Niet pro-Palestijnse activisten, maar journalisten aangepakt door politie tijdens betoging: ’Perskaart afgepakt’
AMSTERDAM - Journalisten die zondag kritisch berichtten over de pro-Palestijnse protesten tegen het Chanoekaconcert met de Israëlische cantor Shai Abramson in Amsterdam, werden onder het oog van de politie belaagd door demonstranten.
Koen van Eijk, Marcel Vink
Verslaggever Tom Olthof van omroep Powned kreeg een schop en werd uitgescholden voor ’kankerkind’, terwijl Bart Schut van het Nieuw Israëlitiesch Weekblad (NIW) met de dood werd bedreigd. ,,Kankermongool, ik maak je af”, riep een activist meerdere malen naar de verslaggever.
De politie greep in beide gevallen niet in, hoewel meerdere agenten er bovenop stonden, is op beelden te zien. Sterker, een agent dwong Schut zijn politieperskaart in te leveren, omdat hij tierende pro-Palestijnse betogers zou hebben geprovoceerd. Schut zou naar eigen zeggen onder een scheldkanonnade slechts zijn tong hebben uitgestoken. Pas na een half uur soebatten, kreeg hij zijn perskaart terug.
Olthof wil zelf niet reageren maar verwijst naar de video die hij voor Powned maakte. Een bebaarde man op witte gympen scheldt hem met kankertermen uit. De geagiteerde activist schreeuwt dat hij weg moet gaan, ’met zijn pik moet spelen’, en deelt een schop in zijn richting uit. Hij kan de trap ternauwernood ontwijken.
Agenten die er met hun neus op staan, leiden de belager met zachte hand weg. Ook Olthof wordt weggestuurd. De belager wordt niet opgepakt.
Verjaagd van openbare weg
Een jaar geleden greep de politie ook al op een opmerkelijke manier in, toen de Powned-verslaggever werd geïntimideerd, bij de Universiteit van Amsterdam. Een groep demonstranten wilde hem, en zijn cameraman, verjagen van de openbare weg. Een agente die het zag gebeuren zei slechts: ,,U kunt persvoorlichting bellen.”
Schut kreeg er meteen verbaal van langs. Hij zegt nadat hij net was gearriveerd herkend te zijn door een activist. ,,Ik kom wel vaker bij dit soort demo’s.’’ Olthof bevestigt dat de man die Schut uitschold bij hetzelfde clubje behoorde als degene die naar hem schopte.
Schut is verbijsterd dat híj het aan de stok kreeg met de politie. ,,Die man had me al vier keer uitgescholden en bedreigd. Ik stak een halve seconde mijn tong uit en moest mijn politieperskaart inleveren. Die politieman zei dat ik provoceerde.’’
Het schelden naar Schut ging door. ,,Dat móet die agent gehoord hebben. Die demonstrant maakte ook nog het ’keel doorsnijden’-gebaar. Toen ik de politieman daarop wees, zei hij letterlijk: „Ik kan maar één ding tegelijk.’’
Schut kreeg naar eigen zeggen te horen dat hij maar aangifte moest doen. ,,Hij zei ook nog dat journalistiek heilig is voor de politie. Maar ík moet aangifte doen, terwijl hij die vent mij gewoon hóórt bedreigen? Krankzinnig!’’
Later op de avond bij het Concertgebouw werd Olthof opnieuw weggestuurd, toen hij mensen een vraag wilde stellen. Hakkelend vroeg een agent hem te vertrekken: ,,Dit is een stiltedemonstratie”, zei hij, terwijl een gemaskerde activiste ’Hup Hamas’ riep. ,,Een vriendelijk verzoek, om escalatie te voorkomen.” Dat Olthof gewoon zijn werk deed, daar had de agent geen boodschap aan.
Sowieso was het schreeuwen bij het Concertgebouw opmerkelijk. De Amsterdamse burgemeester Halsema had verordonneerd dat de demonstranten ver weg van het gebouw moesten staan, op het Museumplein. De rechter stond echter een ’klein, stil en statisch protest’ toe, maar diverse beelden tonen op enkele meters afstand schreeuwende betogers.
Die hadden borden in hun hand met afbeeldingen van Auschwitz, met de beladen woorden Arbeit macht frei. Schut: ,,Een lange rij mensen, onder wie tachtigplussers die de Holocaust hebben overleefd, kreeg dat allemaal mee.’’
De rechten van een politieperskaart zijn kraakhelder: filmen en fotograferen op de openbare weg blijft toegestaan, ook bij incidenten. Bij problemen of intimidatie kan er bij PersVeilig een melding worden gedaan. In dat samenwerkingsverband is de politie één van de vaste partners.
De politie neemt - zo wordt altijd benadrukt - meldingen van incidenten tegen journalisten serieus en met prioriteit in behandeling. Sterker: elke eenheid heeft een zogeheten aandachtsfunctionaris PersVeilig. Meldingen van journalisten naar die organisatie kunnen - maar alleen na toestemming van de indiener - doorgezet worden naar, uitgerekend, de politie. Meldingen doorgeven doet PersVeilig niet standaard.
’Dat gaan we evalueren’
Een woordvoerder van de Amsterdamse politie weet niet waarom zijn collega’s journalisten in hun werk hebben belemmerd. ,,Dat gaan we evalueren.” In het algemeen zegt hij dat ’het niet de bedoeling is dat perskaarten worden ingenomen’.
Over het niet per direct oppakken van demonstranten die schelden en bedreigen zegt hij dat ’de-escalatie’ vaak een rol speelt. ,,Ook onze mensen worden veelvuldig uitgescholden. Pak je iemand op, ben je meteen twee collega’s kwijt. Heb je genoeg mensen? Kunnen degenen die achterblijven als jij weg moet met een arrestant de linie behouden? Dat zijn altijd afwegingen.’’
Journalistenbond kritisch
Algemeen secretaris Thomas Bruning van de Nederlandse journalistenvakbond NVJ noemt de beelden van Powned ’ontluisterend’. ,,De politie is er om journalisten te beschermen. Elk medium moet veilig zijn werk kunnen doen, ook als ze lastige vragen stellen.’’
Ook zegt hij dat Schut een klacht kan indienen over het optreden van de politie. ,,Daar kunnen wij eventueel bij helpen.
