Pagina 1 van 1

Etymologie

Geplaatst: 16 feb 2012 01:02
door Devious
Over het veranderen van woorden en hun betekenis

Etymologie, de wetenschap van het veranderen van woorden en verwantschap tussen talen, is een hobby van mij. Het is één van de manieren waarop ik nieuwe talen leer, want de schoolse methoden van vroeger daar begreep ik meestal weinig van. Etymologie is wel leuk en sommige dingen leer je niet op een school

De connotatieverwisseling van het woord 'neuken' is bijvoorbeeld erg interessant. Lang geleden betekende het 'rammen', 'gooien' of 'stoten'. Het woord 'kut' betekende ooit gewoon gat. 'Kut' en 'kont' zijn etymologisch aan elkaar verwant. We zien dit ook terug in het Engelse 'cunt' en het Franse 'con', maar óók het Engelse 'cut' (snede). Iets in een gat gooien; hoe zal dat vroeger geklonken hebben?

In de 17e eeuw was een lul een kannetje waar een pijpje aan was bevestigd waar je uit kon drinken; een zogenaamde 'pijpkan'. In die goeie ouwe tijd was 'uyt een lul suyghen' dus iets heel gewoons. Nu ook nog natuurlijk, maar daar praten we niet over :D

'Bruid', is een heel interessant woord. 'Bruid' is verwant aan 'breidelen', en dit betekent 'intomen', 'beteugelen' (denk aan het Engelse 'bridle'). De bruidegom is 'de man van de bruid', (-gom is verwant aan het Franse 'homme', of 'homo' in het Latijn). Veel tradities die met het huwelijk te maken hebben, zoals de vader die de bruid naar het altaar leidt, en de vrouw die de achternaam van haar echtgenoot aanneemt verwijzen nog naar de tijd waarin de vrouw het eigendom was van haar man. De vrouwen die in deze tijd meedoen aan deze tradities geven dus eigenlijk symbolisch de teugels uit handen.

Connotatieverwisseling kan ook de andere kant opgaan. 'Hoer' is een pejoratief; het heeft nu een negatieve connotatie. In het Indo-Europees, een taal die niet meer bestaat maar waar de meeste Europese talen van afstammen, was het afgeleid van een woord dat 'liefhebben' of 'beminnen' betekende. We zouden dit edele woord dus zonder scrupules weer in ere kunnen herstellen voor onze geliefde bruiden.

Re: Etymologie

Geplaatst: 16 feb 2012 01:10
door Jagang
Devious schreef:Het woord 'kut' betekende ooit gewoon gat. 'Kut' en 'kont' zijn etymologisch aan elkaar verwant.
En niet alleen etymologisch, maar ook biologisch.
Ooit vormden beiden tesamen de "cloaca". :wink:

Re: Etymologie

Geplaatst: 16 feb 2012 13:23
door Vilaine
"Vrij" komt van het protogermaanse "frija" wat "bemind", "geliefd" betekende.
Er van afgeleid zijn vrijen, vrouw, vriend en vrede.

Mogelijk is de betekenis "ongebonden" ontstaan uit het begrip "vriend". Een vriend was een gelijke binnen de stam, voor een vrije man dus ook een vrije man, i.t.t. slaven, die kennelijk niet je vriend konden zijn.

"Denken" komt van het protogermaanse "þankjan", wat gewoon denken betekent. Mogelijk wel als oorspronkelijke betekenis "zoals je jezelf ziet".

Re: Etymologie

Geplaatst: 31 dec 2012 17:15
door Fenomeen
pimpelen

Voor de verklaring van het woord pimpelen zal men moeten uitgaan van het woord pimpel dat op iets kleins duidt. Wij kennen nog pimpelmees voor een kleine mees. Ook werd vroeger een zwak vrouwtje dat nergens tegen kon, een pimpeltje genoemd. Vooral bekend werd het woord als de benaming van een klein glas, ter grootte van een kwart mutsje. Een mutsje was 1½ dl. (vandaar dat men een glaasje sterke drank vóór het slapen gaan nog wel een slaapmutsje noemt). Pimpelen wil dus zeggen: pimpeltjes leeg drinken, dus: bij kleine hoeveelheden, doch aanhoudend drinken.

Re: Etymologie

Geplaatst: 31 dec 2012 17:43
door doctorwho
Ik ben alvast met het pimpelen gestart :)

Re: Etymologie

Geplaatst: 01 jan 2013 18:28
door Blackadder
Kwam bij een etentje ter sprake: Wat betekent rinse, bij rinse appelstroop? Dat het lichtzuur of zoet/zuur betekent werd door de tafelgenoten wel gevonden.

Maar gebruikt men het nog wel eens voor iets anders dan voor appelstroop?

Re: Etymologie

Geplaatst: 02 jan 2013 22:24
door heeck
Rinse (appelstroop) geeft een typerende zurig frisse smaak aan.
Komt van Rins, komt van Rijnsch.
Betekenis: smakende als Rijnsche wijn.

Roeland
Bron: van Dale etymologisch woordenboek.

Re: Etymologie

Geplaatst: 14 feb 2013 18:07
door HomoSignificans
heeck schreef:Rinse (appelstroop) geeft een typerende zurig frisse smaak aan.
Komt van Rins, komt van Rijnsch.
Betekenis: smakende als Rijnsche wijn.

Roeland
Bron: van Dale etymologisch woordenboek.
Volgens Francks etymologisch woordenboek der Nederlandse taal (1912 :) ):

Rinsch bnw., nog niet mnl., vla. runsch, Kil. rinsch, rench, rijnsch. De verklaring van Kil. [Kilisen] "zuurachtig zooals de Rijnwijn" is mogelijk, maar niet meer dan dat. Minder wsch. is de afl. van mnl. rînen "aanraken"

Re: Etymologie

Geplaatst: 14 feb 2013 20:03
door heeck
Homosignificans,
Hoe zou ik de beste kunnen aanwijzen als ook dit nog in zicht komt:
http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/rins" onclick="window.open(this.href);return false;

Roeland

Re: Etymologie

Geplaatst: 15 feb 2013 13:05
door MoreTime
Ik vind gijzelaar altijd nog een leuke:

De van Dale zegt:
"1. iemand die gegijzeld wordt, syn. gegijzelde; (...) 2. terrorist, misdadiger die iemand gijzelt om bepaalde eisen af te dwingen, syn. gijzelhouder, gijzelnemer, kaper" (Van Dale, 2005);

Gijzelaar wordt kennelijk al zo vaak opgevat als 'gijzelhouder' dat sommige woordenboeken deze betekenis inmiddels ook opnemen. Dat gijzelaar het slachtoffer én de dader kan aanduiden, is natuurlijk erg verwarrend. Het is eigenlijk het best gijzelaar te vermijden, en te spreken van een gegijzelde die gevangen wordt gehouden door een gijzelnemer of gijzelhouder.
bron: onzetaal.nl

Vooral in oudere boeken, kranteknipsels etc. zie je dat men de tweede betekenis gebruikt.

Re: Etymologie

Geplaatst: 15 feb 2013 18:22
door doctorwho
Vandaar het wonderschone lied. O was ik maar een gijzelaar dan stond altijd mijn eten klaar hoefde nooit meer af te wassen en kon ik altijd klaverjassen. :wink:

Re: Etymologie

Geplaatst: 07 mei 2013 06:01
door Kevin
Even tussendoor, waarom wél van Dale en niet Wolters???

Re: Etymologie

Geplaatst: 07 mei 2013 10:39
door heeck
Kevin schreef:Even tussendoor, waarom wél van Dale en niet Wolters???
Doel:
Om niet iedereen te laten redeneren via zelfverzonnen woordbetekenissen.
Afwijken van de in het gewone spraakgebruik bestaande betekenissen is, mits van redenen voorzien, toegestaan. Soms staat er al meer dan een enkele betekenis bij een enkel woord en soms hebben verschillende woorden praktisch dezelfde betekenis.

Het had voor dit doel ook Wolters kunnen zijn.
Er valt dus geen garen te spinnen uit het naast elkaar leggen van beide.

Roeland