Weer zijn er een aantal interessante kanttekeningrn gemaakt.
In zekere zin moet ik mijn stelling nu toch enigzins bijstellen:
“Wij zijn verantwoordelijk voor de gevolgen van onze daden, voor zover iemand ze had kunnen voorzien.”
In de praktijk zullen er ook (zelf)verwijten zijn daar waar niemand ze had kunnen voorzien. Maar mijns inziens zijn die (zelf)verwijten onterecht.
Ik zal proberen het strafrecht waar mogelijk buiten beschouwing te laten, en uit te gaan van het universeler beginsel van de wraak. Natuurlijk willen wij in een geordende maatschappij de wraak in vele gevallen uitsluitend beleggen bij de strafrechter. Maar in de meeste gevallen, waarin we ons/elkaars handelen beoordelen, komt het strafrecht er toch echt niet aan te pas. We beoordelen onzelf, onze partner, onze kinderen, onze baas, ons personeel, onze zakenrelaties, onze vrienden, onze klasgenoten etc. Degene die handelend optreed, omdat de daad wordt veroordeeld, zal ik “De wraker” noemen. Die wraker kan het strafrecht zijn, maar ook een boze ouder, een kwaad zusje, een woedend bendelid of ikzelf, verzin het maar. Slechts in bepaalde gevallen komt de trias politca er aan te pas. De wraak kan ook uit van alles bestaan, van een slecht geweten, of een boos gezicht, tot aan de dood.
Pallieter schreef:
Betekent verantwoordelijk zijn voor je daden, ook dat je per definitie hoeft te beschikken over vrije wil?
Verantwoordelijkheid nemen voor je daden is dus ook maar een programma
Ik denk dat de eerder door erikketik gebruikte term “keuzevrijheid” meer op zijn plaats is dan de wat slechts gedefiniëerde term “vrije wil”. Pallieter ziet verantwoordelijkheid nemen voor je daden als een programma, dat door de hersenen kan worden uitgevoerd. De programma’s die mij (ik ben NB programmeur van beroep), voor ogen staan, zijn die welke ons in staat stellen de gevolgen van ons handelen te voorzien, en op grond van wat wordt voorzien de handeling wel of niet doen plaatsvinden. Een belangrijk onderdeel daarvan is ook het voorzien van de wraak.
Blues-Bob schreef:
Stelling: Niet iedereen kan verantwoordelijk gehouden worden voor alle gevolgen van zijn daden
Het programma om te handelen olp grond van de verwachte gevolgen van onze daden, zal altijd maar een deel van de mogelijke consequenties zien. Als bepaalde gevolgen van je daden niet te voorspellen zijn, is je verantwoordelijkheid – voor die gevolgen – natuurlijk minimaal. Als die gevolgen wel te voorspellen zijn, maar jij bent daar niet toe in staat, staan de wraker drie wegen open. Hij kan je vergeven, hij kan trachten het(die daad) je af te leren, of hij kan trachten je mores te leren dwz het je in de toekomst die daad onmogelijk te maken. Doden van de dader, het afhakken van de hand van de dief, en het vastbinden van het weerbarstige kind zijn voorbeelden van dat onmogelijk maken.
Het is dus niet zo dat je op grond van je falende programma, de wraak altijd kunt ontlopen. Maar als de wraker begrijpt dat jouw programma faalde dan zal hij wel zijn wraak aanpassen of eventueel achterwege laten. De aanpassing hoeft echter niet altijd gunstig te zijn, Niet voor niets trachten verdachten tegenwoordig eerder tbs te ontlopen dan de gevangenis!
Caius schreef:
Ik denk dat elke poging 'het kwaad' uit te roeien, het kwaad is
Wraak heeft een afschrikkingsfunctie...
Het strafrecht kan ook fout werken...
Straf moet dus de redelijkheid niet uit het oog verliezen
Over keuzevrijheid: ook ademhalen is een keuze, je kunt ermee stoppen (alleen niet door je adem in te houden)
Inderdaad is de ultieme wraak zelf het ultieme kwaad. Doden van een dader moet daarom waar mogelijk vermeden worden. Zowel opdat de wraker niet zelf het grootste kwaad wordt, als wel om de afschrikking te handhaven. Als ons de ultieme wraak wacht, worden wij desperado’s, die zich door niets meer laten afschrikken. Het doden(of erger!) van een dader, valt eigenlijk slechts dan te verdedigen als deze zelf dreigt te gaan doden (bijvoorbeeld teneinde daamee de wraak te voorkomen), maar helemaal uit te sluiten valt de mogelijkheid denk ik niet.
Wie wel de ultieme wraak mag nemen, is de dader. Zelfmoord van een dader zie ik als een legitieme reactie op het veroordelen van je eigen daden. Ik vindt het alleen vaak jammer dat daders die “terecht”(omdat zijn moordenaars zijn) zelfmoord plegen, dat niet vóóraf hebben gedaan.
Ik hoop voldoende recht te hebben gedaan aan de inbreng van de geciteerden, en ze niet verkeerd te hebben begrepen.
