Wijsbegeerte en godgeleerdheid - Ton van Reen

[PietV.]

Van de week kwam ik deze column tegen. Moest er erg om lachen en een bekende van mij die filosoof is deed er nog een schepje bovenop. Tot de theologen hun mening vormden, de irritatie spatte bijna van het scherm. Hoe durft deze kinderboekenschrijver dit soort zaken te beweren. Hij werd het mikpunt van hoon en spot. Vorm zelf een mening!

WIJSBEGEERTE EN GODGELEERDHEID

In Nederland kun je doctor worden in de filosofie. En zelfs professor. Filosofie is de uitdrukking van ons verlangen naar kennis en wijsheid. Omdat wijsheid niet goed te meten is, vooral de wijsheid van anderen niet omdat wij die afmeten aan onze eigen wijsheid, is ook niet te meten wat de werkelijke waarde is van de filosofie en van ons gefilosofeer.
Volgens de Griekse wijsgeer Aristoteles is filosoferen de meest goddelijke activiteit voor de mens, en een blijvende bron van vreugde.
Dat is mooi gezegd. Maar als het ook waar is, waarom zijn we dan niet allemaal filosofen? Waarschijnlijk omdat er met filosoferen, hoe vreugdevol ook, geen droog brood te verdienen valt. De enige filosofen die er geld aan verdienen zijn de professoren in de wijsbegeerte aan de universiteiten, die er een riant salaris aan overhouden. Hun afgestudeerde studenten, doctoren in de wijsbegeerte, staan in de kou. Beroepsfilosofen heeft niemand nodig, jammer genoeg, want met een filosoof haal je een blijvende bron van vreugde in huis. Doctoren in de filosofie tref je vooral aan tussen beroepsuitkeringstrekkers, en een enkele keer tussen toezichthouders in zwembaden en tussen de bezoekers stalkende suppoosten in musea. Meer kun je niet doen met een filosoof. Mogelijk komt dat door het feit dat wij niet voortdurend gekweld willen worden door een 'voortdurende bron van vreugde'. De theorie van Aristoteles heeft de Grieken ook niet geholpen: ze sloegen elkaar en de buurtvolkeren voortdurend de hersens in.
Toch is filosofie een mooie studie voor de toekomst. Omdat er steeds meer mensen werkeloos worden en nooit meer aan een baan zullen komen, pleit ik er voor om meer mensen op te leiden tot filosoof. Eenmaal doctor in de filosofie doen de filosofen geen mens kwaad, omdat ze altijd blij zijn, vooral als ze hun uitkering gaan pinnen, zich aan de poort van het zwembad melden om de zwembandjes van de kleuters te inspecteren, of het schilderij Het Puttertje van Carel Fabritius in het Mauritshuis moeten beschermen tegen dwepers met de boeken van Donna Tartt. Heel nuttig.
Gelukkig zijn er ook filosofen die wakker worden. Een van mijn vrienden, die al dertig jaar doctor in de wijsbegeerte is, heeft een klein klusbedrijf ter assistentie van onhandige of luie mensen. Hij is een ervaren gootsteenontstopper, hondenuitlater en bandenplakker. Na zijn dagtaak heeft hij de tijd om onderwerpen te beredeneren tot hij er het naadje van de kous van weet. Meestal deelt hij het resultaat van zijn theorieën mee aan zijn vrienden aan de bar bij café Dotje, ook allemaal filosofen, hoewel ze de beroepsopleiding aan de universiteit nooit hebben gevolgd. Ze zijn in de filosofie geschoold door de universiteit van het leven die hen heeft geleerd dat het bestaan van een beroepswerkeloze draagbaar is door zich niet al te druk te maken. Dagelijks zitten ze aan een hoek van de bar, vanaf een uur of zeven tot sluitingstijd, starend in hun glas bier zoals een waarzegster tuurt in haar glazen bol en kluiven dan menig filosofisch vraagstuk af tot op het bot.
Een andere nutteloze studie die onze vele toekomstige werkelozen kunnen volgen is een studie in de theologie. Ook in de godgeleerdheid kun je doctor en zelfs professor worden. En dat is heel wonderlijk, vooral omdat geen mens weet of God bestaat. Doctor worden in iets dat niet wetenschappelijk bewijsbaar is, is natuurlijk een gotspe. Professor in de godgeleerdheid, het is de grootste idioterie die ik ooit gehoord heb. In Nederland hebben we er ongeveer tweehonderd en gek genoeg, vooral aan erkende en befaamde universiteiten waarvan je verwacht dat ze serieus wetenschap beoefenen. Dat zijn er zoveel omdat er veel verschillende stromingen in de christelijke leer zijn, allemaal met dikke boeken die door de professoren in de godgeleerdheid geschreven zijn, om te bewijzen dat juist zij, en alleen zij, de enige waarheid omtrent God in pacht hebben. Het zijn er in ieder geval genoeg om er een psychiatrische inrichting mee te vullen. Ze kunnen daar gezelschap krijgen van mensen die denken dat ze Napoleon, Willem van Oranje of Florence Nightingale zijn. En een enkele overspannen filosoof. Mensen van hun eigen niveau, die ook allemaal doctor zijn in de fantasie.

Ton van Reen

Bron: http://www.ouderenjournaal.nl/columns-l ... leerdheid/" onclick="window.open(this.href);return false;

[MoreTime]

Pertinent niet mee eens, muv het gedeelte over theologie. Maar misschien hou ik gewoon niet zo van columns, omdat deze vaak kort door de bocht zijn en voorzien van veel geblaat (imho).

Even googlen over het nut van filosofie levert al snel dit op:

Ook inhoudelijk is filosofie nuttig. Of je nu economie, medicijnen of juist natuurkunde gaat studeren, voor elke studie is het nuttig dat je de daar behandelde onderwerpen kan door-denken, verbanden kunt zien tussen de onderwerpen en verbanden kunt leggen met maatschappelijke thema’s. Filosofie gaat over de fundamenten van de mens, van de samenleving, van de wet, van de wetenschap, van de kunst.

-en-

Het nut van filosofie is dat je niet alles voor vanzelfsprekend aanneemt, maar nadenkt over de redenen van het bestaan.
Bovendien kan filosofie leiden tot nieuwe inzichten.
Filosofie maakt dat we allemaal niet als voorgeprogrammeerde robots gaan reageren.

Al zou je kunnen stellen dat veel metafysica dezelfde weg volgt als theologie en daarom beter als een soort hobby kan worden beoefend. Daarbij opgemerkt dat nadenken niet de sterkste kant is van het merendeel van de mensheid lijkt me elke prikkel om wél na te denken alleen maar te prijzen.

[doctorwho]

Pertinent niet mee eens, muv het gedeelte over theologie. Maar misschien hou ik gewoon niet zo van columns, omdat deze vaak kort door de bocht zijn en voorzien van veel geblaat (imho).

Een beetje charcheren en uitvergroten is juist het aardig van een column. Over het nut van filosofie in casu betrouwbare kennis heeft Herman Philipse een aardig hoorcollege. Conclusie wetenschap is betrouwbaarder dan filosofie
http://www.sg.uu.nl/programma/voorjaar- ... are-kennis" onclick="window.open(this.href);return false;

[PietV.]

Pertinent niet mee eens, muv het gedeelte over theologie. Maar misschien hou ik gewoon niet zo van columns, omdat deze vaak kort door de bocht zijn en voorzien van veel geblaat (imho).
Even googlen over het nut van filosofie levert al snel dit op:

Je moet een column altijd met een lichte glimlach bekijken. Ton van Reen stipt een probleem aan dat filosofen wel zullen herkennen. Ik heb er zelf eentje rondlopen die op grond van dit probleem een andere studie erbij heeft genomen. Je bent namelijk gedoemd om in de kaartenbakken van het UWV terecht te komen. Buiten de universiteit is er geen echt bestaansrecht voor filosofen. Het is een interessante studie die mensen verrijkt met veel kennis en vaardigheden maar de maatschappij kan in de 21ste eeuw eigenlijk niet veel met filosofen.

Het andere aspect waar je jezelf wel in herkent zijn de theologen. Ze vullen bibliotheken met hun boeken en de complexiteit van hun zinnen doet soms denken dat ze iets wezenlijks produceren. Maar ze creëren een illusie en ze houden een illusie in stand. En dan heb ik respect voor de theologen die deze mythe ontkrachten en niet voor hun eigen achterban of deze nu bestaat uit remonstranten, gereformeerden in alle vormen, hervormden in alle substromingen, baptisten, evangelische bewegingen etc. papers, boeken, essays enz. schrijven en een ongelooflijke hoeveelheid gebakken lucht produceren om de misschien 50 miljoen die geïnvesteerd wordt in faciliteiten en personeel gewicht te geven. Veel aspecten van theologie kunnen overgebracht worden naar sociologie, psychologie of antropologie. Om het oeverloze geblaat rond een entiteit eruit te trekken. Daar kunnen ze toch geen antwoord op geven en als je er niet verder mee komt dan zou je moeten nadenken over dit onderdeel van je bestaansrecht.

[Maria]

Het nut van filosofie is dat je niet alles voor vanzelfsprekend aanneemt, maar nadenkt over de redenen van het bestaan.
Bovendien kan filosofie leiden tot nieuwe inzichten.
Filosofie maakt dat we allemaal niet als voorgeprogrammeerde robots gaan reageren.

Dus als essentieel bijvak bij heel veel studies aan te bevelen.

Als hoofdstudie waarschijnlijk interessant, maar je krijgt er geen brood mee op de plank, als er veel afgestudeerden zijn, die het beroepsmatig weer aan anderen kunnen doorgeven.
Wat dus overblijft is:
Zelf docent worden, in dienst treden bij zeer grote mediabedrijven, met als doelgroep filosofisch ingestelde mensen.

Zoals bijvoorbeeld in boeken schrijven, datgene wat je allemaal in andere boeken hebt gelezen, aangevuld met een eigen mening, als je die hebt.
Of je manier van denken en je eigen persoonlijke meningen overbrengen via andere soorten media.
Wel even nadenken of dat wel brood op de plank brengt.
Het zal dus vnl. neerkomen op ZZP-er worden en je eigen beroep invullen.
Of thuiszitten.
Dat zitten kun je dus ook aan de toog op de hoek.
Ligt dat niet in je mogelijkheden of doelstelling, dan kun je natuurlijk altijd nog omscholen of ongeschoold werk gaan doen.

En dat is nu net wat de columnist met humor probeert duidelijk te maken aangaande afgestudeerde filosofen.
Wat ik eruit lees, is datgene wat je altijd te horen krijgt bij een beroepskeuze adviseur.
Kies een vak al naar gelang je eigen wensen en mogelijkheden, maar zeker ook de mogelijkheden binnen de maatschappij je kost te kunnen verdienen.
Op dit moment weer eens zeer actueel vooral bij jongeren bij hun voorbereiding op hun toekomst.

Als je zijn column in dit licht bekijkt, geldt bijna alles wat over de studie filosofie gezegd wordt evenzo voor een theologie studie.
Buiten het dominee of lekenpriester worden, waar steeds minder vraag naar is, houd je alleen dezelfde alternatieven over.

Dat hij hier binnen deze column zijn eigen zienswijze over de inhoudelijkheid van de beide studies geeft, vind ik eigenlijk een beetje teveel, daar de inhoudelijkheid een totaal andere discussie is.

Datgene wat hij over theologie en theologen zegt is nu in dit verband idd. een ander verhaal.
Door inhoudelijk te worden en zijn eigen persoonlijke mening te geven en een diagnostisch label te plakken wordt de column dan ook persoonlijk opgevat.

Hier op dit forum wordt dit normaal gesproken niet toegestaan.

[Maria]

MoreTime schreef:
Het nut van filosofie is dat je niet alles voor vanzelfsprekend aanneemt, maar nadenkt over de redenen van het bestaan.
Bovendien kan filosofie leiden tot nieuwe inzichten.
Filosofie maakt dat we allemaal niet als voorgeprogrammeerde robots gaan reageren.

Dus als essentieel bijvak bij heel veel studies aan te bevelen.

Als hoofdstudie waarschijnlijk interessant, maar je krijgt er geen brood mee op de plank, als er veel afgestudeerden zijn, die het beroepsmatig weer aan anderen kunnen doorgeven.
Wat dus overblijft is:
Zelf docent worden, in dienst treden bij zeer grote mediabedrijven, met als doelgroep filosofisch ingestelde mensen.

Zoals bijvoorbeeld in boeken schrijven, datgene wat je allemaal in andere boeken hebt gelezen, aangevuld met een eigen mening, als je die hebt.
Of je manier van denken en je eigen persoonlijke meningen overbrengen via andere soorten media.
Wel even nadenken of dat wel brood op de plank brengt.
Het zal dus vnl. neerkomen op ZZP-er worden en je eigen beroep invullen.
Of thuiszitten.
Dat zitten kun je dus ook aan de toog op de hoek.
Ligt dat niet in je mogelijkheden of doelstelling, dan kun je natuurlijk altijd nog omscholen of ongeschoold werk gaan doen.

En dat is nu net wat de columnist met humor probeert duidelijk te maken aangaande afgestudeerde filosofen.
Wat ik eruit lees, is datgene wat je altijd te horen krijgt bij een beroepskeuze adviseur.
Kies een vak al naar gelang je eigen wensen en mogelijkheden, maar zeker ook de mogelijkheden binnen de maatschappij je kost te kunnen verdienen.
Op dit moment weer eens zeer actueel vooral bij jongeren bij hun voorbereiding op hun toekomst.

Als je zijn column in dit licht bekijkt, geldt bijna alles wat over de studie filosofie gezegd wordt evenzo voor een theologie studie.
Buiten het dominee of lekenpriester worden, waar steeds minder vraag naar is, houd je alleen dezelfde alternatieven over.

Dat hij hier binnen deze column zijn eigen zienswijze over de inhoudelijkheid van de beide studies geeft, vind ik eigenlijk een beetje teveel, daar de inhoudelijkheid een totaal andere discussie is.

Datgene wat hij over theologie en theologen zegt is nu in dit verband idd. een ander verhaal.

Het zijn er in ieder geval genoeg om er een psychiatrische inrichting mee te vullen. Ze kunnen daar gezelschap krijgen van mensen die denken dat ze Napoleon, Willem van Oranje of Florence Nightingale zijn. En een enkele overspannen filosoof. Mensen van hun eigen niveau, die ook allemaal doctor zijn in de fantasie.

Door inhoudelijk te worden en zijn eigen persoonlijke mening te geven en een diagnostisch label te plakken wordt de column dan ook persoonlijk opgevat.
Hier op dit forum zou dit normaal gesproken vlg. de regels wel heel erg op het randje zijn.

[PietV.]

Datgene wat hij over theologie en theologen zegt is nu in dit verband idd. een ander verhaal.
Door inhoudelijk te worden en zijn eigen persoonlijke mening te geven en een diagnostisch label te plakken wordt de column dan ook persoonlijk opgevat.

Hier op dit forum wordt dit normaal gesproken niet toegestaan.

In zekere zin is het het bedoeling van een column dat het gelezen wordt en iets oproept en daarmee is hij geslaagd. Ik lees elders de reactie van theologen die beweren dat Ton hen allemaal wil opsluiten in een inrichting. Hij maakt de associatie met de fantasiewereld van derden. Een deel daarvan zit in een inrichting, hun fantasiewereld koppelt hij aan de fantasiewereld waar theologen zich in bevinden. Misschien is dit ook het primaire verweer ten aanzien van deze column. Om de achterliggende lading te vermijden. En we zijn een discussieforum op internet wordt deze column besproken door theologen en zij plaatsen de inhoud ook op hun schermen. Hierboven staat de naam Herman Philipse die niet zegt dat de theologen opgesloten zitten in hun fantasiewereld maar wel een sterk voorstander is om deze stroming kritisch te benaderen met de vraag wat hoort thuis op een universiteit.

[PietV.]

Ik heb er een puinhoop van gemaakt en kan het zelf niet herstellen

Het bericht van 11.12 uur heb ik weggehaald. Mochten er meer correcties nodig zijn stuur me dan even de tekst dan plak ik het erover heen.

[PietV.]

Gisteren las ik het blad Volzin, ik heb het niet meer in mijn bezit, een interview waarin een theoloog een vakgenoot ondervroeg. Deze vrouw gaat zich storten op een postdoc missiologie aan de VU. Een wetenschapper in spé. Er werd gevraagd twijfel je weleens over God, (uit mijn geheugen), antwoord nee, moet dat dan. Het leek in het vervolg dat de vragensteller dit vreemd vond. Geen gezonde twijfel over het subject. En daarna kwam er nog een refrein over Christus en liefde. Een niet te onderbouwen privé overtuiging wordt onderdeel van een academische carrière binnen een richting die ook drijft op intersubjectiviteit. De vraag die je dan kan stellen is dit wetenschap? Want één van de eisen die aan een wetenschapper wordt gesteld is dat deze objectief is. Het lijkt er dan op dat theologie een uitzondering vormt op de regel.

[HankS]

Eigenlijk is het triest dat we deze cynische kant op zijn gedreven en dan in de betekenis die Oscar Wilde er aan gaf " Een cynicus is iemand die overal de prijs van kent maar van niets de waarde.
Het is dezelfde kosten-baten analyse die gemaakt wordt ten aanzien van Kunst.
En juist vrijdenkers zouden het vrije denken meer moeten propageren, het is treurig dat essentiel en fundamenteel wetenschappelijk onderzoek nog alleen maar gefinanceerd lijkt te worden als het direct iets oplevert. Het is typerend voor de koopmansmentaliteit die cultuurbepalend blijkt te zijn en waarschijnlijk ook er voor gaat zorgen dat het calvinisme nooit zal verdwijnen.
Veel zaken moeten juist gekoesterd worden omdat men nooit zal weten of het ooit iets zal opleveren en soms is de weg belangrjker dan het einddoel, eigenlijk schiet dit stukje zichzelf in de voet. Filosofie is een weg die misschien nergens naar leidt, maar het kan ook een weg zijn waarover men nieuwe belangrijke ideeen aan kan dragen, vergelijkbaar met opinierende schrijfsels van kinderboekenschrijvers.
Kunst heeft dezelfde functie al was het alleen maar dat er eerst een weg naar toe moet zijn om het te kunnen begrijpen en snappen.
Ik zou graag zien dat er filosofielessen op scholen gegeven worden, net zo als gymnastiek en kunstonderwijs en veel minder naar een eindresultaat toe gewerkt wordt.
Uit eigen ervaring weet ik dat ik nog niet de helft van wat ik netto geleerd heb op school nog parast heb, masr de zaken die ik veel eerder geleerd heb zonder het te beseffen hebben betrekking op kritisch kunnen kijken naar de wereld .
In een tijd van omgebreidelde informatievoorziening is het van groot belang om zin van onzin te onderscheiden en niet alleen om ergens direct te geraken maar ook voor een volgende keer.
Ik ben blij dat er nog steeds mensen zijn die tegen de marktwerking in nog steeds hun eigen gang gaan.

[HankS]

Gisteren las ik het blad Volzin, ik heb het niet meer in mijn bezit, een interview waarin een theoloog een vakgenoot ondervroeg. Deze vrouw gaat zich storten op een postdoc missiologie aan de VU. Een wetenschapper in spé. Er werd gevraagd twijfel je weleens over God, (uit mijn geheugen), antwoord nee, moet dat dan. Het leek in het vervolg dat de vragensteller dit vreemd vond. Geen gezonde twijfel over het subject. En daarna kwam er nog een refrein over Christus en liefde. Een niet te onderbouwen privé overtuiging wordt onderdeel van een academische carrière binnen een richting die ook drijft op intersubjectiviteit. De vraag die je dan kan stellen is dit wetenschap? Want één van de eisen die aan een wetenschapper wordt gesteld is dat deze objectief is. Het lijkt er dan op dat theologie een uitzondering vormt op de regel.

De ironie is dat er weinig vraag lijkt te zijn naar filosofen, maar dat theologen nog steeds in de markt zijn of hun eigen markt pappen en nathouden.

[Jagang]

Pertinent niet mee eens, muv het gedeelte over theologie. Maar misschien hou ik gewoon niet zo van columns, omdat deze vaak kort door de bocht zijn en voorzien van veel geblaat (imho).

Een beetje charcheren en uitvergroten is juist het aardig van een column. Over het nut van filosofie in casu betrouwbare kennis heeft Herman Philipse een aardig hoorcollege. Conclusie wetenschap is betrouwbaarder dan filosofie
http://www.sg.uu.nl/programma/voorjaar- ... are-kennis" onclick="window.open(this.href);return false;

Maar de wetenschap is toch schatplichtig aan de filosofie?

[PietV.]

De ironie is dat er weinig vraag lijkt te zijn naar filosofen, maar dat theologen nog steeds in de markt zijn of hun eigen markt pappen en nathouden.

Hoe sta je tegenover het laatste deel van het betoog van Ton van Reen.

[HankS]

De ironie is dat er weinig vraag lijkt te zijn naar filosofen, maar dat theologen nog steeds in de markt zijn of hun eigen markt pappen en nathouden.

Hoe sta je tegenover het laatste deel van het betoog van Ton van Reen.

De wetenschap die bedreven kan worden en dat geldt misschien ook wel voor filosofie is de geschiedenis van......... .
Alleen dat kun je ook elders onderbrengen, het verschijnsel godsdienst wordt al verklaard door menswetenschappers, zoals ; sociologen, psychologen , neurologen en antropologen.
Alleen en dat zou het wel moeten zijn , het wordt nooit introspectief bekeken door degenen wasr het eigenlijk over zou moeten gaan. En dat heeft natuurlijk een onstaansgeschiedenis die heel erg goed te begrijpen als je beseft dat wetenschap omtstaan is uit op theologie gebaseerde kennis van de wereld. Theologie is daar rudimentair van overgebleven en het is een vast gewortelde universitaire traditie. De eerste universiteiten waren niet bedoeld om kennis te verwerven maar om geloof te bestendigen, om bestaande " kennis" en de doctrines van de Kerk te bewaken en te bewarenen in zekere zin is dat nog steeds zo in het verzuilde Nederland .
Al is de rol van de kerk een stuk minder geworden, het is op sommige universiteiten nog wel aanwezig.
Ik begrijp dat wel, maar verandering gast traag ook omdat theologen nog steeds als autoriteit van zingeving gezien worden, terwijl dat zeer arbitrair is , zeker in een academische setting. Maar als je cynisch uitgaat van marktwerking dan is er nog wel meer dat overbodig lijkt .
Maar autoriteit wordt verleend dus als er vraag naar is dan is er aanbod , ik zou ook grasg zien dat economie een wat solidere wetenschappelijke basis zou krijgen in feite is dat vask net zo'n nattevingerstudie als theologie dat is .
Mensen willen betekenis geven aan aken die op zichzelf niet echt betekenis hebben en dus klampen ze zich aan van alles vast .
Ik vind dat er wel wat meer niet- gelovoge theologen zouden moeten komen om de discipline een echte academische uitstraling te geven .
Gelovigen zijn namelijk niet echt geinteresseerd in waarom ze geloven, maar verwarren het met hoe ze geloven en dat lijkt op elkaar maar is niet hetzelfde .

[Maria]

Goed verhaal Hank.
Dank.