de definitie van tijd?

Serieuze discussies over het menselijk denken en gedrag

Moderator: Moderators

Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Site Admin
Berichten: 21287
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: de definitie van tijd?

Bericht door Peter van Velzen »

Jullie weten dat ik stronteigenwijs ben. Dus jullie zullen niet verbaasd zijn, dat ik boet bij stuk houdt. Tijd is niet iets! Het is een verhouding tussen iets en iets anders,

We vatten gebeurtenissen op als "eerder" of "later" dan andere gebeurtenissen, Daarmee is de tijdrichting helemaal gezegd, "eerder" is wat zich reeds in ons geheugen bevond toen "later"gebeurde, terwijl we nog geen herinnering aan "later"was toen "eerder" gebeurde. Dat is tevens de reden dat "later' doorgaans een toestand is vaan hogere entropie. De informatie is immers toegenomen! (een chaotische toestand bevat meer informatie dan een "geordende").

Wie denkt dat het meer is, gaat zijn gang maar, maar dat "meer" is een hele kluif. Wat zou het kunnen zijn?

verder kunnen we tijd tellen: 1, 2, 3, etcetera. Klokken doen dat en kalenders, en in wezen dus mensen, Maar wat tellen we eigenlijk anders dan het tikken van de klok, en het opgaan van de zon? Tijd? Ia dat eigenlijk wel wat?

times (tijden) betekent ook keren. Het is een getal, en een getal is een zeer abstract iets. Je kunt 10 appels in een mandje doen, maar kun je er het getal 10 indoen? Niet echt, en dat gaat je met 10 uren ook niet lukken.
Ik wens u alle goeds
Gebruikersavatar
lanier
Superposter
Berichten: 6824
Lid geworden op: 14 sep 2004 23:20

Re: de definitie van tijd?

Bericht door lanier »

Tijd is een dimensie en is gekoppeld aan ruimte-tijd. Daarom heeft het beperkingen zoals plancktijd omdat tijd ook gekoppeld is aan plancklengte. Tijd is net als ruimte te vervormen, ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Gebruikersavatar
dikkemick
Adelaar
Berichten: 23194
Lid geworden op: 07 mar 2013 18:36

Re: de definitie van tijd?

Bericht door dikkemick »

Peter van Velzen schreef:Jullie weten dat ik stronteigenwijs ben. Dus jullie zullen niet verbaasd zijn, dat ik boet bij stuk houdt. Tijd is niet iets! Het is een verhouding tussen iets en iets anders,

We vatten gebeurtenissen op als "eerder" of "later" dan andere gebeurtenissen, Daarmee is de tijdrichting helemaal gezegd, "eerder" is wat zich reeds in ons geheugen bevond toen "later"gebeurde, terwijl we nog geen herinnering aan "later"was toen "eerder" gebeurde. Dat is tevens de reden dat "later' doorgaans een toestand is vaan hogere entropie. De informatie is immers toegenomen! (een chaotische toestand bevat meer informatie dan een "geordende").

Wie denkt dat het meer is, gaat zijn gang maar, maar dat "meer" is een hele kluif. Wat zou het kunnen zijn?

verder kunnen we tijd tellen: 1, 2, 3, etcetera. Klokken doen dat en kalenders, en in wezen dus mensen, Maar wat tellen we eigenlijk anders dan het tikken van de klok, en het opgaan van de zon? Tijd? Ia dat eigenlijk wel wat?

times (tijden) betekent ook keren. Het is een getal, en een getal is een zeer abstract iets. Je kunt 10 appels in een mandje doen, maar kun je er het getal 10 indoen? Niet echt, en dat gaat je met 10 uren ook niet lukken.
Peter, ook ik kan s.eigenwijs zijn.
Je schrijft: "We vatten tijd op als..."
Mara als je het filmpje bekeken hebt is er totaal geen consensus over hoe "we" tijd moeten opvatten. Waarom?
Omdat "we" het nog niet weten. Ik probeer je iedere keer opvattingen van diverse wetenschappers te laten zien, welke het allen niet weten. Ze menen/denken dat het dit-of-dat is. Maar tijd is een (nog) onbegrepen fenomeen. Ruimte zelf schijnt niet veel gemakkelijker te zijn overigens. Vandaar dat ruimtetijd misschien NOG minder te bevatten is.
En vandaar dat ik me blijf verbazen over jouw zelfverzekerdheid (jij noemt dit stronteigenwijs).
Logic will get you from A to B. Imagination will take you everywhere. Zulks is om moverende reden evident!
Einstein/Mick
Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Site Admin
Berichten: 21287
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: de definitie van tijd?

Bericht door Peter van Velzen »

lanier schreef:Tijd is een dimensie en is gekoppeld aan ruimte-tijd. Daarom heeft het beperkingen zoals plancktijd omdat tijd ook gekoppeld is aan plancklengte. Tijd is net als ruimte te vervormen, ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Dat is een opvatting. Maar die levert wel enge problemen op, want tijd bestaat maar in een richting, ruimte in zes (hoofd)richtingen.

Leuk is dar de vervorming uit de relatieviteitstheorie ook bij lágere snelheden al bestaat,

Ik wens u alle goeds
Gebruikersavatar
dikkemick
Adelaar
Berichten: 23194
Lid geworden op: 07 mar 2013 18:36

Re: de definitie van tijd?

Bericht door dikkemick »

Peter van Velzen schreef: Dat is een opvatting. Maar die levert wel enge problemen op, want tijd bestaat maar in een richting, ruimte in zes (hoofd)richtingen.
Dat tijd maar in 1 richting zou bestaan is ook maar 1 opvatting (welke overigens de meeste tijdskenners wel delen), maar er zijn opvattingen waarin de tijd achterstevoren kan verlopen. En wat bedoel je met ruimte in 6(?) hoofdrichtingen?
Logic will get you from A to B. Imagination will take you everywhere. Zulks is om moverende reden evident!
Einstein/Mick
Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Site Admin
Berichten: 21287
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: de definitie van tijd?

Bericht door Peter van Velzen »

dikkemick schreef:
Peter van Velzen schreef:Jullie weten dat ik stronteigenwijs ben. Dus jullie zullen niet verbaasd zijn, dat ik boet bij stuk houdt. Tijd is niet iets! Het is een verhouding tussen iets en iets anders,

We vatten gebeurtenissen op als
Peter, ook ik kan s.eigenwijs zijn.
Je schrijft: "We vatten tijd op als..."
Doe ik dat?
Mara als je het filmpje bekeken hebt is er totaal geen consensus over hoe "we" tijd moeten opvatten. Waarom?
Omdat "we" het nog niet weten. Ik probeer je iedere keer opvattingen van diverse wetenschappers te laten zien, welke het allen niet weten. Ze menen/denken dat het dit-of-dat is. Maar tijd is een (nog) onbegrepen fenomeen. Ruimte zelf schijnt niet veel gemakkelijker te zijn overigens. Vandaar dat ruimtetijd misschien NOG minder te bevatten is.
En vandaar dat ik me blijf verbazen over jouw zelfverzekerdheid (jij noemt dit stronteigenwijs).
Niet zo verbazend hoor. Ik veronderstel gewoon dat “tijd” als zodanig (los van gebeurtenissen) niet bestaat, Net als getallen, (los van dingen die we kunnen tellen) niet bestaan. Misschien is dat met ruimte ook wel het geval, maar dat is zes keer zo ingewikkeld, dus daar ben ik minder zeker van.
In elk geval denk ik dus dat ik niets heb dat ik zou moeten verklaren, dan is het niet zo moeilijk om er zeker van te zijn dat mijn - niet bestaande - verklaring niet fout is.
Ik wens u alle goeds
Gebruikersavatar
dikkemick
Adelaar
Berichten: 23194
Lid geworden op: 07 mar 2013 18:36

Re: de definitie van tijd?

Bericht door dikkemick »

Peter van Velzen schreef:
dikkemick schreef:
Peter van Velzen schreef:Jullie weten dat ik stronteigenwijs ben. Dus jullie zullen niet verbaasd zijn, dat ik boet bij stuk houdt. Tijd is niet iets! Het is een verhouding tussen iets en iets anders,

We vatten gebeurtenissen op als
Peter, ook ik kan s.eigenwijs zijn.
Je schrijft: "We vatten tijd op als..."
Doe ik dat?

Klopt. Mijn fout!
Mara als je het filmpje bekeken hebt is er totaal geen consensus over hoe "we" tijd moeten opvatten. Waarom?
Omdat "we" het nog niet weten. Ik probeer je iedere keer opvattingen van diverse wetenschappers te laten zien, welke het allen niet weten. Ze menen/denken dat het dit-of-dat is. Maar tijd is een (nog) onbegrepen fenomeen. Ruimte zelf schijnt niet veel gemakkelijker te zijn overigens. Vandaar dat ruimtetijd misschien NOG minder te bevatten is.
En vandaar dat ik me blijf verbazen over jouw zelfverzekerdheid (jij noemt dit stronteigenwijs).
Niet zo verbazend hoor. Ik veronderstel gewoon dat “tijd” als zodanig (los van gebeurtenissen) niet bestaat, Net als getallen, (los van dingen die we kunnen tellen) niet bestaan. Misschien is dat met ruimte ook wel het geval, maar dat is zes keer zo ingewikkeld, dus daar ben ik minder zeker van.
In elk geval denk ik dus dat ik niets heb dat ik zou moeten verklaren, dan is het niet zo moeilijk om er zeker van te zijn dat mijn - niet bestaande - verklaring niet fout is.
Peter, je bent hier 180 graden anders gaan redeneren. Je eerste posts deden mij toch zeer sterk vermoeden dat jij als enige hier het fenomeen tijd begreep. Tijd was volgens jou heel simpel een opeenvolging van gebeurtenissen. En zo is alle ellende begonnen (interessante ellende overigens!) Je veronderstelt dat tijd, los van gebeurtenissen niet bestaat, maar in mijn vorige filmpje zijn "ze" het daar ook niet over eens. Er zijn geleerden die denken dat er voor de big-bang ook al tijd geweest moet zijn.
Mag ik aub concluderen dat "we" het gewoon niet weten. Iets dat zo simpel lijkt...iets dat we dagelijks gebruiken en eigenlijk nooit bij stil staan, zo complex kan zijn.

p.s. Hoe zeer ik ook mijn best doe en de tijd er voor neem, citeren/quoten blijft niet mijn sterkste kant. Excuses.
Logic will get you from A to B. Imagination will take you everywhere. Zulks is om moverende reden evident!
Einstein/Mick
Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Site Admin
Berichten: 21287
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: de definitie van tijd?

Bericht door Peter van Velzen »

dikkemick schreef:
Dat tijd maar in 1 richting zou bestaan is ook maar 1 opvatting (welke overigens de meeste tijdskenners wel delen), maar er zijn opvattingen waarin de tijd achterstevoren kan verlopen. En wat bedoel je met ruimte in 6(?) hoofdrichtingen?
Gewoon: Boven beneden, voor, achter, links en rechts. De meeste richtingen kunnen worden uitgedrukt als een combinatie van drie ervan, maar in zekere zin is elke richting een andere, en is die indeling in zessen slechts een hulpmiddel om de ware richtingen te kunnen duiden. In feit heel arbitrair dus.

Mijn stelling dat tijd maar een richting kent, is gebaseerd op het ervaringsfeit dat wij alleen datgene kennen dat al "eerder" gebeurde. Dat kun je van ruimte niet zeggen. We zien haar in alle richtingen.

Maar de masseuse is gearriveerd.
Ik wens u alle goeds
Gebruikersavatar
lanier
Superposter
Berichten: 6824
Lid geworden op: 14 sep 2004 23:20

Re: de definitie van tijd?

Bericht door lanier »

De tijdpijl bestaat niet op kwantumniveau. Entropie is van geen belang, deeltjes kunnen samengaan en uiteenvallen zonder dat je weet of de opname ervan vooruit of achteruit wordt afgespeeld. Die tijdpijl mag je niet op elk niveau toepassen.
Gebruikersavatar
lanier
Superposter
Berichten: 6824
Lid geworden op: 14 sep 2004 23:20

Re: de definitie van tijd?

Bericht door lanier »

Peter van Velzen schreef:
lanier schreef:Tijd is een dimensie en is gekoppeld aan ruimte-tijd. Daarom heeft het beperkingen zoals plancktijd omdat tijd ook gekoppeld is aan plancklengte. Tijd is net als ruimte te vervormen, ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Dat is een opvatting. Maar die levert wel enge problemen op, want tijd bestaat maar in een richting, ruimte in zes (hoofd)richtingen.

Leuk is dar de vervorming uit de relatieviteitstheorie ook bij lágere snelheden al bestaat,


Het is meer dan een opvatting, dat tijd de 4e dimensie is volgt uit de Relativiteitstheorie.
Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Site Admin
Berichten: 21287
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: de definitie van tijd?

Bericht door Peter van Velzen »

lanier schreef: Het is meer dan een opvatting, dat tijd de 4e dimensie is volgt uit de Relativiteitstheorie.
Dat lijkt me een vergissing. De relativiteitstheorie gaat er bij voorbaat al van uit dat tijd een dimensie is. In het door mij gelinkte filmpje doet de professor dat ook. Hij redeneert vanaf het eerste begin in twee dimensies. een tijddimensie en een ruimtelijke dimensie. En dat doet Einstein mijns inziens ook, - zij het met drie ruimtelijke dimensies.

Dimensies "bestaan" als zodanig niet. We postuleren ze, omdat we ze intuitief als zodanig ervaren, Maar er is - mijns inzien niet iets anders waaruit dat volgt. Wiskundig staat het je vrij om willekeurg war je maar wilt als dimensie op te vatten. Zeker als je het in getallen kunt weergeven.
Ik wens u alle goeds
Gebruikersavatar
lanier
Superposter
Berichten: 6824
Lid geworden op: 14 sep 2004 23:20

Re: de definitie van tijd?

Bericht door lanier »

Peter, Einstein verenigde ruimte en tijd en daaruit volgt dat tijd de 4e dimensie is. Natuurlijk bestond tijd al, maar dat ruimtetijd onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn werd verenigd door Einstein.

Je moet wat dimensies betreft onderscheid maken tussen:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Dimensie_(algemeen" onclick="window.open(this.href);return false;)
http://nl.wikipedia.org/wiki/Dimensie_van_een_grootheid" onclick="window.open(this.href);return false;

De punten van de ruimtetijd hebben 4 coordinaten, (x,y,z,t). Het 'probleem' met de 4e dimensie is dat we ons vrijelijk kunnen bewegen in de eerste drie (x,y,z) maar niet vrijelijk in tijd.
Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Site Admin
Berichten: 21287
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: de definitie van tijd?

Bericht door Peter van Velzen »

lanier schreef:Peter, Einstein verenigde ruimte en tijd en daaruit volgt dat tijd de 4e dimensie is. Natuurlijk bestond tijd al, maar dat ruimtetijd onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn werd verenigd door Einstein.

Je moet wat dimensies betreft onderscheid maken tussen:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Dimensie_(algemeen" onclick="window.open(this.href);return false;)
http://nl.wikipedia.org/wiki/Dimensie_van_een_grootheid" onclick="window.open(this.href);return false;

De punten van de ruimtetijd hebben 4 coordinaten, (x,y,z,t). Het 'probleem' met de 4e dimensie is dat we ons vrijelijk kunnen bewegen in de eerste drie (x,y,z) maar niet vrijelijk in tijd.
Nou vrijelijk. . . Naar boven toe komt een mens normaliter niet verder dan de lat van een voetbaldoel. En naar beneden toe, lukt me alleen als ik boven ben. (soms willen we wel door de grond zakken, maar meestal lukt het niet). Maar OK die beperking kan worden aangepakt, terwijl we dat in een veronderstelde tijd-dimensie helemaal niet kunnen oplossen. Het is maar de vraag is of we ons in de tijd bewegen of niet. Sommigen veronderstellen dat we met een constante snelheid richting de toekomst bewegen, maar je zou ook kunnen beweren, dat wij in feite stil staan in de tijd en dat alle informatie zich – met een snelheid niet groter dan die van het licht – naar ons toe beweegt vanuit het verleden. . . . Het is maar wat je als vast punt "in de tijd" beschouwd.

Ik vraag me daarom af of de veronderstelde tijd-dimensie meer is dan alleen maar een veronderstelling. Vooralsnog zie ik tijd slechts als een relatie tussen twee of meer gebeurtenissen. In engere zin zelfs als een relatie tussen gebeurtenissen op dezelfde plaats Want of gebeurtenissen op verschillende plaatsen “eerder” of “later” plaats vinden, is mede afhankelijk van de waarnemer, en kan daarom voor een andere waarnemer, helemaal niet “waar” zijn.

Als je er goed over nadenkt, is er in de relativiteitstheorie helemaal geen sprake van vier dimensies, maar van allelei vormen van vier dimensies. Iedere waarnemer beschikt over zijn eigen coördinatenstelsel, waarbij hij die in de ruimte vrijelijk mag kiezen (zolang ze maar loodrecht op elkaar staan), maar waarbij hij geen enkele keuze heeft als hij een tijdcoördinaat wil toepassen.

Staat de tijdcoördinaat loodrecht op elke ruimtecoördinaat? Dat is ook maar de vraag. Je zou ook kunnen beweren dat de tijd zich in elke ruimterichting uitstrekt. Immers vanuit elke richting komt de informatie naar ons toe. Misschien ook kun je beweren, dat wij in elke richting “expanderen”. (het is maar of je “nu” dan wel een willekeurig punt in het verleden als “vast punt” in de tijd beschouwt).

Misschien is het daarom maar beter om te veronderstellen dat een “vast punt” in de tijd helemaal niet bestaat! Nee, de idee dat tijd een extra dimensie is, bovenop drie ruimtelijke dimensies, lost bepaald niet alle raadsels op. In de Newtonische mechanica is er eerder sprake van een “vaste” tijdcoördinaat dan in de relativiteitstheorie. Vandaar mijn bewering dat je je vergist als je meent dat de opvatting van tijd als 4e dimensie uit de laatste valt af te leiden. Eerder valt de relativiteitstheorie af te leiden uit het gebruik van de tijd als extra dimensie! (probeer haar maar eens zonder tijddimensie aan te tonen! Lijkt me een heel lastige opgave.)
Ik wens u alle goeds
Gebruikersavatar
lanier
Superposter
Berichten: 6824
Lid geworden op: 14 sep 2004 23:20

Re: de definitie van tijd?

Bericht door lanier »

Staat de tijdcoördinaat loodrecht op elke ruimtecoördinaat? Dat is ook maar de vraag. Je zou ook kunnen beweren dat de tijd zich in elke ruimterichting uitstrekt. Immers vanuit elke richting komt de informatie naar ons toe. Misschien ook kun je beweren, dat wij in elke richting “expanderen”. (het is maar of je “nu” dan wel een willekeurig punt in het verleden als “vast punt” in de tijd beschouwt).
Tijdens mijn studie hebben we ooit een vraagstuk behandeld "uit hoeveel graden bestaat een driehoek". Het voor de hand liggende antwoord "180 graden" voldeed niet. Op papier uiteraard wel, maar in ons 4-dimensionaal stelsel is er sprake van een voorwerp wat loodrecht staat op de tijd en dus moet je 90 graden erbij optellen. De tijdspijl is altijd vooruit in alle richtingen. Het verleden doet er dan niet toe.
Gebruikersavatar
lanier
Superposter
Berichten: 6824
Lid geworden op: 14 sep 2004 23:20

Re: de definitie van tijd?

Bericht door lanier »

Ik wil er even aan toevoegen dat dit alleen geldig is onder 'normale aardse' omstandigheden en niet bijvoorbeeld in de lege ruimte tussen sterrenstelsels waar ruimtetijd uitdijt en zwaartekracht geen invloed heeft.
Plaats reactie