Laat me ten eerste mijn waarderingen uitspreken voor het geduld waar je blijk van geeft – op dit forum in het algemeen – in je pogingen de lezers hier van een wat, zal ik maar zeggen, gezonder perspectief te verschaffen. Ik hoop dat je je niet uit het veld laat slaan door alle aversie (en, soms, regelrechte impertinentie) die je daarmee uitlokt. Lach er vooral om!
Wat betreft het onderwerp:
Mag ik vragen waarom je dit in de categorie ‘Grenswetenschappelijk en Alternatief behandelen’ plaatst? Kan ik dit zien als een uitdrukking van een link tussen de kwesties determinisme en geestelijk welzijn?
Kierkegaard – misschien wel Kants grootste opvolger – heeft deze link in ieder geval in detail uitgewerkt. Wat je schrijft over een balans tussen vrijheid en determinisme doet me denken aan hoe hij de menselijke geest beschrijft als een synthese tussen mogelijkheid en noodzakelijkheid. Mogelijkheid en noodzakelijkheid ziet hij als wezenlijke onderdelen van het zelf – een tekort aan één van beide leidt tot vertwijfeling; wanhoop; een onderdrukkend gevoel van machteloosheid.
Het belang van beide elementen in een zelf levert twee formules op voor vormen van geestelijke verwarring:
- De vertwijfeling van de mogelijkheid is een gebrek aan noodzakelijkheid.
- De vertwijfeling van de noodzakelijkheid is een gebrek aan mogelijkheid.
Een zelf met een gebrek aan noodzakelijkheid is een fantast, is onwerkelijk. Bijvoorbeeld, iemand die zich al te veel bezig houdt met zaken die alleen in zijn gedachten bestaan.
Een zelf met een gebrek aan mogelijkheid is een slaaf van de geesteloosheid. Denk hier bijvoorbeeld aan mensen die zich als volledig door de buitenwereld gedetermineerd wanen, maar ook aan sciëntisme. Veruit de meeste Nederlanders en ook de meesten die berichten plaatsen op dit forum lijken tot deze tweede categorie te behoren.
– En dat laatste lijkt ook te zijn waar je vaak tegenaan loopt in de discussie.
