ok dan, ik bedoelde dan de groep van personen, hier gedefinieerd als al die wezens die die gedachtenoefening kunnen maken. In het engels spreekt men van moral agents, maar weet geen betere nederlandstalige term ervoor. Dus dan wordt het personencentrisch.axxyanus schreef:Jij verwees wel naar een groep. Als jij als uitgangspunt neemt dat als mensen gevraagd worden om te overwegen dat ze herboren kunnen worden en binnen die context niemand positief staat tegenover het idee om als kip herboren te worden, dat heb jij het over een groep.Earthheart schreef: daarom dat ik het etiket egocentrisch voorstelde. Het gaat tenslotte niet over een groep, maar over een individu, in dit geval mezelf.
maar als we zien dat de gangbare woordenschat tekort schiet, kunnen we twee dingen doen: nieuwe woorden invoeren en definieren, of bestaande woorden herdefinieren. Ik heb hierboven het woord "persoon" geherdefinieerd zodat ze van toepassing wordt in deze discussie. Zo kunnen we ook mentaal gehandicapte hier definieren als een mens die niet die gedachtenoefening kan doen. Deze definitie is relevant voor deze discussie.Meen je dat nu? Dit is een gedachtewisseling op een forum. Hier maken we gewoon gebruik van de algemeen beschikbare woorden en hun normale betekenis. Dit is geen voorbereidingsruimte voor een wiskundig of filosofisch artikel waarin je begint met een aantal zaken te definiëren.Earthheart schreef:je kunt die handicap zo definieren
maar wat betekent antropocentrisme dan wel?1) Meer semantische spelletjes, dit maal van het nivo waar mijn kinderen zich mee bezig hielden in de lagere school: Als leverpastei gemaakt is van lever, dan is jagerspastei gemaakt van jagers.Earthheart schreef:ah, maar als het omwille van deze reden niet egocentrisch was, dan was het al zeker niet antropcentrisch. Antropocentrisch zou dan zijn dat je je niet in de positie van niet-menselijke wezens verplaatst, en dat deed ik nu net wel.Neen het is fout want egocentrisch betekent nu juist dat je je niet verplaatst in de positie van anderen maar dat je het enkel bekijkt vanuit je eigen persoonlijke positie.
dus voor de duidelijkheid vanaf nu spreken over personen in plaats van mensen. We hoeven heus niet onnauwkeurige woorden te gebruiken en gangbare taal over te nemen als die gangbare taal leidt tot verwarring of blinde vlekken.2) Dat deed je nu net niet in de uitspraak die Peter van Velzen "antropocentisch" noemde. Je besluit was gebaseerd op (jouw inschatting van) hoe mensen zich ergens bij voelden, niet op (jouw inschatting van) hoe niet-mensen zich ergens bij voelden.
en dat is dus een gevaar, zo riskeer je filosofische en dus ethische verwarring. Dat zie je bijvoorbeeld een stellingenoorlog in dierenrechtendiscussies (moving the goalposts):Neen we hoeven niet te stoppen bij het niveau mensen maar aangezien we geen woord voorhanden hebben om gemakkelijk naar die groep te verwijzen, stoppen we daar. Als mensen van gedachten wisselen dan houden ze het nu eenmaal grotendeels bij de woorden die onze taal ons al verschaft.
Waarom hebben alle mensen wel en dieren geen rechten? Omdat mensen rationeel kunnen denken
Maar mentaal gehandicapten kunnen niet rationeel denken en hebben wel rechten? Ja maar die gehandicapten zijn mensen.
Waarom hebben ze dan als mensen rechten? Omdat mensen rationeel kunnen denken.
Maar niet alle mensen kunnen rationeel denken...
Door zo vaak het woord mens te gebruiken voor de verzameling van rationeel denkende wezens (personen, moral agents), riskeert men de inconsistentie niet te zien dat ook niet-rationeel denkende wezens rechten hebben. Het creëert een vorm van automatisch mensdenken, en dat creëert een morele illusie die net zoals een optische illusie erg hardnekkig is. En het is een gevaarlijke morele illusie, want ze leidt tot discriminatie, tot ongewenste willekeur.
Het heeft ook te maken met dominantie van ideologieën: de ideologie die de woordenschat kan bepalen, wordt dominant, en kan zelfs zo dominant worden dat de invloed van die ideologie (van die woordenschat) niet zichtbaar wordt. We kennen bijvoorbeeld veganisme als ideologie, maar dan lijkt het alsof de gangbare ideologie van vleesconsumptie geen ideologie is, totdat psychologen (Melanie Joy) die dominante ideologie een naam gaf: carnisme. Die ideologie is dus zelfs zo dominant dat ze als het ware onzichtbaar was en dus geen naam had. Zoals de vis die niet beseft wat water is.
In de moraalfilosofie is het natuurlijk al wel opgelost, in het Engels, daar spreekt men van moral agents in plaats van mensen. Dan wordt het veel duidelijker. We kunnen dus spreken van moreel bewust wezen, maar dat is niet zo kort als het woordje "mens". Vandaar dat ik het woord "persoon" voorstel, dat is ook nog kort. (Hoewel je het woord persoon ook kunt gebruiken voor alle wezens met persoonlijke ervaringen, dus alle voelende wezens, of alle wezens met persoonlijkheidskenmerken)
de reden waarom ik er energie instak, heb ik hierboven net aangehaald. Ik wil die dominante ideologie doorprikken. Ik wil wijzen op het automatisch mensdenken en de species essentialism bias, die een morele illusie creëert. Onze gangbare taal reflecteert die illusie (die species essentialism bias), en versterkt ze ook door altijd maar dat woordje "mens" te herhalen. Je kunt die morele illusie bewust tegengaan door je te oefenen, bijvoorbeeld door telkens de woorden "mens" en "soort" te vervangen door bijvoorbeeld "primaat" en "orde". Dan ga je zien dat je in filosofische nonsens terecht komt, want wat is "de primaat" voor iets?Trouwens waarom steek jij hier zo veel energie in? Het maakt uiteindelijk niet veel verschil wat betreft de kritiek die Peter van Velzen had op die ene uitspraak.
Als we de groep van personen definiëren als de verzameling van wezens die moreel kunnen denken, of nog preciezer die die gedachtenoefening kunnen doen, dan is er geen morele illusie of bias, want die groep heeft wel degelijk een essentie: alle en alleen wezens van die groep hebben iets met elkaar gemeen.
voor jou kan het een detail lijken, maar ik hoop voldoende duidelijk gemaakt te hebben dat termen zoals antropocentrisch die verwijzen naar de term "mens" gevaarlijk zijn in de zin dat ze een morele illusie (species essentialism bias) in stand houden, en het constant gebruiken van die woorden versterken die illusie. En als gevolg zien we niet de inconsistentie, willekeur of verwarring op het vlak van rechten. Dan krijg je in discussies fenomenen zoals moving de goalposts, wat ik hierboven aanhaalde. In een discussie heb ik al eens een gesprekspartner zo drie keer de doelpalen weten te verschuiven, en nog had hij niet door wat hij fout deed. Dat is zoals optische illusies: die zijn soms zo hardnekkig dat je het in detail mag uitleggen en nog blijft men spontaan die optische illusie zien. Cognitief impenetrabel, noemen ze dat.Die kritiek zijnde dat je afging op de subjectieve gevoelens van groep A bij de gedachte om herboren te worden als lid van groep B om een besluit te nemen over het welzijn van groep B. En of A dan de mensen zijn en we het woord antropocentisch gebruiken of A zijn de primaten of de "personen" en we gebruiken een woord dat dat weergeeft, dat is maar een detail.
ik stoor mij aan dat woord antropocentrisch, omdat het niet correct is, net zoals primatocentrisch niet correct is. Personencentrisch of egocentrisch zouden wel correct zijn. En ik stoorde me vooral aan dat woord omdat het weer een bevestiging is van de gevaarlijke species essentialism bias, het automatisch mensdenken of automatisch soortdenken. En die bias ligt aan de oorsprong van speciesisme, een vorm van discriminatie, van ongewenste willekeur. En ongewenste willekeur kunnen we niet willen.Of is het zo'n deuk in je zelfbeeld om in te zien dat je tijdens een moment van onoplettendheid eens een antropocentrisch argument gebruikt zou hebben?
