Het verraad van Judas Iskariot

[TIBERIUS CLAUDIUS]

Ik ga er vanuit dat een ieder het verhaal kent.
Ook wil ik niet in discussie stellen of het daadwerkelijk heeft plaatsgevonden.
(mijn mening is hier over is trouwens wel bij de meesten hier bekend.)
Ik wil de daad bekijken zuiver van uit het verhaal.
Daarvoor is niet nodig dat het heeft plaatsgevonden.

Ik heb ook geen echte stelling maar vragen waarop anderen hun mening kunnen geven.
-------------------------------

Judas zou Jezus hebben verraden voor dertig zilverlingen.
Maar waarom betaalden de Sadduceeën dit vrij grote bedrag aan Judas?
Jezus had verschillende twistgesprekken met ze en ze noemde hem zelf Meester.
Ze wisten dus heel goed wie hij was, dus waarom Judas zo'n groot bedrag toekennen voor wat ze zelf konden?
Zelfs als ze niet precies Jezus (door het donker) hadden kunnen aanwijzen hadden ze de hele groep gevangen kunnen nemen en het later kunnen uitzoeken wie wie was, dat was stellig een stuk goedkoper dan dertig zilverlingen.

Wat denkt u?

PS.
Hoeveel die dertig zilverlingen waard waren is niet met zekerheid bekend omdat er meer soorten zilver geld in omloop waren.

[Leon]

Beetje zoeken en je vindt teksten als deze:

https://www.hervormdsliedrecht.nl/medit ... verlingen/

Men wilde blijkbaar duidelijk maken in de Bijbel dat het leven van Jezus gereduceerd was tot een geldbedrag dat men ook voor een gedode slaaf zou betalen.

[TIBERIUS CLAUDIUS]

Beetje zoeken en je vindt teksten als deze:

https://www.hervormdsliedrecht.nl/medit ... verlingen/

Men wilde blijkbaar duidelijk maken in de Bijbel dat het leven van Jezus gereduceerd was tot een geldbedrag dat men ook voor een gedode slaaf zou betalen.

Dat artikel spreekt zichzelf tegen.
Het spreekt van ""Geldgierige Priesters"" maar waarom zouden juist die dan zomaar voor niets die dertig zilverlingen betalen?

PS.
De waarde van een slaaf varieerde nogal door de eeuwen en de waarde van een slaaf ook.

[Rereformed]

Je wil niet in discussie stellen of het daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Maar daarmee maak je een discussie onmogelijk. Want de vragen die je stelt laten overduidelijk zien dat het eenvoudig niet heeft plaatsgevonden, maar verzonnen is. Men kan dus hoogstens met zeer vergezochte argumenten aankomen.

Dat het gebeuren verzonnen is wordt zelfs bewezen in het Nieuwe Testament door Paulus in 1 Kor. 15: 5:

3 Het belangrijkste dat ik u heb doorgegeven, heb ik op mijn beurt ook weer ontvangen: dat Christus voor onze zonden is gestorven, zoals in de schriften staat, 4 dat hij is begraven en op de derde dag is opgewekt, zoals in de schriften staat, 5 en dat hij is verschenen aan Kefas en vervolgens aan de twaalf leerlingen.

Paulus, die schreef voordat de evangeliën geschreven werden, en de christelijke overlevering, waar hij zich op beroept, zijn dus helemaal niet bekend met een verhaal over een discipel die Jezus zou hebben verraden en zichzelf van het leven zou hebben beroofd.
Daarmee is de zaak beklonken. Maar zo men wil kan men er nog iets op doorgaan:

Het oudste evangelie, dat van Marcus, heeft helemaal geen weet van 30 zilverlingen, maar geeft deze tekst:

"Judas Iskariot, die een van de twaalf was, ging heen naar de overpriesters om hem aan hen uit te leveren. Toen zij dat hoorden, verblijdden zij zich en beloofden hem geld te geven".

Pas wanneer Matteüs met een nieuwe uitgave van het evangelie aankomt, krijgen we te horen over dertig zilverstukken:

"Toen ging één van de twaalf, genaamd Judas Iskariot, naar de overpriesters, en zei: Wat wilt u mij geven? Dan zal ik hem aan u overleveren. En zij stelden hem dertig zilverstukken ter hand."

Matteüs verzon de dertig zilverstukken (en even later dat van dat geld een stuk land van een pottenbakker werd gekocht) om na de dood van Judas te kunnen schrijven: "Toen werd vervuld hetgeen gesproken is door de profeet Jeremia, toen hij zei: 'en zij namen de dertig zilverstukken...".
(Matteüs vergist zich hier; de tekst waarnaar hij verwijst is te vinden in Zacharia 11).
Dit is een werkwijze die Matteüs stelselmatig beoefent: hij zoekt naar een tekst in de joodse geschriften en maakt daar dan een verhaal omheen. Zo verzint hij dat Jezus uit een maagd geboren is, via een verwijzing naar Jesaja. En zo verzint hij dat Jozef en Maria naar Egypte vluchten om maar uit te kunnen spreken: "opdat vervuld zou worden hetgeen de Here door de profeet gesproken heeft: 'Uit Egypte heb Ik mijn zoon geroepen'."

[Leon]

Beetje zoeken en je vindt teksten als deze:

https://www.hervormdsliedrecht.nl/medit ... verlingen/

Men wilde blijkbaar duidelijk maken in de Bijbel dat het leven van Jezus gereduceerd was tot een geldbedrag dat men ook voor een gedode slaaf zou betalen.

Dat artikel spreekt zichzelf tegen.
Het spreekt van ""Geldgierige Priesters"" maar waarom zouden juist die dan zomaar voor niets die dertig zilverlingen betalen?

PS.
De waarde van een slaaf varieerde nogal door de eeuwen en de waarde van een slaaf ook.

Ik denk dat ten tijde van het gebeuren de betekenis van dertig zilverlingen bekend was in de rechtspraak, als boete voor het doden van een slaaf. De teksten uit de Bijbel gaan vaak meer over betekenis dan over het letterlijke verhaal.

[TIBERIUS CLAUDIUS]

Ik denk dat ten tijde van het gebeuren de betekenis van dertig zilverlingen bekend was in de rechtspraak, als boete voor het doden van een slaaf. De teksten uit de Bijbel gaan vaak meer over betekenis dan over het letterlijke verhaal.

Lijkt me niet houdbaar.
Zo'n boete moest betaald worden aan de eigenaar en Judas was niet de eigenaar van Jezus.
Ook zouden ze daarmee aangeven dat hun handeling onwettig was.
Waarom zouden ze dat gedaan hebben?

PS.
Een slaaf was waarschijnlijk geen dertig zilverlingen waard.

[Maria]

Je wil niet in discussie stellen of het daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Maar daarmee maak je een discussie onmogelijk. Want de vragen die je stelt laten overduidelijk zien dat het eenvoudig niet heeft plaatsgevonden, maar verzonnen is. Men kan dus hoogstens met zeer vergezochte argumenten aankomen.
........knip.....

Allemaal goede overdenkingen.
Al -tig maal uitgelegd aan mensen, die nog geloven in een historisch verhaal.
Het werkt niet.

Ik denk, dat Tiberus dat ook wel weet, maar een hypothetische vraag wil stellen, ook buiten de Bijbel om.
Ik vind het wel verfrissend om het eens met een andere kijk te benaderen.
Ook naar gelovigen toe.

Misschien was het voor de aanklagers belangrijk, dat een volgeling/leerling/discipel Jezus zou ontkennen en verraden.
De geestelijke leiders wisten drommels goed, dat een teleurgestelde meute zich dan verraden zou voelen en achter hen zou gaan staan.

[Maria]

Zelf denk ik bij dit verhaal altijd, dat Judas door uitverkozen te zijn een verrader werd, eigenlijk ook meteen slachtoffer is.
Een zwaar teleurgestelde discipel, die bovendien angst heeft voor lijf en leden, nu er zo'n massale anti-bezetter intocht in Jeruzalem is.



Zegt Jezus te verraden om wat het israelische volk te wachten zou kunnen staan.
Niet om zichzelf.
Het geld voor zijn neus toch niet kan weigeren.

Die later niet meer kan leven met de gevolgen van zijn daad, die onoverkomelijk was, als je de voorzienigheid van God moet geloven.
https://youtu.be/kM-gnLRLPdw

Maar in deze gedachte ben ik ook niet uniek.
Zie de tekst van Judas in Jesus, Christ Superstar.

[TIBERIUS CLAUDIUS]

Je wil niet in discussie stellen of het daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Maar daarmee maak je een discussie onmogelijk. Want de vragen die je stelt laten overduidelijk zien dat het eenvoudig niet heeft plaatsgevonden, maar verzonnen is. Men kan dus hoogstens met zeer vergezochte argumenten aankomen.
........knip.....

Allemaal goede overdenkingen.
Al -tig maal uitgelegd aan mensen, die nog geloven in een historisch verhaal.
Het werkt niet.

Ik denk, dat Tiberus dat ook wel weet, maar een hypothetische vraag wil stellen, ook buiten de Bijbel om.
Ik vind het wel verfrissend om het eens met een andere kijk te benaderen.
Ook naar gelovigen toe.

Misschien was het voor de aanklagers belangrijk, dat een volgeling/leerling/discipel Jezus zou ontkennen en verraden.
De geestelijke leiders wisten drommels goed, dat een terleurgestelde meute zich verraden zou voelen en achter hen zou gaan staan.

Dank je voor ""het verfrissende"". (Ik ben heel stiekem een beetje ijdel )

Ik wil het het een en ander aan de orde stellen, zoals je het karakter van Veldwachter Flipse uit de boeken over Dik Trom kunt analyseren.
Dat kan heel goed, ook al weet men dat er nooit een Flipse heeft bestaan.

Wat me verbaasde is dat ik ergens anders geen commentaar op kreeg,
komt me wel goed uit want dat kan dan onder een opvolgend topic.

[gerard_m]

Je wil niet in discussie stellen of het daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Maar daarmee maak je een discussie onmogelijk. Want de vragen die je stelt laten overduidelijk zien dat het eenvoudig niet heeft plaatsgevonden, maar verzonnen is. Men kan dus hoogstens met zeer vergezochte argumenten aankomen.

Het blijft lastig, pogingen om de waarheid of de onwaarheid van zo'n verhaal te "bewijzen".
Wanneer meerdere verklaringen bij een willekeurige case naast elkaar worden gelegd, zullen die altijd verschillen.
Daaruit kun je concluderen dat de details van het verhaal niet met zekerheid vast te stelen zijn.
De vraag of het voorval überhaupt heeft plaatsgevonden, beantwoord je er echter niet mee.

Geen enkele rechercheur zou bij een onderzoek uit verschillen tussen verklaringen de conclusie trekken dat het verhaal dus verzonnen is. Omgekeerd duiden overeenkomsten er wellicht op dat iets plaats gevonden moet hebben, voor zover de verklaringen onafhankelijk van elkaar zijn.

Stel dat het wel heeft plaatsgevonden, dan is het bijzonder onwaarschijnlijk dat de verschillende schrijvers van de evangeliën én Paulus alle details hebben gekend. Ik denk (of misschien eerder: ik hoop) dat weinig gelovigen wakker liggen van de vraag of en hoeveel geld precies werd geboden aan Judas.

[Rereformed]

Het blijft lastig, pogingen om de waarheid of de onwaarheid van zo'n verhaal te "bewijzen".
Wanneer meerdere verklaringen bij een willekeurige case naast elkaar worden gelegd, zullen die altijd verschillen.
Daaruit kun je concluderen dat de details van het verhaal niet met zekerheid vast te stelen zijn.
De vraag of het voorval überhaupt heeft plaatsgevonden, beantwoord je er echter niet mee.

Geen enkele rechercheur zou bij een onderzoek uit verschillen tussen verklaringen de conclusie trekken dat het verhaal dus verzonnen is. Omgekeerd duiden overeenkomsten er wellicht op dat iets plaats gevonden moet hebben, voor zover de verklaringen onafhankelijk van elkaar zijn.

Om reden die ik niet vat negeer je volkomen wat ik gaf als bewijs, namelijk de woorden van Paulus. Deze woorden zijn dertig jaar ouder dan het evangelie van Marcus. Er is in de woorden van Paulus geen sprake van details waarvan wordt afgeweken, maar van regelrechte tegenspraak. Zoals ik opmerkte is volgens Paulus de opgestane Jezus verschenen "aan de twaalf". Dit bewijs is bovendien des te sterker omdat het niet maar Paulus' opinie is. Hij spreekt nota bene uitdrukkelijk uit wat algemeen overgeleverd wordt als kern van het evangelie. Lees hiervoor 1 Kor. 15 vanaf vers 1. Veel bijbelgeleerden hebben geconcludeerd dat de tekst vanaf vers 4 zelfs misschien de alleroudste geloofsbelijdenis is die christenen uit hun hoofd leerden en Paulus hier voorbij laat gaan. Hier is dus volkomen uitgesloten dat het oudste christelijke geloof een verhaal had over een discipel van Jezus die hem verried.
Deze tekst van Paulus laat overigens ook conclusief zien dat de evangelieverhalen over de vrouwen die de eerste getuigen waren van de opgestane Jezus, evenees latere verzinsels zijn.

Stel dat het wel heeft plaatsgevonden, dan is het bijzonder onwaarschijnlijk dat de verschillende schrijvers van de evangeliën én Paulus alle details hebben gekend.

Waarom zou "een rechercheur", nadat die een doorslaggevend bewijs krijgt dat het helemaal niet plaatsgevonden heeft, stellen dat het wél heeft plaatsgevonden? Anders gezegd: op basis waarvan denk je dat Marcus, een generatie later, het beter wist dan wat door een generatie vóór hem werd overgeleverd? En op basis waarvan denk je dat Matteüs, pakweg weer tien jaar later, meer details zou weten dan Marcus, terwijl je erbij verteld krijgt dat Matteüs zijn details overduidelijk schrijft naar aanleiding van een tekst van een oude profeet?

Ik denk (of misschien eerder: ik hoop) dat weinig gelovigen wakker liggen van de vraag of en hoeveel geld precies werd geboden aan Judas.

Waar gelovigen van wakker liggen is hier niet aan de orde.

[gerard_m]

@ Rereformed:
Jouw bijbelkennis is aanzienlijk groter dan de mijne, en mijn bezwaar tegen de stelling dat afwijkende versies een bewijs vormen dat het voorval nooit heeft plaatsgevonden, betreft puur de redenering zelf.

Allereerst neem ik aan dat je de uitspraak van Paulus niet als "waarheid " aanneemt, ik neem tenminste aan dat je niet aanneemt dat Jezus na zijn dood alsnog verscheen aan 12 leerlingen. Een uitspraak die je niet gelooft gebruiken om een andere uitspraak te ontkrachten, vind ik als bewijs niet heel sterk.

Daarnaast zijn bij afwijkende beschrijvingen per definitie meerdere verklaringen mogelijk, dus zie ik niet in hoe je dit verschijnsel als bewijs kunt gebruiken dat een voorval nooit plaatsvond. Dit is slechts één van de mogelijkheden.
Dit is in het algemeen zo, maar nog meer als de vastlegging pas jaren later heeft plaatsgevonden.

In dit geval: Marcus en Paulus spreken elkaar tegen over het genoemde voorval:
- Het vond plaats maar Paulus maakt een fout in zijn beschrijving
- Zowel Paulus als Marcus beschrijven het niet correct
- De beschrijving van Marcus is recenter dan van Paulus, maar Marcus heeft ook andere bronnen gebruikt.
- ....

Ik zie dus wel het probleem van tegenspraak, maar niet het bewijs dat je eraan koppelt.

Wat moeten geschiedkundigen over 100 jaar concluderen over specifieke incidenten tijdens de Oekraïense oorlog o.b.v. Russische en Oekraïense bronnen? Zij zullen niets dan tegenstrijdige verhalen tegenkomen.

[Rereformed]

Allereerst neem ik aan dat je de uitspraak van Paulus niet als "waarheid " aanneemt, ik neem tenminste aan dat je niet aanneemt dat Jezus na zijn dood alsnog verscheen aan 12 leerlingen. Een uitspraak die je niet gelooft gebruiken om een andere uitspraak te ontkrachten, vind ik als bewijs niet heel sterk.

Deze redenering is geheel ongegrond, want het gaat hier enkel om wat de eerste gelovigen dachten te weten en als geloofsbelijdenis aan nieuwe gelovigen overbrachten. Anders gezegd: waarom zou ik niet als waarheid aannemen dat er twaalf leerlingen en anderen waren die dachten een ervaring te hebben gehad met een opgestane Jezus? Er is geen reden om te denken dat zij niet oprecht waren.

Daarnaast zijn bij afwijkende beschrijvingen per definitie meerdere verklaringen mogelijk, dus zie ik niet in hoe je dit verschijnsel als bewijs kunt gebruiken dat een voorval nooit plaatsvond.

Het dringt blijkbaar nog steeds niet tot je door dat er geen verschillende beschrijvingen zijn. Het getuigenis dat dertig jaar ouder is dan het oudste evangelie zegt uitdrukkelijk dat Jezus verscheen "aan de twaalf". Zo'n overlevering in de allervroegste christelijke gemeenschap kan onmogelijk ontstaan indien één van die twaalf Jezus had verraden en daarna zelfmoord gedaan. Daarop is mijn uitspraak dat het een bewijs is gegrond. Een sterker bewijs dat het verslag van Marcus een later verzinsel is, zou een "rechercheur" niet kunnen wensen.

Dit is slechts één van de mogelijkheden. Dit is in het algemeen zo, maar nog meer als de vastlegging pas jaren later heeft plaatsgevonden.

In dit geval: Marcus en Paulus spreken elkaar tegen over het genoemde voorval:
1- Het vond plaats maar Paulus maakt een fout in zijn beschrijving
2- Zowel Paulus als Marcus beschrijven het niet correct
3- De beschrijving van Marcus is recenter dan van Paulus, maar Marcus heeft ook andere bronnen gebruikt.

1. Paulus geeft de christelijke overlevering weer in een formule-achtige opsomming. Dit sluit "een fout in zijn beschrijving" uit.
2. Deze redenering klopt niet. Als het er om gaat of één van Jezus' discipelen hem volgens de christelijke leer verraden heeft en zelfmoord gepleegd, of niet, is het antwoord enkel ja of nee, maar niet "allebei incorrect".
3. Marcus is de eerste die een verhaal over Jezus schreef. Er zijn geen bronnen bekend die hij voor de verhalen gebruikt zou kunnen hebben. Je komt met een bewering "Marcus heeft ook andere bronnen gebruikt", waarvoor geen enkele basis bestaat.

Ik zie dus wel het probleem van tegenspraak, maar niet het bewijs dat je eraan koppelt.
Wat moeten geschiedkundigen over 100 jaar concluderen over specifieke incidenten tijdens de Oekraïense oorlog o.b.v. Russische en Oekraïense bronnen? Zij zullen niets dan tegenstrijdige verhalen tegenkomen.

Het is niet gebrek aan bijbelkennis dat je parten speelt, maar gebrek aan inzicht in hoe geschiedkundigen te werk gaan. In de geschiedkunde is niets zo veel voorkomend als tegenstrijdige berichten. Maar dat betekent geenszins dat geschiedkundigen dan hun schouders maar ophalen en alle mogelijkheden open houden, of zelfs nog mogelijkheden erbij verzinnen die nergens op gebaseerd zijn (zoals jij doet). Men zoekt altijd naar het scenario dat de grootste waarschijnlijkheid heeft via talloze heel duidelijke regels die tot conclusies leiden.
Zo is een vroegere bron altijd veel meer waard dan een veel latere bron. En zo is het getuigenis van Paulus bijzonder sterk 1) omdat hij het geeft zonder dat hij er om gevraagd wordt, oftewel zonder dat hij er erg in heeft en 2) omdat het niet zijn getuigenis is, maar nota bene een opsomming van wat de overlevering zegt die doet denken aan een vaststaande en rondgaande geloofsbelijdenis.

[Peter van Velzen]

Het dringt blijkbaar nog steeds niet tot je door dat er geenverschillende beschrijvingen zijn. Het getuigenis dat dertig jaar ouder is dan het oudste evangelie zegt uitdrukkelijk dat Jezus verscheen "aan de twaalf". Zo'n overlevering in de allervroegste christelijke gemeenschap kan onmogelijk ontstaan indien één van die twaalf Jezus had verraden en daarna zelfmoord gedaan. Daarop is mijn uitspraak dat het een bewijs is gegrond. Een sterker bewijs dat het verslag van Marcus een later verzinsel is, zou een "rechercheur" niet kunnen wensen.

Ik moet aan Miss Marple denken. Hoewel haar redenaties bol stonden van vooroordelen, was de reden waarom men loog (niet alleen de dader loog), in de verhalen van groot belang.

In dit geval ligt de reden waarschijnlijk in de naam van de persoon: "Juda" hetgeen symbolisch is voor "de Joden" (volgens de mythe nakomelingen van de aartsvader Juda). De Joden die in tegenstelling tot de Christenen(al dan niet van Joodse afkomst) Jezus als mogelijke messias verworpen. Dit verwerpen is de ontstaansgrond van de Jodenhaat door de eeuwen heen. Door hem als verrader neer te zetten versterkt men deze haat en dat was waarschijnlijk de bedoeling van de Evangelist.

De dertig zilverlingen zijn er bij gehaald om een afkeurenswaardig motief voor het verraad te noemen. De Joden zouden niet uit overtuiging handelen, maar omdat zij niet bereid zouden zij om - zoals de leden van vroege Christengemeente (zie Handelingen) - hun bezittingen aan de gemeente af te staan.

[Rereformed]

In dit geval ligt de reden waarschijnlijk in de naam van de persoon: "Juda" hetgeen symbolisch is voor "de Joden" (volgens de mythe nakomelingen van de aartsvader Juda). De Joden die in tegenstelling tot de Christenen(al dan niet van Joodse afkomst) Jezus als mogelijke messias verworpen. Dit verwerpen is de ontstaansgrond van de Jodenhaat door de eeuwen heen. Door hem als verrader neer te zetten versterkt men deze haat en dat was waarschijnlijk de bedoeling van de Evangelist.

Je gaat wel heel ver door het te laten slaan op alle joden. Maar via het woordje Iskariot erbij te betrekken kan men het begrenzen en is het wellicht geen vergezochte uitleg. Het evangelie van Marcus werd geschreven na de val van Jeruzalem, dus na het instorten van Israel als staat. Het evangelie is dus eigenlijk een antwoord op hoe het tot deze ramp gekomen is en hoe God nu zijn plannen met Israel voortzet.
Het woordje "Iskariot" is nooit bevredigend uitgelegd, en sommigen hebben voorgesteld dat het verwijst naar de zelotengroep die bekend stond onder de naam "Sicarii" (=messentrekkers). Een joodse groepering die terroristische aanvallen pleegde tegen de Romeinse overheersers en de joden die met hen heulden. "Judas Iskariot" zou dus slaan op alle joden die Israel als een natie naar de ondergang voeren. Zij hadden een militaire messias op het oog en aanvaardden de vredelievende en alle mensen liefhebbende Jezus als messias niet.

De dertig zilverlingen zijn er bij gehaald om een afkeurenswaardig motief voor het verraad te noemen. De Joden zouden niet uit overtuiging handelen, maar omdat zij niet bereid zouden zij om - zoals de leden van vroege Christengemeente (zie Handelingen) - hun bezittingen aan de gemeente af te staan.

Vergeet niet dat de schrijver van het evangelie van Matteüs zelf een jood was. En vergeet niet dat die vroege christengemeente uit Handelingen bestond uit enkel joden. Maar als je het laat slaan op enkel de joden die Jezus niet aanvaardden omdat zij een aards koninkrijk op het oog hadden, alweer niet vergezocht. Hiermee wordt in dezelfde lijn de tegenstelling gecreëerd tussen de joden die uit waren op wereldlijke macht en materiële voorspoed, en de "ware gelovigen", de volgelingen van Christus die beseffen dat het om een geestelijk konkinkrijk gaat. Ook is het inderdaad in overeenstemming met het detail dat Matteüs verzint om Pilatus te laten uitroepen: "Ik ben onschuldig aan zijn bloed", en de joden uit te laten spreken: "Zijn bloed kome over ons en onze kinderen".

Nog een kanttekening: het originele evangelie, Marcus, weet niets over het bedrag, en ook niets over het vervolg in het Judasverhaal. Het is Matteüs die het berouw van Judas verzint. Hij laat Judas uitspreken: "Ik heb gezondigd, onschuldig bloed verraden!", en het geld weer terugbrengen. En maakt uiteindelijk de "overpriesters en oudsten van het volk" tot de meest verharde boeven: "Maar zij zeiden, wat gaat ons dat aan! U moet zelf maar zien wat daar van komt." De zelfmoord die Judas vervolgens pleegt komt over als een daad waarmee hij zijn berouw bewijst en wellicht vergeving verdient.