Meten is weten

[Peter van Velzen]

Ondanks mijn pleidooi voor het empirisme, maak ik me zelf er ook wel eens schuldig aan om hypothesen te bedenken, welke niet op exacte metingen zijn gebaseerd. Zo kwam het me voor dat als je de Hubble-constante (73 km/s per megaparsec) omrekent naar meter/seconde per lichtjaar je ook zou kunnen veronderstellen dat de factor niet zozeer afhankelijk was van de afstand, maar van de tijd. Dus: m/s per jaar. En dat valt dan weer om te zetten in m/seconde kwadraat. Een acceleratie.

Toen ik dan ook de reden vernam waarom men bedacht heeft dat er donkere materie zou bestaan, bedacht ik dat deze acceleratie ook aan dit verschijnsel ten grondslag zou kunnen liggen. Ofschoon ik had moeten weten dat – als het zo simpel zou liggen - de een of andere jonge kosmoloog het wel al bedacht zou hebben, had ik goede hoop, want mijn “Hubble-acceleratie” lag ongeveer in dezelfde orde van grootte als de “fudgefactor” die in het eerste alternatief voor donkere materie. De zogenaamde Modified Newton Dynamics (MOND), opdook.

Mijn oorspronkelijke idee om de Big-bang te vervangen bleek ondettussen inderdaad al eerder bedacht te zijn, maar waar ik als oorzaak van de – negatieve – acceleratie (dat betekent voor licht trouwens alleen maar roodverschuiving) de massa van het heelal – dat in mijn hypothese een zwart gat was - had gepostuleerd, had men dit de “vermoeid licht” theorie gedoopt.

Vannacht was ik weer voorvijfen wakker en besloot ik mijn berekening nog eens over te doen en mijn resultaat te vergelijken met de acceleratie van de zon in haar baan rond de melkweg. Ik kreeg een resutaat van 0,71 nanometer per seconde-kwadraat. Een erg klein getal nietwaar?

Wel; wie schets mijn verbazing toen ik de acceleratie van de zon in haar baan rond de melkweg uitrekende. Uitgaande van een vrijwel cirkelvormige baan bedraagt die slechts = 0,23 nanometer per seconde-kwadraat. Veel kleiner dan mijn “Hubble-acceleratie”. Edoch uitgaande van zo’n 40% donkere materie binnen de omloopbaan van de zon, zou ze ruim 2,5 keer zo groot hebben moeten zijn!

Ik kan mijn hypothese dus wel bij het oud vuil zetten.

Natuurlijk is er ook een logische reden waarom het niet klopt. Maar dat besefte ik pas nadat ik de rekensom had gemaakt.

[TIBERIUS CLAUDIUS]

Er gaat iets niet goed.

(73 km/s per megaparsec) daar megaparsec een lengte is zou dat leveren 73 /s een frequentie.

Dit is niet waar, maar de meesten kennen de fout niet.

Zo klopt het ook niet bij versnelling.

----------------------------

Het is ook zo dat een moment gemeten wordt in Nm maar toch is het geen energie.

Helaas wordt hierbij meestal niet stilgestaan waar de fout zit.

[Peter van Velzen]

Er gaat iets niet goed.

(73 km/s per megaparsec) daar megaparsec een lengte is zou dat leveren 73 /s een frequentie.

Dit is niet waar, maar de meesten kennen de fout niet.

Zo klopt het ook niet bij versnelling.

----------------------------

Het is ook zo dat een moment gemeten wordt in Nm maar toch is het geen energie.

Helaas wordt hierbij meestal niet stilgestaan waar de fout zit.

De Hubble constante is wel degelijk een waarde met de dimensie per seconde. De reciproke waarde ervan is de tijd die verstreken zou zijn sinds de big-bang als deze waarde werkelijk constant was geweest.

De versnelling die ik en de bedenkers van de "vermoeid licht" theorie hebben verzonnen, bestaat inderdaad niet, aangezien de lichtsnelheid constant blijft, maar geeft wel aan hoeveel de energie die het licht overbrengt daalt met de tijd dat het - in ons referentiekader - onderweg is geweest. (hetgeen zich uit als roodverschuiving)

De blunder die ik heb gemaakt was vele malen dommer dan dat. Ik zou me eigenlijk moeten schamen, maar ik ben vrij onbeschaamd. Het is mogelijkerwijs leerzaam voor anderen. Het verbaast me dat je de onzinnigheid ervan nog niet hebt genoemd.

[TIBERIUS CLAUDIUS]

Er gaat iets niet goed.

(73 km/s per megaparsec) daar megaparsec een lengte is zou dat leveren 73 /s een frequentie.

Dit is niet waar, maar de meesten kennen de fout niet.

Zo klopt het ook niet bij versnelling.

----------------------------

Het is ook zo dat een moment gemeten wordt in Nm maar toch is het geen energie.

Helaas wordt hierbij meestal niet stilgestaan waar de fout zit.

De Hubble constante is wel degelijk een waarde met de dimensie per seconde. De reciproke waarde ervan is de tijd die verstreken zou zijn sinds de big-bang als deze waarde werkelijk constant was geweest.

De versnelling die ik en de bedenkers van de "vermoeid licht" theorie hebben verzonnen, bestaat inderdaad niet, aangezien de lichtsnelheid constant blijft, maar geeft wel aan hoeveel de energie die het licht overbrengt daalt met de tijd dat het - in ons referentiekader - onderweg is geweest. (hetgeen zich uit als roodverschuiving)

De blunder die ik heb gemaakt was vele malen dommer dan dat. Ik zou me eigenlijk moeten schamen, maar ik ben vrij onbeschaamd. Het is mogelijkerwijs leerzaam voor anderen. Het verbaast me dat je de onzinnigheid ervan nog niet hebt genoemd.

Oh is ze dat, dat is nieuw voor me.
Ben dat nog nooit eerder tegengekomen, heb je in link waar staat dat het een trilling is?

PS.
Het is trouwens geen constante maar een parameter.

[Peter van Velzen]

Ben dat nog nooit eerder tegengekomen, heb je in link waar staat dat het een trilling is?

PS.
Het is trouwens geen constante maar een parameter.

Een trilling? Niet alles wat per seconde gebeurt is een trilling. De parameter geeft de expansie per seconde weer, maar expansie is een dimensieloze parameter. De expansie van het heelal wordt geacht vrij constant te zijn, maar je hebt gelijk met op te merken dat ze dat - zover wij weten - over langere tijdsduur absoluut niet is.

In zekere zin kan dat ook niet. Een gemiddeld sterrenstelsel op 1 megaparsec afstand is na ongeveer 14 miljard jaar op een afstand van 2 megaparsec. Als de snelheid er van nog steeds 73 km/s zou zijn, dan was de Hubble-parameter nog maar 36,5 (km/s)/megaparsec. Blijkbaar neemt ze daarentegen juist toe.

[TIBERIUS CLAUDIUS]

De parameter geeft de expansie per seconde weer, maar expansie is een dimensieloze parameter.

Dat doet ze niet, ze geeft weer wat de expansie is op een bepaald afstand.
Dimensieiloos is ze zeker niet, zoek maar op.
Ik ken trouwens geen dimensieloze parameters.

[Peter van Velzen]

De parameter geeft de expansie per seconde weer, maar expansie is een dimensieloze parameter.

Dat doet ze niet, ze geeft weer wat de expansie is op een bepaald afstand.
Dimensieiloos is ze zeker niet, zoek maar op.
Ik ken trouwens geen dimensieloze parameters.

Ik schreef niet goed en Jij las daardoor iets wat ik niet bedoelde. Ik wide niet beweren dat de Hubble parameter dimensieloos was, maar de expansie (73 km / 1 megaparsec). Net als een percentage. Ik noemde het ten onrechte een parameter. Ik kende ook geen dimensieloze parameters. Ze blijken er (google maar) wel te xijn, Met name in vloeistofmechanica.

[TIBERIUS CLAUDIUS]

De parameter geeft de expansie per seconde weer, maar expansie is een dimensieloze parameter.

Dat doet ze niet, ze geeft weer wat de expansie is op een bepaald afstand.
Dimensieiloos is ze zeker niet, zoek maar op.
Ik ken trouwens geen dimensieloze parameters.

Ik schreef niet goed en Jij las daardoor iets wat ik niet bedoelde. Ik wide niet beweren dat de Hubble parameter dimensieloos was, maar de expansie (73 km / 1 megaparsec). Net als een percentage. Ik noemde het ten onrechte een parameter. Ik kende ook geen dimensieloze parameters. Ze blijken er (google maar) wel te xijn, Met name in vloeistofmechanica.

Die is ook niet dimensieloos, je mag die twee niet op elkaar delen.

Ik denk dat je begrippen als viscositeit bedoelt, dat zijn echter geen parameters.

[Peter van Velzen]

Ik schreef niet goed en Jij las daardoor iets wat ik niet bedoelde. Ik wide niet beweren dat de Hubble parameter dimensieloos was, maar de expansie (73 km / 1 megaparsec). Net als een percentage. Ik noemde het ten onrechte een parameter.

Die is ook niet dimensieloos, je mag die twee niet op elkaar delen.

Waarom niet? ik geef toe dat het niet zo zinvol is zonder tijd, Maar ik wist niet dat het onwettig was Ik deed het alleen om aan te geven wát er per seconde plaats lijkt te vinden: Een toename van de ruimte in één dimensie, Alhoewel...

Als ik die factor vermenigvuldig met met de Hubble tijd, dan krijg ik een factor van 1. Dat bekent feitelijk dat de ruimte in een dimensie twee maal zo groot zou zijn geworden, en in drie dimensies 8 maal. Dus mischien moet ik de hubble-parameter wel met één verhogen, in de 3e macht verheffen en er daarna weer een van aftrekken om de totale ruimtelijke expansie ten opzichte van de voorafgaande seconde te verkrijgen. En dan heeft de dimensie van de Hubble-parameter weinig betekenis meer. En heb jij met je allereerste opmerking dus groot gelijk.

Maar nogmaals dat zou niet mijn grootste blunder zijn. Die is dommer.

[Mullog]

Ondanks mijn pleidooi voor het empirisme, maak ik me zelf er ook wel eens schuldig aan om hypothesen te bedenken, welke niet op exacte metingen zijn gebaseerd. Zo kwam het me voor dat als je de Hubble-constante (73 km/s per megaparsec) omrekent naar meter/seconde per lichtjaar je ook zou kunnen veronderstellen dat de factor niet zozeer afhankelijk was van de afstand, maar van de tijd. Dus: m/s per jaar. En dat valt dan weer om te zetten in m/seconde kwadraat. Een acceleratie.

<knip...knip>

Natuurlijk is er ook een logische reden waarom het niet klopt. Maar dat besefte ik pas nadat ik de rekensom had gemaakt.

Bedoel je dat je van lichtjaar (wat een afstandsmaat is) opeens overstapt naar jaar (wat een tijdseenheid is)?

[TIBERIUS CLAUDIUS]

Ik schreef niet goed en Jij las daardoor iets wat ik niet bedoelde. Ik wide niet beweren dat de Hubble parameter dimensieloos was, maar de expansie (73 km / 1 megaparsec). Net als een percentage. Ik noemde het ten onrechte een parameter.

Die is ook niet dimensieloos, je mag die twee niet op elkaar delen.

Waarom niet? ik geef toe dat het niet zo zinvol is zonder tijd, Maar ik wist niet dat het onwettig was Ik deed het alleen om aan te geven wát er per seconde plaats lijkt te vinden: Een toename van de ruimte in één dimensie, Alhoewel...

Als ik die factor vermenigvuldig met met de Hubble tijd, dan krijg ik een factor van 1. Dat bekent feitelijk dat de ruimte in een dimensie twee maal zo groot zou zijn geworden, en in drie dimensies 8 maal. Dus mischien moet ik de hubble-parameter wel met één verhogen, in de 3e macht verheffen en er daarna weer een van aftrekken om de totale ruimtelijke expansie ten opzichte van de voorafgaande seconde te verkrijgen. En dan heeft de dimensie van de Hubble-parameter weinig betekenis meer. En heb jij met je allereerste opmerking dus groot gelijk.

Maar nogmaals dat zou niet mijn grootste blunder zijn. Die is dommer.

Je mag dat niet delen, want het zijn verschillende dimensies.
Ik heb daar al in het begin op gewezen met Nm moment en Nm energie.
Denk er maar eens over na, je lijkt me slim genoeg om het zelf te vinden.

Lukt het niet dan verklap ik het aan het einde van de week.

[Peter van Velzen]

Beste Tiberius Claudius,
Ik profiteer best van jouw kritiek. Ook al ben je nog zo zuinig met argumentatie.
Je zet me aan het denken, en ik denk dat ik inmiddels meer van het fenomeen begrijp. Ik heb de expansie nooit begrepen, wellicht omdat het vrijwel altijd werd uitgelegd als "de snelheid waarmee verre sterrenstelsel zich van ons (of wij van hen) verwijderen. Maar een snelheid wordt uitgedrukt in afstand/tijd niet in /tijd. Dus de Hubble parameter geeft de expansie per seconde aan, en die expansie was bijna constant voor wat Hubble en tot voorheen alle astronomen konden meten, Pas met het meten van roodverschuiving aan supernova's is daar een afwijking in gevonden. Het is ec hter niet deroodverschuiving zelf die constant is, Die neemt voor elk ver wegstaand stelsel met de tijd toe. Immers het aantal megaparsecs neemt toe dus ook het aantal km/s. Mijn suggestie om het als een soort versnelling te zien, was daarom zogek nog niet, maar het is - inderdaad - geen versnelling van het betreffende object in de tijd. (die is groter). Als eensterrestelels op 1 miljard lichtjaar afstand wordt waargenomen dan zouden we over 13 of 14 miljard jaar dat stelsel op 2 miljard lichtjaar afstand zien en is de roodverschuiving verdubbeld, maar aangezien we in het verleden kijken postuleren we een afstand "nu" van meer dan) 1,08 miljard lichtjaar en een afstand "dan" van (meer dan) 2,32 mljard lichtjaar. De verrnderstelde safstand is dan dus méér dan verdubbeld, en derhalve de veronderstelde roodverschuiving óók.

Ik denk dat ik best km door megaparsecs mag delen, zolang ik besef waar biden op slaan en wat mijn uitkomst dus betekent. En dat is in dit geval de afstand op het moment dat het licht werd uitgezonden en de per seconde toeneemde afstand van het object toen, ten opzichte van ons nu. Het is nog de vraag wat ik onder die laatste moet verstaan. Dat kan ik nog steeds niet bevatten.

[Peter van Velzen]

[
Bedoel je dat je van lichtjaar (wat een afstandsmaat is) opeens overstapt naar jaar (wat een tijdseenheid is)?

Neem dat was wellicht zelfs slim, de blunder ligt bij de zon en de melkweg, niet bij de interpretatie van de constante (hoewel ik ook daarin een vergissing maakte).

[TIBERIUS CLAUDIUS]

Ik zal onthullen waar de fouten liggen.

Er worden twee zaken door elkaar gehaald.

1. De afstand.
2. De coördinaat.
Helaas noteert men dat als het zelfde terwijl het totaal ander dengen zijn.

Neem het moment Nm dat lijkt energie te zijn maar is het niet.
Dit komt omdat het om een coördinaat gaat dus een vast punt.

Bij energie moet er een afstand worden doorlopen, wat bij een moment niet zo is.

Zoiets zit ook in de constante van Huble het kan niet worden uitgedeeld omdat het twee verschillende dimensies zijn.

[Peter van Velzen]

Zoiets zit ook in de constante van Huble het kan niet worden uitgedeeld omdat het twee verschillende dimensies zijn.

Met "zoiets" maak je je er wel wat simpel van af. De beide afstandsfactoren zijn: De afstand die het licht van een ver sterrenstelsel wordt verondersteld te hebben afgelegd voordat het ons bereikt. En de afstand waarmee diezelfde afstand per seconde toeneemt. Als men die op elkaar deelt krijgt men wel degelijk een zinvolle grootheid namelijk de factor waarmee de afstand tussen ons en dat sterrenstelsel per seconde toeneemt.

Net als ik maakten de cosmologen in het verleden de fout om te denken dat de snelheid waarmee dat sterrenstelsel zich van ons verwijdert vrijwel constant was. Dat is het echter niet. Blijkbaar groeit die afstand met een constante factor, maar als een stelsel op 1 megaparsec afstand zich met 73 km/s van ons verwijdert en het dat nog steeds zou doen op een afstand van 2 megaparsec, dan zou de Hubble-factor gedaald zijn tot 36,5 km/s. Dat lijkt niet zo te zijn.

Eerder wijzen de metingen er op dat, wanneer het stelsel op 2 megaparsec zou zijn beland de snelheid waarmee het zich van ons verwijdert 146 km/s of meer zou zijn.

Er is dus sprake van (mogelijk meer dan) exponentiële groei. Daarom is het dat mijn intepretatie van een versnelling (als ik de afstand vervang door de tijd die het licht erover doet om die afstand te overbruggen), niet onzinnig.

Wat wel onzinnig was, was te denken dat diezelfde acceleratie zou kunnen opduiken in de beweging van de zon rond de melkweg. Dat is nogal dom.