qualia schreef:Rereformed schreef:Nietzsche was wijs toen hij uitsprak: "Men late zich niets wijsmaken: grote geesten zijn sceptici
Een uitspraak van Nietzsche waar ik zelf niet zo veel Nietzsche in herken, omdat ik scepticisme definieer vanuit de rede/de ratio en ik Nietzsche juist beschouw als een denker die zich keert tegen de overlevering aan die ratio. Ik neem dan aan dat sceptisch hier verwijst naar een kritische grondhouding die evenveel strijdt tegen 'de waarheid' van de wetenschap als die van het geloof. Als ik daar alle geklaag van academici over tegengestelde standpunten die Nietzsche inneemt bij optel, kom ik iig wel op deze vorm van scepticisme als het tegenovergestelde van dogmatisme uit.
De tekst van Nietzsche die ik citeerde kwam uit
De Antichrist (§54). Nietzsche denkt hier dus in de eerste plaats aan religieuze overtuiging. Maar Nietzsche is er juist trots op dat hij het scepticisme verder voert dan wie dan ook vóór hem. Hij schrijft in het voorwoord van
Menselijk, al te menselijk: "Men heeft mijn geschriften een leerschool van de argwaan genoemd, méér nog een leerschool van de verachting, gelukkig ook een leerschool van moed, van roekeloosheid zelfs. Inderdaad, zelf geloof ik niet dat iemand de wereld ooit met een zo diepe argwaan bekeken heeft, en niet alleen als een toevallige advocaat van de duivel, maar evenzeer, om het theologisch te formuleren, als vijand en uitdager van God." Je hebt m.i. gelijk indien je denkt dat geen enkele zaak voor Nietzsche een zaak van enkel de ratio is. In De Antichrist merkt hij zelfs op dat het hem om het even is of God bestaat of niet. Hij is Antichrist niet omdat "wij nergens een god kunnen vinden, noch in de geschiedenis, noch in de natuur, noch achter de natuur", maar omdat "wat als God vereerd werd wij niet als 'goddelijk' ervaren, maar als erbarmelijk, als absurd, als schadelijk." (§47) Ik voel mijzelf erg verwant aan dit denken.
qualia schreef:Rereformed schreef:Nietzsche: "De gelovige behoort zichzelf niet toe. Elk soort geloof is een uiting van zelfverloochening, van zelfvervreemding."
Waar zit de zelfverloochening?
Alweer moet je dan in de eerste plaats aan de religieuze (christen)gelovige denken. Zoals je weet is zelfverloochening een centraal begrip in het christelijk geloof. Jezelf opgeven is in dat geloof de hoogste deugd. Nietzsche zoekt altijd naar het exact omgekeerde om zijn geestelijke gezondheid weer te hervinden. Dus iemand is pas weer gezond wanneer hij/zij eindelijk zichzelf weer teruggevonden heeft, wanneer men zelf een wet voor zichzelf is.
qualia schreef:Zit die in het niet willen aangaan van de test van de waarheid of de duidelijkheid, zoals je dat ook naar Thor toe omschrijft 'het niet uit de bus komen'? Of zit de zelfverloochening juist in het willen construeren van zo'n test van de waarheid of het afdwingen van duidelijkheid?
Oh, wanneer je de zelfverloochening opgeeft zeker niet in het
niet willen aangaan van de test. Integendeel. In het denken van Nietzsche ontmaskert een denker steeds weer opnieuw zichzelf. Zo laat hij in §55 weten. "De meest voorkomende leugen is die waarmee men zichzelf voorliegt". Je hebt overtuigingen, maar die verbruik je, net zoiets als dat je tegenwoordig een auto voor een tijdje hebt, en dan weer omruilt voor weer een betere. Zo laat hij in §54 weten dat je een overtuiging kunt gebruiken als
middel: veel bereikt men slechts door middel van een overtuiging. Het staat dan in dienst van je passie en je gebruikt het als brandstof. Maar je onderwerpt jezelf er niet aan. Daaruit verklaart zich ook Nietzsches tegenstrijdigheden. In zijn ogen is het altijd beter om duidelijkheid af te dwingen (in de eerste plaats van jezelf) dan kleurloos of een mengsel van alle kleuren te blijven. "Zulke mensen zetten zich aan tafel en brengen niets mee, zelfs geen honger."
De zelfverloochening bij de overtuigde gelovige mondt echter uit in de leugen. In paragraaf 55 laat Nietzsche weten: "Elke overtuiging heeft haar geschiedenis, haar voorafschaduwingen, haar probeersels en misgrepen: zij wordt overtuiging nadat zij het lange tijd niet geweest is. Zou zich onder deze embryonale vormen van overtuiging niet ook de leugen kunnen bevinden? Soms is er niet meer nodig dan een wisseling van personen: wat bij de vader nog leugen is, wordt bij de zoon overtuiging. Leugen noem ik: iets niet willen zien wat men ziet, iets niet
zo willen zien als men het ziet. Dit is zo ongeveer de eerste voorwaarde voor allen die in één of andere partij zijn: de partijganger wordt noodzakelijkerwijs leugenaar."
qualia schreef:Ik bedoel met de reductionistische anti-theïst dat de waarheid naar mijn idee aan de wetenschap wordt geklonken. Ik denk zelf dat de filosofie de juiste 'taal' is voor een gesprek tussen een gelovige en een niet-gelovige, niet de wetenschap en ook niet het heilige boek.
Je hebt volgens mij gelijk, maar dan gaat het gesprek meteen over veel en veel meer dan 'het bestaan van God', wat dat dan ook zijn moge. Enkel een gesprek over het theoretische bestaan van God is eindeloos, en 'God' blijft daarbij zoals Jagang al opmerkt sowieso inhoudsloos, en daarom is zo'n gesprek (tenminste naar mijn smaak) zinloos.
Ik voor mij pak de gelover daarom liever beet bij
waarin hij gelooft. Is het een bijbel of koran, dán kunnen er spijkers met koppen geslagen worden. Heeft het niet als grond een 'goddelijke openbaring', dan zie je -zoals bij Thor- dat je het nergens beet kan pakken en het verder ook niets om het lijf heeft, maar enkel een uiting is van, een poging tot oplossing voor, een bepaalde psychische onvrede waarmee men leeft. Het is dan wat de waarheidsvraag betreft m.i. net zo irrelevant als wanneer iemand zegt van komijnenkaas te houden.
) over atheïsten en hun zogenaamde absolute waarheidsclaim. Voor mij is niets absoluut waar; wél zijn bepaalde dingen voor mij heel waarschijnlijk, en andere zeer onwaarschijnlijk.
Ongeloof is ook niet dogmatisch. Leg eerst eens precies uit wat god is, bewijs vervolgens dat hij, zij of het bestaat, en ik ben de eerste die zijn leven betert. Ik sta er helemaal open voor; altijd al gedaan overigens. Dus! Red mij van de duisternis. Kun je dat niet dan verschil je in dat opzicht niet van degene die mij wil overtuigen van het bestaan van microkosmische ruimtescheepjes, King Kong of Francis de sprekende ezel. Ben ik nu zo onredelijk? 
