Theoloog schreef: Dit is één lange reductio ad absurdum.
Vertel liever wat er onwaar aan is. Ik durf te stellen dat afschaffing van de slavernij, gelijke rechten voor mannen en vrouwen, vrijheid van meningsuiting en vrijheid van godsdienst voornamelijk aan de verlichting is te danken. De bijdrage van Bijbel of Koran daarin is vrijwel nihil.
Neen, Dawkins militante houding komt voort uit zijn eigen overtuiging de absolute waarheid op het spoor te zijn. Die absolute waarheid botst met andere absolute waarheiden, en dat conflict (en het feit dat hij aan de verliezende hand is) maakt militant.
Nee, het voortdurend geconfronteerd worden met arrogante predikers die beweren dat ik als ongelovige 'zal branden in het hellevuur', 'een ongelovige geen goed mens kan zijn', 'na mijn sterven naar een oord ga waar geween is en knersing der tanden', 'dat hun religieuze geschriften superieure wetenschap bevatten', 'dat Jezus/Mohammed de meest volmaakte mensen waren die ooit hebben geleefd', etc,, dát maakt militant, daar weet ik alles van. Ik ben mijn hele jeugd geïndoctrineerd met die verschrikking van het hellevuur, die God die alles ziet, óók wanneer je een vriendinnetje kust, de Duivel die overal is en die bezit van je kan nemen, en je als willoos instrument kan gebruiken als je je van de Heere Jezus afkeert. Ik was zelfs bang dat ik een moordenaar zou worden als ik naar New Age of house muziek ging luisteren, want die muziek was afkomstig uit de koker van Satan.
Het moment toen ik ontdekte dat dit alles allemaal bijgelovige nonsens was, dat ik er écht kritisch naar durfde te kijken, dat is één van de meest bevrijdende momenten uit mijn leven. En ik was verbijsterd. Ik keerde mij ervan af, en ik zag me na kritische studie zelfs genoodzaakt om te erkennen dat van al die fictieve bovennatuurlijke personages Satan mij sympathieker bleek dan God, en tóch werd ik geen moordenaar, geen verkrachter, geen willoze marionet van Satan's demonenlegioen, en na het wérkelijk inzien van al die belachelijke tegenstrijdigheden, absurditeiten en stompzinnigheden, verdween de angst voor het eeuwige vuur als sneeuw voor de zon.
Maar als ik nu wederom arrogante mensen tegenkom die ongelovigen naar het hellevuur verwijzen, dwepen met hun zogenaamde volmaakte profeet of messias of hun volmaakte Boek met de sublieme en perfecte wetenschap en moraal en schoonheid, dan wordt ik militant. Daarom begrijp ik Dawkins, óók al ben ik niet zo sterk overtuigt als hem.
Historisch bezien hebben we hun ontdekkingen en uitvindingen te danken aan de overtuiging dat de natuurlijke wereld Gods Schepping was, en dus (a) betrouwbaar en (b) het waard om te onderzoeken.
Historisch gezien is het een feit dat de kerkvaders, pausen, kardinalen en predikers zich nooit om wetenschap hebben bekommerd. 1500 jaar lang bleef men vasthouden aan verouderde denkbeelden, en alles wat in strijd was met de absolute waarheid, zoals bijvoorbeeld het Epicurische idee dat het universum uit atomen bestaat, werd verkettert. Bijna alles wat revolutionair was en nieuwe inzichten die werden ontdekt, probeerde men met wortel en tak uit te roeien. Alles moest blijven zoals het was.
Fanatiek probeerde men alle geschriften van Epicurus en Lucretius te vernietigen, en mensen met andere opvattingen werden levend verbrand en gemarteld. Toen moedige wetenschappers, filosofen en kunstenaars deze impasse probeerden te doorbreken, steeds meer begonnen te twijfelen (ook al geloofden ze soms nog in God), toen kwam de doorbraak, en werd échte wetenschap mogelijk.
Iemand die meent dat de werkelijkheid illusoir is (gnostici, hindoe's, boeddhisten) mist de behoefte om die werkelijkheid te onderzoeken.
Iemand die geloofd dat hij voor eeuwig naar een hiernamaals gaat, die gelooft dat het einde der tijden nabij is, die gelooft dat ziekte en rampen straffen zijn van God die men gedwee moet ondergaan, die gelooft dat alles wat hij moet weten in het door God geïnspireerde boekje staat, en gelooft dat het een deugd is om te lijden, om de andere wang aan te bieden, of om de keizer te geven wat des keizers is, zo'n persoon mist de behoefte om iets aan de werkelijkheid te veranderen. De fatalistische jammerklacht van de heilige Paulus spreekt boekdelen: 'Romeinen 7 vers 24 :
‘Rampzalige mens die ik ben! Wie zal mij redden van dit bestaan ten dode? God zij gedankt door Jezus Christus onze Heer!’
Aan de andere kant: Iemand die twijfelt aan het bestaan van een bovennatuurlijk hiernamaals, of er in ieder geval van overtuigt is dat deze wereld even belangrijk is als het hiernamaals, en iemand die ervan overtuigt is, of vermoedt dat de wereld waarin hij leeft het enige waardevolle is, dat God hem niet zal helpen maar dat hij zélf zijn lotsbestemming in handen moet nemen als hij gelukkig wil worden, die persoon zal eerder geneigd zijn om iets aan de werkelijkheid te veranderen.
Wanneer iemand bovendien meent dat de wijze om gelukkig te worden is door te mediteren op het illusoire karakter van de werkelijkheid en het zelf (alweer: boeddhisme) ontbreekt bovendien de impuls om de werkelijkheid met techniek te veranderen.
De langste tijd in de geschiedenis waren de Indiërs en chinezen verder gevorderd in de wetenschap dan alle andere volkeren. Oók nu doen Japan, Korea, China en India het prima op wetenschappelijk gebied, zonder de heiligende invloed van het volmaakte Boek der boeken.
Maar dit maakt het juist begrijpelijk dat de Bijbel contradicties bevat en een lappendeken is van theologische voorstellingen.
Wat ik dan niet kan begrijpen is dat men er zo'n drama van maakt dat iemand op die contradicties wijst. Men mag wél zeggen dat er contradicties in staan, maar wéé degene die daaruit de conclusie trekt dat de God uit dat boek niet bestaat.
Jawel, maar ik vermoed dat Aart Brouwer wil zeggen dat je het kind niet met het badwater moet weggooien.
En wat is dan het kind, en wat het badwater? Geef dat dan aan.
Jawel, maar evenzogoed kun je dan het gebruik van geweld in de christelijke traditie niet verklaren uit hun geloof in het Nieuwe Testament. "Heb je vijanden lief"; "Wie het zwaard hanteert, zal door het zwaard vergaan". Brouwer heeft gelijk dat hier met twee maten gemeten wordt.
De Bijbel bestaat niet alleen uit het Nieuwe Testament. Er is óók nog een Oud Testament. Die zaken die we in de Koran vinden ('doodt de ongelovigen waar gij hen ook vindt', etc) staan uiteraard niet in het NT, maar wat er wél staat is misschien nog wel erger.
Een angel in het Nieuwe Testament is het idee dat men de keizer moet geven wat des keizers is, dat men de overheden moet gehoorzamen, dat men als slaaf de meester moet gehoorzamen in onderdanigheid, dat men de andere wang moet aanbieden als men geslagen wordt. Dat is de droom van iedere tiran; een houding die onrecht in stand houdt of aanmoedigt.
Een andere angel is het idee dat men naar de hemel gaat als men maar gelooft dat de Heere Jezus is gestorven voor onze zonden. Tegen de gelovige moordenaar zegt de Heere Jezus
'Gij zult met mij in het paradijs zijn!' Met (de christelijke) God is alles geoorloofd. Alles wordt vergeven. De moordenaar, verkrachter, de dictator, allen krijgen zij absolutie. Het enige dat zij hoeven te doen is te geloven dat de Heere Jezus is gestorven voor hun zonden. Het resultaat is dan ook dat de zwakke lieden zich dan ook vaak over geven aan liederlijk gedrag, want de Heere Jezus vergeeft het immers wel.
('atheïsme is evenmin een levensbeschouwing/geloof, als het niet-verzamelen van postzegels een hobby is', om het even te zeggen in een quote die ik niet zelf heb bedacht, maar heel goed weergeeft wat ik bedoel)
Dat is een slechte vergelijking, aangezien atheïsten niet alleen zeggen dat ze niet aan God doen, maar stellen dat God niet bestaat, en daar een complete voorstelling van de werkelijkheid (meestal materialistisch) bij hebben.
Neen! Dat is niet de betekenis van atheïsme. De precieze betekenis van het begrip atheïsme is 'niet/geen-theïsme. ('a' = niet/geen); dit houdt simpelweg in dat atheïsme, de afwezigheid is van theïsme; de afwezigheid van een geloof in één of meerdere goden. Atheïsme houdt beslist niet in dat men per definitie zegt dat God niet bestaat, of dat God niet kán bestaan. 'Ik
geloof niet in God' is iets anders dan 'God bestaat niet!' of 'God kan niet bestaan'. Alle drie uitspraken kunnen van een atheïst afkomstig zijn, maar de eerste is de uitspraak die precies aangeeft wat de term 'atheïsme' letterlijk inhoudt. Dat een atheíst de absolute overtuiging kan hebben dat God niet bestaat, ligt niet besloten in de betekenis van de term. Atheïsme
an sich is daarom geen levensbeschouwing,
hetgeen niet wegneemt dat een atheïst wél bepaalde levenbeschouwelijke opvattingen kan hebben. Dit zijn twee zaken die men zorgvuldig moet scheiden.
Dawkins lijkt er absoluut van overtuigt te zijn dat God niet bestaat. In principe heeft men wel gelijk wanneer men dat een dogmatisch standpunt vindt, net zoals het in principe óók dogmatisch is om er absoluut zeker van te zijn dat kabouters niet bestaan. Het is denk ik altijd wijzer om nooit iets absoluut zeker te weten, zélfs niet in het geval van God of Kabouters. Daarom vind ik Betrand Russell, met zijn 'doctrine van graden van waarschijnlijkheid', of Robert Ingersoll, Huxley of Darwin ook grotere vrijdenkers dan Richard Dawkins. Toch kan ik het iemand onmogelijk kwalijk nemen wanneer hij heel resoluut zegt
'Kabouters bestaan niet!' Het lukt mij niet om iemand om die reden geen vrijdenker te noemen.
Het gaat Brouwer niet om Streicher, maar om de reactie van die wetenschappers. De vraag van Streicher is: als we het brein van de Führer op een weegschaal zouden afwegen tegen alle breinen van deze universiteit, is er dan iemand die zou durven beweren dat de weegschaal niet naar de kant van de Führer zou uitslaan.
Jawel, het gaat hem wel degelijk om Streicher. Hij noemt namen, en zet Streicher tegenover Scholl.
Maar dan nog. Gaat hij er automatisch vanuit dat die wetenschappers atheïsten waren? Op welke grond? Ik heb mensen al vaak uitgedaagd om één nazi-kopstuk te noemen die overtuigd atheïst was. Nooit heeft men dit hard kunnen maken. Duitsland was een zeer kerkelijk land, SS'ers en nazi-kopstukken gingen vrijwel allemaal naar de kerk, en Hitler had een hekel aan atheïsten. Die hadden volgens hem geen moraal en werden bestuurd door joden (zie óók 'De protocollen' die een belangrijke inspiratiebron zijn geweest voor dit soort gedachten). Ik wil daarmee niet zeggen dat alle christenen hufters zijn, en dat christenen uit deze tijd zich daar schuldig over moeten voelen, maar men moet wel eens een keer ophouden om steeds de vuile was bij anderen (heidenen of atheïsten) neer te hangen.
Wat Brouwer daarmee wil zeggen, is dat in het zicht van een totalitair systeem wetenschappers niet tot heldhaftiger houdingen komen dan elk ander mens. Maar een waar geloof doet dat wel. Dus gaat het niet aan om 'wetenschap' te verheerlijken als datgene wat mensen zal leiden tot een betere toekomst.
Mevr. Sophie Scholl studeerde zélf aan een universiteit, en was op weg om zélf wetenschapper te worden, en die wetenschappers die werden toegesproken door Streicher hadden óók die weg bewandeld. Die wetenschappers waren waarschijnlijk ook voor een groot deel christenen. Brouwer spreekt in de context niet over 'wetenschappers' of 'wetenschap', maar stelt atheïsme tegenover (met name christelijk) theïsme.
Als Dawkins beweert dat wetenschappers automatisch een betere moraal hebben dan gelovigen, dan heeft hij daarin ongelijk. Wetenschap betreft
'het systematisch geordende geheel van het weten en van de regels waarmee verdere kennis verkregen kan worden', maar heeft niet persé betrekking op moraal.
Vriendelijke groet.
