Zijn Intenties belangrijk binnen het strafrecht?

Moeilijke ethische vraagstukken.
Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 21631
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Zijn Intenties belangrijk binnen het strafrecht?

Bericht door Peter van Velzen »

Ik heb - meen ik - als eens eerder kritiek geuit, op de veronderstelling dat een moord met vootbedachte rade, zwaarder gestraft moet worden dan doodslag. Maar het is ietsje ingewikkelder dan ik toen dacht en dat heeft te maken met het doelen van het strafrecht. Corrigeer me als ik er een vergeet.

1e soortgelijke misdaden (door anderen dan de veroordeelde) te voorkomen.
2e Eigenrichting, en daarmee bloedvetes te voorkomen
3e De burgers te overtuigen dat er recht wordt gedaan.
4e recidive (door de veroordeelde) te voorkomen

Iemand die - zonder daarover na te denken een ander doodslaat, zal dat eerder opnieuw doen, dan iemand die er over nagedacht heeft, en het kan daarom verstandig zijn, om juist de doodslaander voor langere tijd uit de samenleving te verwijderen. Wie bewust een specifiek persoon ombrengt, zal die specifieke moord waarschijnlijk nooit meer overwegen,

Anderzijds zullen anderen die tevoren over een toekomstige de daad nadenken eerder terugschrikken voor een zware straf, en daarom is het dus zinvol om juist hén zwaarder te bestraffen. Het heeft een veel groter effect dan het zwaarder straffen van de doodslager. Er zijn nu eenmaal veel meer anderen in onze samenleving dan die ene individuele dader.

Nu is voorbedachte rade niet hetzelfde als intentie. Als men de intentie heeft persoon A te vermoorden en men kiest voor een bomaanslag, en toevalligerwijs was persoon A niet thuis en kwam persoon B te overlijden. dan was er geen intentie om Persoon B te doden, maar had men wel van te voren kunnen weten, dat er anderen zouden kunnen omkomen en het is dus zinvol, om ook in dat even zwaar te straffen.

Het is niet zozeer dat de intentie een zwaardere straf "verdient", het is vanwege die voorbedachte rade dat een zwaardere straf in de toekomst meer slachtoffers helpt voorkomen.
Ik wens u alle goeds
Gebruikersavatar
Bonjour
Site Admin
Berichten: 7037
Lid geworden op: 27 jun 2008 23:26

Re: Zijn Intenties belangrijk binnen het strafrecht?

Bericht door Bonjour »

Interessante gedachte.
Waar ik problemen mee heb is het volgende.
Een dronken bestuurder rijdt een gezin dood. 8 jaar cel. (Rotterdam kerst 2023)
Als dezelfde man 2 minuten ervoor aangehouden was, was zijn rijbewijs afgepakt en voor rijden onder invloed voor de rechter gekomen. Hij was er dan veel lichter afgekomen.
Hij houdt niet de intentie dat gezin dood te rijden. Ze liepen toevallig in de weg. Het was een situatie waar hij niet over nagedacht had in zijn dronken bui. Op het moment dat hij achter het stuur ging zitten maakte hij de grootste overtreding met het risico een gezin dood te rijden. Of dat gezin er dan ook daadwerkelijk is, zou niet voor de strafmaat moeten uitmaken.
Maar als we zoiets invoeren, moeten we in hoog tempo gevangenissen bijbouwen.
We willen feiten! Geen dogma's. Geen propaganda.
Gebruikersavatar
Gerard R.
Superposter
Berichten: 9003
Lid geworden op: 29 mei 2014 16:14
Locatie: NL

Re: Zijn Intenties belangrijk binnen het strafrecht?

Bericht door Gerard R. »

Bonjour schreef: 25 apr 2026 07:49 Interessante gedachte.
Waar ik problemen mee heb is het volgende.
Een dronken bestuurder rijdt een gezin dood. 8 jaar cel. (Rotterdam kerst 2023)
Als dezelfde man 2 minuten ervoor aangehouden was, was zijn rijbewijs afgepakt en voor rijden onder invloed voor de rechter gekomen. Hij was er dan veel lichter afgekomen.
Hij houdt niet de intentie dat gezin dood te rijden. Ze liepen toevallig in de weg. Het was een situatie waar hij niet over nagedacht had in zijn dronken bui. Op het moment dat hij achter het stuur ging zitten maakte hij de grootste overtreding met het risico een gezin dood te rijden. Of dat gezin er dan ook daadwerkelijk is, zou niet voor de strafmaat moeten uitmaken.
Maar als we zoiets invoeren, moeten we in hoog tempo gevangenissen bijbouwen.
Ik denk er het volgende van, Bonjour:

Je hebt de 'rechtspraak naar de geest van de wet' en de 'rechtspraak naar de letter van de wet'.
Er is een regeltje (wet) dat je straf krijgt als je dronken achter het stuur gaat zitten en als je gesnapt wordt. Die straf kan inderdaad relatief matig zijn. 'De letter van de wet'.

Maar er kan ook van worden uitgegaan, dat je van te voren donders goed wist dat als je dronken achter het stuur gaat zitten je iemand of meer iemanden kunt doodrijden door bv. mindere focus en minder reactievermogen. Als aangetoond kan worden dat je daar gemakkelijk over dacht bv. door getuigenverklaringen van mensen die je vergoelijkende, arrogante brallerige, bravour etc. uitlatingen hebben horen doen vóor je in de auto ging, dan kan die straf inderdaad en naar mijn idee uiteraard veel hoger worden. 'De geest van de wet'.
dingo
Forum fan
Berichten: 158
Lid geworden op: 09 jan 2008 15:53

Re: Zijn Intenties belangrijk binnen het strafrecht?

Bericht door dingo »

Ik meen me te herinneren dat er een poging is geweest om rijden onder invloed gelijk te stellen aan een poging tot doodslag. En daar is wel wat voor te zeggen want het simpele feit dat je onder invloed in de auto stapt betekent inderdaad dat je bewust het risico neemt om anderen aan te rijden omdat je niet rijvaardig bent. Dus je neemt het risico maar je hebt ongetwijfeld niet de intentie om anderen aan te rijden.

Overigens is het strafrecht in Nederland meer gericht op rehabilitatie en voorkomen van recidive en niet op het straffen als genoegdoening of vergelding voor de slachtoffers. Daarbij wordt zwaarder straffen als niet functioneel beschouwd en wordt wel naar intenties gekeken voor de strafmaat. Dat heeft dan weer het gevolg dat er door politiek en publiek geregeld om zwaardere straffen gevraag wordt. Omdat men vindt dat de dader er "te gemakkelijk vanaf komt" en de tijd dat gezeten wordt "zitten ze ook nog in een luxe gevangenis met het comfort van een hotel".
Tegelijkertijd wordt overigens wel naar de TBS maatregel gegrepen als ze bang zijn dat de dader anders na zijn straf een groot risico van recidive heeft. Dat lijkt dan verdacht veel op levenslang omdat zonder nieuw proces "eindeloos door behandeld" kan worden eventueel tot aan je dood toe.
Levensovertuiging: het geheel van opvattingen dat je hebt over het leven en over de manier waarop je het beste kunt leven.
Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 21631
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: Zijn Intenties belangrijk binnen het strafrecht?

Bericht door Peter van Velzen »

Wat vinden jullie van mijn laatste bewering?
Peter van Velzen schreef: 25 apr 2026 06:39 Het is niet zozeer dat de intentie een zwaardere straf "verdient", het is vanwege die voorbedachte rade dat een zwaardere straf in de toekomst meer slachtoffers helpt voorkomen.
Ik wens u alle goeds
Gebruikersavatar
Mullog
Bevlogen
Berichten: 2740
Lid geworden op: 02 nov 2016 17:20

Re: Zijn Intenties belangrijk binnen het strafrecht?

Bericht door Mullog »

Peter van Velzen schreef: 26 apr 2026 03:59 Wat vinden jullie van mijn laatste bewering?
Peter van Velzen schreef: 25 apr 2026 06:39 Het is niet zozeer dat de intentie een zwaardere straf "verdient", het is vanwege die voorbedachte rade dat een zwaardere straf in de toekomst meer slachtoffers helpt voorkomen.
Voorbedachte rade betekent dat de dader een plan maakt en daarmee de tijd om de consequenties van zijn daad mee te nemen. Een afweging te maken over pakkans en gerelateerde srraf. In die zin lijkt mij dat een zwaardere straf die overweging beïnvloed.

Intentie interpreterend als dat er "spontaan wordt geacteerd" zal betekenen dat er niet over verdere consequenties wordt nagedacht en strafmaat dus geen of nauwelijks een rol spelen in de besluitvorming. Ik vraag me alleen af of je intentie zo mag interpreteren want ook intentie vraagt een mate van planvorming waarbij er een kosten baten analyse is.
Zo moet ge dat zien, we worden geboren en we gaan dood, daar tussendoor begaan we stommiteiten (hoofdinspecteur van In, Aspe)
Gebruikersavatar
Mullog
Bevlogen
Berichten: 2740
Lid geworden op: 02 nov 2016 17:20

Re: Zijn Intenties belangrijk binnen het strafrecht?

Bericht door Mullog »

dingo schreef: 26 apr 2026 01:44 ... "te gemakkelijk vanaf komt" en de tijd dat gezeten wordt "zitten ze ook nog in een luxe gevangenis met het comfort van een hotel". ...
Beroepshalve de nodige bajessen vanbinnen gezien hebbende kan ik het nooit nalaten op deze opmerking te reageren met de melding dat een gevangenis geen hotel is, zeker geen luxe, dat het comfort wel meevalt en dat de meeste mensen het er bij wijze van spreken geen dag zouden uithouden.
Zo moet ge dat zien, we worden geboren en we gaan dood, daar tussendoor begaan we stommiteiten (hoofdinspecteur van In, Aspe)
Gebruikersavatar
axxyanus
Moderator
Berichten: 12503
Lid geworden op: 08 nov 2008 21:23

Re: Zijn Intenties belangrijk binnen het strafrecht?

Bericht door axxyanus »

Peter van Velzen schreef: 25 apr 2026 06:39 Iemand die - zonder daarover na te denken een ander doodslaat, zal dat eerder opnieuw doen, dan iemand die er over nagedacht heeft, en het kan daarom verstandig zijn, om juist de doodslaander voor langere tijd uit de samenleving te verwijderen. Wie bewust een specifiek persoon ombrengt, zal die specifieke moord waarschijnlijk nooit meer overwegen,
Wat bedoel je juist met zonder nadenken? Dat kan namelijk zowel betekenen dat de persoon een psychose doormaaakte als dat die persoon zwaar geprovoceerd werd.In het eerste geval kan internering aangewezen zijn, in het andere geval zie ik geen reden om aan te nemen dat deze persoon een groot risico voor de maatschappij vormt.

Ook wat je bedoelt met specifiek persoon is niet duidelijk. Neem een huurmoordenaar die zijn aangewezen slachtoffer ombrengt, is dat slachtoffer een specifiek persoon of eerder een toevallig doelwit? Voor beide opties valt iets te zeggen.
Al mijn hier gebrachte meningen, zijn voor herziening vatbaar.
De illusie het verleden te begrijpen, voedt de illusie dat de toekomst voorspelbaar en beheersbaar is -- naar Daniël Kahneman
Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 21631
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: Zijn Intenties belangrijk binnen het strafrecht?

Bericht door Peter van Velzen »

Mullog schreef: 26 apr 2026 08:44 Voorbedachte rade betekent dat de dader een plan maakt en daarmee de tijd om de consequenties van zijn daad mee te nemen. Een afweging te maken over pakkans en gerelateerde srraf. In die zin lijkt mij dat een zwaardere straf die overweging beïnvloed.

Intentie interpreterend als dat er "spontaan wordt geacteerd" zal betekenen dat er niet over verdere consequenties wordt nagedacht en strafmaat dus geen of nauwelijks een rol spelen in de besluitvorming. Ik vraag me alleen af of je intentie zo mag interpreteren want ook intentie vraagt een mate van planvorming waarbij er een kosten baten analyse is.
Het gaat mij niet om de intentie, maar om het feit dat als we moord met voorbedachte rade zwaarder bestraffen. zei doe zo'n moord overwegen, daar rekening mee zullen houden. En de kans is vervolgens iets kleiner dat ze hem zullen plegen. Je opmerking dat de intentie doorgaans deel uitmaakt van die voorbedachte rade. likt mij volstrekt juist.
axxyanus schreef: 26 apr 2026 08:53 Wat bedoel je juist met zonder nadenken? Dat kan namelijk zowel betekenen dat de persoon een psychose doormaaakte als dat die persoon zwaar geprovoceerd werd.In het eerste geval kan internering aangewezen zijn, in het andere geval zie ik geen reden om aan te nemen dat deze persoon een groot risico voor de maatschappij vormt.

Ook wat je bedoelt met specifiek persoon is niet duidelijk. Neem een huurmoordenaar die zijn aangewezen slachtoffer ombrengt, is dat slachtoffer een specifiek persoon of eerder een toevallig doelwit? Voor beide opties valt iets te zeggen.
Wat ik bedoel, is dat de dader de consequenties van zijn daad niet heeft overwogen, en dat een hoge strafmaat de daad derhalve niet zal helpen voorkomen.
Een huurmoordenaar, pleegt altijd een moord met voorbedachte rade. Ook als het een "vergismoord" betreft. Verder is de kans dat hij zijn diensten nogmaals aanbiedt, zeer groot. Er is dus alle reden om hem zwaarder te straffen.

Let wel, de kans op recidive acht ik minder belangrijk dan de kans dat anderen óók een moord zullen gaan plegen. Er zijn immers veel meer anderen dat die ene dader.
Ik wens u alle goeds
dingo
Forum fan
Berichten: 158
Lid geworden op: 09 jan 2008 15:53

Re: Zijn Intenties belangrijk binnen het strafrecht?

Bericht door dingo »

Peter van Velzen schreef: 26 apr 2026 03:59 Wat vinden jullie van mijn laatste bewering?
Peter van Velzen schreef: 25 apr 2026 06:39 Het is niet zozeer dat de intentie een zwaardere straf "verdient", het is vanwege die voorbedachte rade dat een zwaardere straf in de toekomst meer slachtoffers helpt voorkomen.
Met het risico een semantische discussie te starten: Bij voorbedachte rade is er geen twijfel over de intentie, bij doodslag gaat justitie er vanuit dat die intentie er niet was. In theorie is bij de doodslag de kans op recidive kleiner of dat in de praktijk ook zo is durf ik niet te zeggen. Dat bij voorbedachte rade een zwaardere straf in de toekomst meer slachtoffers helpt te voorkomen zou ook niet zo durven zeggen. Het enige zekere is dat bij een langere straf de kans om in herhaling te vallen praktisch gezien kleiner is door het ontbreken van een gelegenheid. Volgens eerder onderzoek is dacht ik aangetoond dat zwaardere straffen mensen niet weerhouden van het begaan van strafbare feiten omdat ze er vanuit gaan dat ze niet gepakt worden (Uitzonderingen zoals terroristen e.d. daar gelaten).
Levensovertuiging: het geheel van opvattingen dat je hebt over het leven en over de manier waarop je het beste kunt leven.
dingo
Forum fan
Berichten: 158
Lid geworden op: 09 jan 2008 15:53

Re: Zijn Intenties belangrijk binnen het strafrecht?

Bericht door dingo »

Mullog schreef: 26 apr 2026 08:51
dingo schreef: 26 apr 2026 01:44 ... "te gemakkelijk vanaf komt" en de tijd dat gezeten wordt "zitten ze ook nog in een luxe gevangenis met het comfort van een hotel". ...
Beroepshalve de nodige bajessen vanbinnen gezien hebbende kan ik het nooit nalaten op deze opmerking te reageren met de melding dat een gevangenis geen hotel is, zeker geen luxe, dat het comfort wel meevalt en dat de meeste mensen het er bij wijze van spreken geen dag zouden uithouden.
Op basis van diverse documentaires die ik gezien heb vind ik het ook niet echt op hotels lijken maar de gemiddelde Nederlander ziet gestraften het liefst aan een ketting in een vochtige kerker zitten. Aan de andere kant kan ik me goed voorstellen dat een Nederlander in Spanje zijn straf liever in Nederland uitzit dan in Spanje.
Levensovertuiging: het geheel van opvattingen dat je hebt over het leven en over de manier waarop je het beste kunt leven.
Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 21631
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: Zijn Intenties belangrijk binnen het strafrecht?

Bericht door Peter van Velzen »

dingo schreef: 26 apr 2026 11:51
Peter van Velzen schreef: 26 apr 2026 03:59 Wat vinden jullie van mijn laatste bewering?
Peter van Velzen schreef: 25 apr 2026 06:39 Het is niet zozeer dat de intentie een zwaardere straf "verdient", het is vanwege die voorbedachte rade dat een zwaardere straf in de toekomst meer slachtoffers helpt voorkomen.
Met het risico een semantische discussie te starten: Bij voorbedachte rade is er geen twijfel over de intentie, bij doodslag gaat justitie er vanuit dat die intentie er niet was. In theorie is bij de doodslag de kans op recidive kleiner of dat in de praktijk ook zo is durf ik niet te zeggen. Dat bij voorbedachte rade een zwaardere straf in de toekomst meer slachtoffers helpt te voorkomen zou ook niet zo durven zeggen. Het enige zekere is dat bij een langere straf de kans om in herhaling te vallen praktisch gezien kleiner is door het ontbreken van een gelegenheid. Volgens eerder onderzoek is dacht ik aangetoond dat zwaardere straffen mensen niet weerhouden van het begaan van strafbare feiten omdat ze er vanuit gaan dat ze niet gepakt worden (Uitzonderingen zoals terroristen e.d. daar gelaten).
Dat geldt voor degenen die het delict (toch) plegen, maar geldt het ook voor hen die het delict niet plegen?
De vraag is uiteraard waarom die (bij ernstige delicten altijd de meerderheid) het niet doen.
Een zwaardere straf is niet alleen bedoeld om af te schrikken, het is ook bedoeld om weer te geven hoe afkeurenswaardig het delict wordt geacht. Mogelijkerwijs is het besef hoezeer de maatschappij het afkeurt, de belangrijkste motivatie om het niet te doen. Ik had daar nog niet over nagedacht, maar het lijkt me, bij nader inzien, zeer waarschijnlijk. En dan doen mijn overige overwegingen er vrij weinig toe.
Ik wens u alle goeds
Gebruikersavatar
Mullog
Bevlogen
Berichten: 2740
Lid geworden op: 02 nov 2016 17:20

Re: Zijn Intenties belangrijk binnen het strafrecht?

Bericht door Mullog »

Peter van Velzen schreef: 27 apr 2026 03:45
dingo schreef: 26 apr 2026 11:51
Peter van Velzen schreef: 26 apr 2026 03:59 Wat vinden jullie van mijn laatste bewering?

Met het risico een semantische discussie te starten: Bij voorbedachte rade is er geen twijfel over de intentie, bij doodslag gaat justitie er vanuit dat die intentie er niet was. In theorie is bij de doodslag de kans op recidive kleiner of dat in de praktijk ook zo is durf ik niet te zeggen. Dat bij voorbedachte rade een zwaardere straf in de toekomst meer slachtoffers helpt te voorkomen zou ook niet zo durven zeggen. Het enige zekere is dat bij een langere straf de kans om in herhaling te vallen praktisch gezien kleiner is door het ontbreken van een gelegenheid. Volgens eerder onderzoek is dacht ik aangetoond dat zwaardere straffen mensen niet weerhouden van het begaan van strafbare feiten omdat ze er vanuit gaan dat ze niet gepakt worden (Uitzonderingen zoals terroristen e.d. daar gelaten).
Dat geldt voor degenen die het delict (toch) plegen, maar geldt het ook voor hen die het delict niet plegen?
De vraag is uiteraard waarom die (bij ernstige delicten altijd de meerderheid) het niet doen.
Een zwaardere straf is niet alleen bedoeld om af te schrikken, het is ook bedoeld om weer te geven hoe afkeurenswaardig het delict wordt geacht. Mogelijkerwijs is het besef hoezeer de maatschappij het afkeurt, de belangrijkste motivatie om het niet te doen. Ik had daar nog niet over nagedacht, maar het lijkt me, bij nader inzien, zeer waarschijnlijk. En dan doen mijn overige overwegingen er vrij weinig toe.
Wie zijn dat die het delict niet plegen? Ofwel hoe weet je dat mensen het overwegen en besluiten toch niet te doen want het lijkt mij dat mensen dat niet communiceren.

Je redenering dat de straf weerspiegelt hoezeer een delict wordt afgekeurd door de maatschappij en dat dit een rol speelt bij het besluit om iets wel of niet te doen is naar mijn mening in tegenspraak met dat zwaarte van de straf er niet toe lijkt te doen (zoals in onderzoeken is aangetoond).
Zo moet ge dat zien, we worden geboren en we gaan dood, daar tussendoor begaan we stommiteiten (hoofdinspecteur van In, Aspe)
Gebruikersavatar
axxyanus
Moderator
Berichten: 12503
Lid geworden op: 08 nov 2008 21:23

Re: Zijn Intenties belangrijk binnen het strafrecht?

Bericht door axxyanus »

Peter van Velzen schreef: 26 apr 2026 09:57
axxyanus schreef: 26 apr 2026 08:53 Wat bedoel je juist met zonder nadenken? Dat kan namelijk zowel betekenen dat de persoon een psychose doormaaakte als dat die persoon zwaar geprovoceerd werd.In het eerste geval kan internering aangewezen zijn, in het andere geval zie ik geen reden om aan te nemen dat deze persoon een groot risico voor de maatschappij vormt.
Wat ik bedoel, is dat de dader de consequenties van zijn daad niet heeft overwogen, en dat een hoge strafmaat de daad derhalve niet zal helpen voorkomen.
Dus je hebt het over een zeer verscheiden groep, waaronder zowel mensen vallen die regelmatig het slachtoffer zijn van een psychose als iemand die uitzonderlijk het slachtoffer was van een zware provocatie en je wil op basis van dat deze gemeenschappelijk factor tot een besluit komen dat voor al die verscheiden deelgroepen geldt?
Al mijn hier gebrachte meningen, zijn voor herziening vatbaar.
De illusie het verleden te begrijpen, voedt de illusie dat de toekomst voorspelbaar en beheersbaar is -- naar Daniël Kahneman
Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 21631
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: Zijn Intenties belangrijk binnen het strafrecht?

Bericht door Peter van Velzen »

Mullog schreef: 27 apr 2026 08:08 Je redenering dat de straf weerspiegelt hoezeer een delict wordt afgekeurd door de maatschappij en dat dit een rol speelt bij het besluit om iets wel of niet te doen is naar mijn mening in tegenspraak met dat zwaarte van de straf er niet toe lijkt te doen (zoals in onderzoeken is aangetoond).
Welke onderzoeken heeft men gedaan naar degenen die een bepaald delict NIET hebben gepleegd?
Plaats reactie