens te betekenen heeft en komt tot een eenduidig antwoord: de mens moet nu de God van vroeger zelf belichamen. Bij het ontleden van dit begrip 'God' destilleert Nietzsche er twee hoofdaspekten uit:

1) God is voor de mens het symbool, de representatie of de belichaming van de allerhoogste idealen die de mens zelf nastreeft, of waartoe hij zichzelf altijd aanspoort om na te streven (het aspect van de aktieve 'Prometheus Bovenmens' of 'Faust Bovenmens').
2) God is het symbool, de representatie van een overal bovenstaande en allesomvattende niet te definiëren grootheid waarin een mens slechts 'opgaat', waarin hij 'rust', een grootheid die de mens slechts 'ervaart', en die van buitenaf op hem inwerkt of opgelegd wordt (de passieve 'Spinoza Bovenmens').

[Rereformed]

Toch is zijn werk zeer de moeite waard, met name het idee van de "macht zum wille" allleen behoort aan alles een nuance, Nietzsche was daar in mijn ogen niet meer toe in staat.

Bij "de Wil tot Macht" moet men in geen geval eenzijdig aan (politieke) machtswellust denken. Het begrip is eenvoudig de definitie van de kern van alles wat leeft. In "Voorbij Goed en Kwaad" geeft Nietzsche een korte maar zeer heldere definitie van deze term: "Boven al het andere wil iets levends zijn kracht ontladen - het leven is de wil tot macht" (§ 13).
In "de Wil tot Macht" geeft Nietzsche in § 657 een andere zeer verhelderende uitleg van dit begrip: "Wat is passief? - verhinderd worden op de weg vooruit te gaan; dus een kwestie van weerstand en reactie. Wat is aktief? - het trachten te verkrijgen van macht". In § 656 staat: "De wil tot macht kan zichzelf slechts laten zien waar weerstand bestaat; het zoekt daarom dat wat weerstand biedt", en vervolgt met het geven van een voorbeeld via oerleven: "dit is wat een protoplasma doet wanneer het haar pseudopodia uitstrekt en daarmee de omgeving bevoelt. Aan zich toeëigenen en in zich opnemen is bovenal het streven naar beheersing van de omgeving, het vormen en hervormen ervan, totdat uiteindelijk dat wat men beheersen wil geheel is overgegaan tot de machtssfeer van de agressor en het de agressor heeft vermeerdert..."

Anders gezegd: wil tot macht is het streven van al wat leeft naar maximale ontplooiing. De kern van wat Nietzsche wil zeggen is dat het in het leven ten diepste niet om zelfbehoud gaat (zoals velen hebben opgemerkt), maar bovenal om het streven naar groter, krachtiger, hoger, beter, meer. Vandaar dat Nietzsche het ideaal van de Bovenmens creëert, iets dat zelfbehoud en domweg voortplanting te boven gaat.

Zie ook Van de zelfoverwinning.

Wat de nuance betreft is Nietzsche juist een meester in onderscheidingen, kanttekeningen en het zien van vele kanten aan een zaak.
Zijn opinie over Jezus bijvoorbeeld is zowel positief als negatief. Het valt niet mee wanneer je alles op een rijtje zet wat hij over Jezus zegt, te zeggen wat zijn eindconclusie over Jezus is. Of neem een andere kernzaak: tegenover de volledig autonome mens die naar de Bovenmens dient te streven zet hij -welhaast om zichzelf te pesten zou je kunnen denken- het tegenovergestelde neer: de leer van de eeuwige wederkeer van hetzelfde, het gevangen zijn in een eeuwige ring van het gedetermineerde.
Of neem deze uitspraken:

"Altijd steekt wat waanzin in de liefde. Maar altijd steekt ook wat verstand in de waanzin." (Zarathoestra I.7)

"Nog nooit liep de waarheid gearmd met een onwrikbaar man." (Zarathoestra I.12)

Nietzsche en ongenuanceerd denken zijn tegengestelden van elkaar.

[Rereformed]

Het is juist helemaal niet negatief en deprimerend. Hij zet zich bv. af tegen zijn grote inspirator Schopenhauer juist omdat hij zo negatief was. Hij probeerde zijn filosofie te omarmen en juist heel positief te benaderen, een levensbevestigende draai.

Zeer juist. Nietzsche zegt van zichzelf dat hij in zijn denken alle consequenties van het feit dat God niet bestaat onder ogen heeft moeten zien, en tot de conclusie kwam dat een mens dan een reis naar totaal nihilisme doormaakt, iets wat hij voorspelde voor de 20ste eeuw; vanwaaruit hij vervolgens weer een reis naar boven maakt met nieuw gevonden waarden. En dat is waar hij in Aldus sprak Zarathoestra mee aankomt. Zijn filosofie komt er in een notendop op neer dat de hoogste invulling van het leven de bevestiging van het bestaan is in alle omstandigheden. Bij de termen moed en heldhaftigheid die zo bij Nietzsches denken behoren moet men niet denken aan oorlogvoering, maar aan de denkwereld van de mens met het moderne weten: iemand die totaal eerlijk wordt en de naakte realiteiten van het bestaan onder ogen durft te zien, heeft een uiterst sterke wilskracht nodig, moed en heldhaftigheid, om op alle momenten van het leven en in al haar eigenschappen tegen het leven ja te zeggen en om van wat hij noemt "de geest der zwaarte" de kop af te bijten.

[Rereformed]

Ik denk dat Hitler vooral zichzelf, en misschien de andere leiders van de nazi partij als übermensch zag.
Ik heb het idee van de übermensch altijd, en misschien ten onrechte, gezien als de sterke die heerst over de zwakkere, die genadeloos over lijken gaat. Dat idee heeft me altijd tegen gestaan.

Vriendelijke groet.

Nietzsche schreef dat Goethe en Spinoza de mensen voor hem zijn die de Bovenmens het dichtst benaderen.

Hij was zeer sterk anti-duitse cultuur, anti-antisemitisch en anti-nationalistisch. Wellicht vanwege het laatste was hij een bewonderaar van Julius Caesar en Napoleon.

[mustafa]

hierin stond nietzsche niet alleen
ook steiner zag goethe zo

[Gerard]

Rereformed,

Prachtig.
Dat jij ook Nietzsche 'adept' (gevaarlijk woord) bent was ik al weer vergeten na een tijdje forum stilte.
Ik ben minder actief door dat ik tegenwoordig weer minder tijd voor het forum heb.
In jou heb ik een Nietzsche kenner ontdekt waar ik mijn mijn vragen terrecht kan.
Na mijn geloofsafval ben ik in zelf eerst in een onbevredgend nihilisme terecht gekomen.
Ik kende dat wordt echter toen nog niet. Dat noemde ik toen Atheïsme.
Mijn levensvragen invullend met de atheïstische Nietzscheaanse gedachte van "God is dood" bleek een leegte op te leveren.
Dat vulde ik met theravadda boeddhisme maar dat bleek, in veel mindere mate dan het christendom overigens, ook een luchtspiegeling van wishful thinking.
Uiteindelijk kwam ik, denk ik ook via het boeddhisme waas namn als Schopnehauer en Nitzsche wel ens vielen.in aanraking met Nietzsche.
Uiteindelijk heeft Nietzsche mij geleerd hoe je het leven zin kunt geven en de levensvragen zonder religie héél bevredigend kunt beantwoorden.
Nietzsche schreef wat ik dacht, dat was een eye opener, maar hij kleurde ook de plaatjes die via mijjn eigen gedachtengang kleurloos bleven.
Kmoet eten kom er nog op terug maar de komende avonden geen of héél weinig tijd.

[Rereformed]

Rereformed,
Na mijn geloofsafval ben ik in zelf eerst in een onbevredgend nihilisme terecht gekomen.
Ik kende dat wordt echter toen nog niet. Dat noemde ik toen Atheïsme.
Mijn levensvragen invullend met de atheïstische Nietzscheaanse gedachte van "God is dood" bleek een leegte op te leveren.
Dat vulde ik met theravadda boeddhisme maar dat bleek, in veel mindere mate dan het christendom overigens, ook een luchtspiegeling van wishful thinking.
Uiteindelijk kwam ik, denk ik ook via het boeddhisme waas namn als Schopnehauer en Nitzsche wel ens vielen.in aanraking met Nietzsche.
Uiteindelijk heeft Nietzsche mij geleerd hoe je het leven zin kunt geven en de levensvragen zonder religie héél bevredigend kunt beantwoorden.
Nietzsche schreef wat ik dacht, dat was een eye opener, maar hij kleurde ook de plaatjes die via mijjn eigen gedachtengang kleurloos bleven.
Kmoet eten kom er nog op terug maar de komende avonden geen of héél weinig tijd.

Nietzsches voorstelling van hoe de toekomst zou verlopen is tot nu toe geheel juist gebleken. De vorige eeuw is de eeuw van het nihilisme geworden voor de hoog opgeleide mens, en de eeuw van het totalitarisme (waarin wraakzucht hoogtij vierde) voor de massa's. Pas na het uitsterven van de seculiere surrogaatreligies vervalt ook de massa in nihilisme, en groeit zij uit tot wat hij in Aldus sprak Zarathoestra de 'laatste mens' noemt, de mens die nergens meer naar streeft, geen idealen meer heeft, maar zich toelegt op gemak, comfort en zichzelf ontzien. Deze vorm van mensheid zag Nietzsche als door en door decadent en daarom verachtelijk.

Nietzsche is beroemd geworden om zijn 'God is dood' uitspraak, maar men begrijpt hem volkomen verkeerd wanneer men denkt dat hij de dood van God beoogde. Het is eerder een uitspraak van wanhoop, hij lijdt eronder. Men zou van Nietzsche kunnen zeggen dat hij één van de eersten was die werkelijk begreep wat de dood van God voor het denken van de Europese mens betekende. Met het wegvallen van het denkbeeld God valt alles als het ware naar beneden. Hij doorzag ook zeer scherp dat wat er in de maatschappij nog van God is overgebleven slechts een schaduw is van het oorspronkelijke. Mensen durven niet eerlijk genoeg te zijn, en gaan daarom ogenschijnlijk door met hun oude waan, maar in deze moderne tijd is het pas werkelijk waan geworden, omdat men ten diepste beter weet. Vandaar dat hij gelovigen hard aanpakt en beschuldigt van huichelarij en decadentie. De moderne christen gebruikt geloof als middel om zichzelf te ontzien en in 'erbarmelijk welbehagen' te leven. De God die zij aanhangen mag wat hem betreft wel zo spoedig mogelijk verdwijnen.

Nadat Nietzsche zijn christelijk geloof verloor (na het lezen van Strauss) werd hij eerst aangesproken door Schopenhauer, de filosoof die als een van de eerste westerlingen zich in het Boeddhisme had verdiept. Maar langzaamaan zag hij in dat het Boeddhisme lijdt aan dezelfde ziekte als het christendom: het leven ten diepste te zien als lijden en verdorven, en antwoorden zoekt in het lijdzaam verdragen en het medelijden (wat hij decadent en nihilistisch noemt). Hij ontwikkelde uiteindelijk een filosofie die precies het omgekeerde wil zeggen. Als professor in de klassieke talen was hij goed op de hoogte met het oude griekse denken, en zag hij de pre-socratische tijd als een ideale tijd waarin men het leven positief bezag. Hij noemde zijn levensvisie 'Dionysisch'.

Het interessante van Nietzsche is dat hij de eerlijkheid heeft alle overtuigingen als luchtspiegelingen te zien, maar desalniettemin met bijzonder sterke overtuigingen naar voren komt. Het alternatief, de volkomen afwezigheid van grote idealen, is volgens hem het hoogtepunt van decadentie en verval.
Maar idealen waren tot nu toe gestoeld op het negatieve (de traditionele religies en de in zijn tijd opkomende ideologieën van nationalisme en communisme). Hij ziet zijn eigen denken als het eerste en enige alternatief om het leven positieve waarde te geven. De basis hiervoor is de individuele mens die zichzelf een wil geeft, en het uiterste verlangt van zichzelf. De mens die het aardse leven zegent en voortdurend bezig is met het scheppen van hoge doelen.

Hier een prachtige uitspraak van hem, waarmee je als het ware tot op de bodem van zijn ziel komt:

"Zelf geloof ik niet dat iemand de wereld ooit met zo'n diepe argwaan bekeken heeft, en niet alleen als toevallige advocaat van de duivel, maar evenzeer, om het theologisch te formuleren, als vijand en uitdager van God; en wie iets van de gevolgen vermoedt die aan de basis van elke diepe argwaan liggen, iets van de huiveringen en angsten van de vereenzaming waartoe elk onvoorwaardelijk verschil van blik de ermee behepte veroordeelt, zal ook begrijpen hoe vaak ik, om uit te rusten van mijzelf, als het ware om een tijdelijk vergetelheid van mijzelf te vinden, ergens een schuilplaats heb gezocht - in de een of andere bewondering of vijandschap of wetenschappelijkheid of lichtzinnigheid of domheid; en ook waarom ik, wanneer ik niet vond wat ik nodig had, het op kunstmatige wijze heb moeten afdwingen en naar behoefte vervalsen en verdichten (hebben dichters ooit iets anders gedaan? en waar dient alle kunst ter wereld anders voor?).
Zo heb ik dan op een keer, toen ik er behoefte aan had, ook de 'vrije geesten' verzonnen: zulke 'vrije geesten' zijn er niet, waren er niet, -maar ik had ze destijds, zoals gezegd, als gezelschap nodig, om goedgeluimd te blijven onder barre omstandigheden (ziekte, vereenzaming, buitenland, lusteloosheid, leeglopen): als dappere kerels en spoken, met wie men keuvelt en lacht als men zin in keuvelen en lachen heeft en die men naar de duivel zendt als ze vervelend beginnen te worden, -als een schadeloosstelling voor onbekende vrienden. Dat zulke vrije geesten ooit zouden kunnen bestaan, dat ons Europa onder zijn zonen van morgen en overmorgen zulke montere, vermetele kerels zal tellen, in levende lijve en tastbaar, en niet, zoals in mijn geval, alleen als schaduwbeelden en schimmenspel van een kluizenaar: daar zou ik nooit aan willen twijfelen. Ik zie hen reeds komen, langzaam, langzaam; en wie weet doe ik iets om hun komst te bespoedigen wanneer ik van tevoren beschrijf onder welk gesternte ik hen zie ontstaan, over welke wegen ik hen zie komen."

[Rereformed]

hierin stond nietzsche niet alleen
ook steiner zag goethe zo

De jonge Steiner was een groot bewonderaar van Nietzsche.
http://www.dartmouth.edu/~fnchron/1896.html

[Devious]

Nietzsche schreef dat Goethe en Spinoza de mensen voor hem zijn die de Bovenmens het dichtst benaderen.

Wel, als dit werkelijk zo is, dan heb ik de waarde van Nietzsche wel onderschat.
Wat is het meest toegankelijke boek van Nietzsche?

Grtz..

[Rereformed]

Ik vind het jammer dat Nietzsche bij het idee van zelfverwezenlijking te ver doordraait en daarmee dingen stelt die voor een sociaal dier als de mens is juist tegen de "wil" ingaan of botweg ziekelijk zijn.

Zo vind ik het juist dat Nietzsche uit het dogmatische keurslijf van religie, maar ook uit de de gebaande wegen v.d. metafysica stapt. Maar ik vind het jammer dat Nietzsche een anti democraat is, anti feminist is en zeer zielige uitspraken doet over oorlog als zijnde normaal.....de "macht zum wille" wordt in ieder geval wel fatalistisch in mijn ogen.

Toch is zijn werk zeer de moeite waard, met name het idee van de "macht zum wille" allleen behoort aan alles een nuance, Nietzsche was daar in mijn ogen niet meer toe in staat.

Nietzsche draait niets door. Je moet hem genuanceerd lezen, dwz zijn uitspraken altijd weer bezien in het licht van andere uitspraken. Zo kun je in Zarathoestra II.13 bijvoorbeeld lezen over 'verhevenen' die via (letterlijk of figuurlijk) vechten de gevierde held zijn geworden. Nietzsche vertelt ze dat er boven hun verhevenheid een grotere verhevenheid bestaat, een puur geestelijke grootheid:

"Maar juist de held valt het schone het allerzwaarst. Onbereikbaar is het schone voor iedereen met een heftige wil. Iets meer, iets minder, dat is zo belangrijk, maar juist voor zulke mensen teveel. Stilstaan met slappe spieren en uitgespannen wil: dat is voor zulke mensen het allerzwaarst, hoe verheven ze zich ook voelen! Wanneer macht genadig wordt en afdaalt in het zichtbare: schoonheid noem ik zulk afdalen. En van niemand wens ik zozeer schoonheid als van geweldenaren: laat dit je laatste zelfoverwinning zijn. Tot alle kwaad acht in jou in staat: daarom wens ik van jou juist het goede.
Ik heb vaak gelachen om de slappelingen die zich goed wanen omdat ze slappe poten hebben! [dwz voor hen gelden andere vermaningen!]
Boven de held staat de Bovenheld."

Ik ben het met je eens dat hij wat de vrouw betreft ongelooflijk naief en patriarchaal denkt. Wellicht is er een wereld van verschil tussen 1880 (toen vrijwel geen vrouw nog hoog opgeleid was) en onze moderne wereld, maar dat Nietzsche geen oog heeft gehad voor een mogelijke ontwikkeling van de vrouw verbaast mij.
Hij heeft inderdaad ook geen oog gehad voor de positieve kant aan socialisme. Ik denk niet dat je de conclusie kan trekken dat hij anti-democraat was. Zijn persoonlijke keus en oproep tot anderen was de 'nationale staat' te ontvluchten, zich er geheel van af te scheiden, dat lijkt meer op een soort a-politieke opstelling en zich helemaal afzijdig houden voor het politieke spel, of via schrijven agitatie ertegen.

[Rereformed]

Nietzsche schreef dat Goethe en Spinoza de mensen voor hem zijn die de Bovenmens het dichtst benaderen.

Wel, als dit werkelijk zo is, dan heb ik de waarde van Nietzsche wel onderschat.
Wat is het meest toegankelijke boek van Nietzsche?

Grtz..

Om met hem kennis te maken misschien Ecce Homo, zijn laatste boek, waarin hij zelf een terugblik op zijn carrière schrijft en zijn boeken uitlegt. Je krijgt dan een goed en kort overzicht van zijn persoon, de inhoud van zijn boeken en wat hij beoogt.

Het boek Ecce Homo is beroemd om de onovertrefbare titels van de hoofdstukken:
Waarom ik zo wijs ben
Waarom ik zo intelligent ben
Waarom ik zulke goede boeken schrijf
Waarom ik het noodlot ben

Vanaf de verschijning van het boek zijn de lezers in tenminste twee tegenovergestelde kampen te vinden: zij die de waanzin er in lezen, en zij die onder de indruk zijn van het geschrevene. Menigeen ziet zich in beide kampen rondlopen. Wellicht in nog meer kampen:


Ikzelf lees het boek zo:

PS Je begrijpt al veel van Nietzsche wanneer je opmerkte dat Ecce Homo ooit eens over Jezus is uitgesproken en hij die titel daarom uitkoos.

[Rereformed]

Mijn grote probleem met Nietzsche is, net als Devious, is dat hij zo ontzettend moeilijk leesbaar is. Ik heb wel eens wat werken thuis gehad uit de openbare bibliotheek maar ik kom er niet doorheen. Is er ergens een goede samenvatting te vinden?

Ik begrijp dit niet. Ik ken jou als een helder en onderlegd denker, en in discussies op het internet wijst men er vaak op dat Nietzsche ogenschijnlijk juist zo gemakkelijk te lezen is, maar het betere, genuanceerde en diepere begrijpen ervan zoveel moeilijker is.
Ik heb zelf namelijk vaak last met gortdroge filosofen waar niet doorheen te komen is, maar voor mij was Nietzsche nu juist een gelukkige uitzondering. Zelfs Aldus sprak Zarathoestra - hetgeen iemand hier voor 'onsamenhangend' wil laten doorgaan - was voor mij vanaf het begin heldere kost, een enkele passage daargelaten. Nietzsche schrijft vaak aforistisch, korte passages die je steeds geheel op zichzelf kan lezen en overdenken, zodat je zijn schrijven zelfs bij zeer kleine stukjes en brokjes tot je kan nemen.

Wat die samenvatting betreft: lees het dunne boekje Ecce Homo.

PS Zijn naam is zo moeilijk niet, wanneer je het in twee delen denkt:
Nietz
sche

Het laatste deel is een bekend en veel voorkomend samenraapsel van letters, ook in het nederlands.

[bad_religion]

Nietzsche draait niets door. Je moet hem genuanceerd lezen, dwz zijn uitspraken altijd weer bezien in het licht van andere uitspraken. Zo kun je in Zarathoestra II.13 bijvoorbeeld lezen over 'verhevenen' die via (letterlijk of figuurlijk) vechten de gevierde held zijn geworden. Nietzsche vertelt ze dat er boven hun verhevenheid een grotere verhevenheid bestaat, een puur geestelijke grootheid:

"Maar juist de held valt het schone het allerzwaarst. Onbereikbaar is het schone voor iedereen met een heftige wil. Iets meer, iets minder, dat is zo belangrijk, maar juist voor zulke mensen teveel. Stilstaan met slappe spieren en uitgespannen wil: dat is voor zulke mensen het allerzwaarst, hoe verheven ze zich ook voelen! Wanneer macht genadig wordt en afdaalt in het zichtbare: schoonheid noem ik zulk afdalen. En van niemand wens ik zozeer schoonheid als van geweldenaren: laat dit je laatste zelfoverwinning zijn. Tot alle kwaad acht in jou in staat: daarom wens ik van jou juist het goede.
Ik heb vaak gelachen om de slappelingen die zich goed wanen omdat ze slappe poten hebben! [dwz voor hen gelden andere vermaningen!

Beste rereformed, de nuance die je al direct uit de geciteerde text kan halen "Heeft Nietzsche het nu niet over zichzelf?"

Ik nuanceer Nietzsche graag, om de volgende en belangrijke reden; Nietzsche is vaak misbruikt omdat mensen te veel in hem hebben willen zien, maar als ik tegen Nietzsche zou zeggen "Er deugt niets van jouw ideëen" dan zou het antwoord zijn "Prima, dat is jouw "macht zum wille". Het geniale van Nietzsche is zijn besef van menselijkheid boven metafysica, maar derhalve (en derhalve) heeft Nietzsche behoorlijk zieke ideëen geventileerd over oorlog, superioriteit van man boven vrouw (etc.) en ik denk dat je dit soort ideëen niet onder de mat moet vegen. Nietzsche heeft ook grove fouten en gemaakt, maar Nietzsche daagt ons ook uit die te zien. Zo vat ik bijvoorbeeld Zarathoestra op als een poëtisch werkstuk waar Nietzsche ons niets verteld en daarmee veel wil zeggen.

[Rereformed]

"Maar juist de held valt het schone het allerzwaarst. Onbereikbaar is het schone voor iedereen met een heftige wil. Iets meer, iets minder, dat is zo belangrijk, maar juist voor zulke mensen teveel. Stilstaan met slappe spieren en uitgespannen wil: dat is voor zulke mensen het allerzwaarst, hoe verheven ze zich ook voelen! Wanneer macht genadig wordt en afdaalt in het zichtbare: schoonheid noem ik zulk afdalen. En van niemand wens ik zozeer schoonheid als van geweldenaren: laat dit je laatste zelfoverwinning zijn. Tot alle kwaad acht in jou in staat: daarom wens ik van jou juist het goede.
Ik heb vaak gelachen om de slappelingen die zich goed wanen omdat ze slappe poten hebben! [dwz voor hen gelden andere vermaningen!

Beste rereformed, de nuance die je al direct uit de geciteerde text kan halen "Heeft Nietzsche het nu niet over zichzelf?

Ongetwijfeld, Nietzsche kun je lezen als iemand die in zijn gehele oeuvre in gesprek is met zichzelf. De ondertitel van Aldus sprak Zarathoestra is "een boek voor iedereen en niemand".

Ik nuanceer Nietzsche graag, om de volgende en belangrijke reden; Nietzsche is vaak misbruikt omdat mensen te veel in hem hebben willen zien, maar als ik tegen Nietzsche zou zeggen "Er deugt niets van jouw ideëen" dan zou het antwoord zijn "Prima, dat is jouw "macht zum wille".

Nee, dat zou hij welzeker niet zeggen. Hij zou jou aan de tand voelen om de superieuriteit van jouw ideeën uiteen te zetten, en ze dan één voor één ontleden en zo nodig onder vuur zetten. Wat zijn je hoogste doeleinden in het leven, je hoogste hoop, je diepste streven? Hij zou vooral zeggen dat er weinig waarde schuilt in afbrekende kritiek indien je niet met een duidelijk beter alternatief voor de dag komt. Maar 'prima' zou hij beslist niet zeggen. Zijn boodschap was het tegendeel van dat het er niet toe doet welke overtuigingen je aanhangt.

Het geniale van Nietzsche is zijn besef van menselijkheid boven metafysica, maar derhalve (en derhalve) heeft Nietzsche behoorlijk zieke ideëen geventileerd over oorlog, superioriteit van man boven vrouw (etc.) en ik denk dat je dit soort ideëen niet onder de mat moet vegen.

Ik veeg niets onder de mat, maar glimlach wanneer hij het over de vrouw heeft, en zou hem vragen waar hij het lef vandaan haalt zoveel te schrijven waarover hij zo bar weinig ervaring mee had...

Wat de 'zieke uitspraken' betreft over oorlog zou ik graag willen weten wat de precieze teksten zijn die je op het oog hebt.

Zo vat ik bijvoorbeeld Zarathoestra op als een poëtisch werkstuk waar Nietzsche ons niets vertelt en daarmee veel wil zeggen

Nietzsche vertelt ons niets in Zarathoestra? Zoiets kan alleen door iemand gezegd worden die eerder opmerkte dat het een volkomen onsamenhangend boek is. Volgens mij vertelt hij in zowat iedere zin meer dan menig schrijver in een heel boek doet, of waar een dominee een hele preek voor nodig heeft...

Je schreef ook dat Nietzsches Bovenmens 'weinig menselijks meer heeft'. Je kunt hem niet slechter interpreteren. Dit is juist dezelfde grove verdraaiing van Nietzsche die de nazi's aan hem gaven. Op elke bladzijde van Zarathoestra kun je het tegendeel lezen.

Lees bijvoorbeeld dit eens over de Bovenmens:

"Hen heb ik lief
die niet weten te leven,
tenzij als onder-gaanden,
want dit zijn de over-gaanden.

De grote verachters [van het huidige menszijn] heb ik lief,
want zij zijn de grote vereerders
en pijlen van verlangen naar de andere oever.

Hen heb ik lief
die niet eerst achter de sterren een grond zoeken om onder te gaan en offer te zijn:
maar die zich aan de aarde offeren, opdat de aarde eens toebehoort aan de Bovenmens.

Hem heb ik lief
die werkt en uitvindt opdat hij de Bovenmens het huis bouwt
en hem aarde, dier en plant toebereidt:
want zo wil hij zijn ondergang.

Hem heb ik lief
die zijn deugd liefheeft:
want deugd is de wil tot ondergang en een pijl van verlangen.

Hem heb ik lief
die niet een druppel geest voor zichzelf achterhoudt,
maar heel de geest van zijn deugd wil zijn:
zo schreidt hij als geest over de brug.

Hem heb ik lief
die van zijn deugd zijn neiging en noodlot maakt:
zo wil hij terwille van zijn deugd nog leven en niet meer leven.

Hem heb ik lief die niet teveel deugden wil hebben.
Eén deugd is meer deugd dan twee,
omdat zij een vastere knoop is waaraan het noodlot zich hecht.

Hem heb ik lief
wiens ziel zich verkwist,
die geen dank wenst en haar ook niet geeft:
want hij schenkt altijd en zoekt nooit zijn eigen behoud.

Hem heb ik lief
die zich schaamt wanneer de dobbelsteen gunstig voor hem valt,
en zich dan vraagt: ben ik soms een valsspeler?
Want hij wil ten gronde gaan.

Hem heb ik lief die altijd gulden woorden aan zijn daden vooruit werpt,
en altijd nog meer nakomt dan hij belooft:
want hij wil zijn ondergang.

Hem heb ik lief
die de toekomstigen rechtvaardigt en de verledenen verlost:
want hij wil aan de tegenwoordigen te gronde gaan.

Hem heb ik lief
die zijn God kastijdt omdat hij zijn God liefheeft:
want hij moet aan de toorn van zijn God te gronde gaan.

Hem heb ik lief
wiens ziel diep is, ook in de verwonding,
en die aan een klein gebeuren te gronde kan gaan:
zo gaat hij beslist over de brug.

Hem heb ik lief
wiens ziel overvol is,
zodat hij zichzelf vergeet en alle dingen in hem zijn:
zo worden alle dingen zijn ondergang.

Hem heb ik lief
die vrij van geest en vrij van hart is:
zo is zijn hoofd enkel het ingewand van zijn hart,
en zijn hart drijft hem tot de ondergang.

Allen heb ik lief
die als zware druppels zijn,
één voor één vallend uit de donkere wolk die boven de mensen hangt:
zij verkondigen dat de bliksem komt, en gaan als verkondigers te gronde."


Ik zou graag meer nuances in je eigen beschouwingen zien. Het enige compliment dat je hem geeft is voor het afrekenen met God en metafysica, maar er zijn duizenden anderen die hetzelfde hebben gedaan.
Je hebt er geen oog voor dat hij onvergelijkelijk hoog boven vrijwel alle andere moderne denkers uittorent omdat hij zo oneindig veel méér te vertellen heeft, ontelbaar veel zaken heeft aangezwengeld die tegenwoordig gemeengoed zijn geworden in het westerse denken. Hij is al zo'n honderd jaar lang de meest invloedrijke filosoof die er is. Hij is voor een groot deel de formeerder van de maatschappij waarin we leven, de maatschappij van mondige individuen.

Hij is de persoon die meer dan wie ook verantwoordelijk is voor het leeglopen van de kerken. Christenen beseffen dit zeer goed. Zelfs degenen die wel gelovig zijn gebleven hebben hem vaak gelezen en hij heeft bij hen vaak gewerkt als een oudtestamentische profeet die vele zaken zei die zij ter harte hebben genomen. Men zou het denken van de gelovige van vandaag met de kerk en de vroomheid van de 19e eeuw kunnen vergelijken en een lange lijst maken van zaken die in de kerk veranderd zijn vanwege het denken van Nietzsche.

[MOODY BLUE]

Het is juist helemaal niet negatief en deprimerend. Hij zet zich bv. af tegen zijn grote inspirator Schopenhauer juist omdat hij zo negatief was. Hij probeerde zijn filosofie te omarmen en juist heel positief te benaderen, een levensbevestigende draai.

Zeer juist. Nietzsche zegt van zichzelf dat hij in zijn denken alle consequenties van het feit dat God niet bestaat onder ogen heeft moeten zien, en tot de conclusie kwam dat een mens dan een reis naar totaal nihilisme doormaakt, iets wat hij voorspelde voor de 20ste eeuw; vanwaaruit hij vervolgens weer een reis naar boven maakt met nieuw gevonden waarden. En dat is waar hij in Aldus sprak Zarathoestra mee aankomt. Zijn filosofie komt er in een notendop op neer dat de hoogste invulling van het leven de bevestiging van het bestaan is in alle omstandigheden. Bij de termen moed en heldhaftigheid die zo bij Nietzsches denken behoren moet men niet denken aan oorlogvoering, maar aan de denkwereld van de mens met het moderne weten: iemand die totaal eerlijk wordt en de naakte realiteiten van het bestaan onder ogen durft te zien, heeft een uiterst sterke wilskracht nodig, moed en heldhaftigheid, om op alle momenten van het leven en in al haar eigenschappen tegen het leven ja te zeggen en om van wat hij noemt "de geest der zwaarte" de kop af te bijten.

Dit is precies de weg die ik heb doorgemaakt. Van overtuigd christen tot aanhanger van het denken van Sartre, en daarna weer mezelf leren terugvinden op een wat steviger fundament.