De transities zijn al over vijf dagen en Gemeenten zijn er nog niet op voorbereid. Het hele idee van zorg dichter bij de burger heeft mijn zegen, maar zeker niet in zo'n korte transitieperiode. Er had meer voorbereidend werk getroffen moeten worden en er had met de transitie niet een gigantische bezuiniging gepaard moeten gaan. Minder geld, betere zorg was het motto. De geluiden die ik ontvang zijn verre van dat, zorgwekkend.De 21 gemeenten in de regio Eindhoven lieten afgelopen week al weten volgend jaar naar schatting bijna 15 miljoen euro tekort te komen voor de jeugdzorg. De Eindhovense wethouder Jannie Visscher heeft namens de gemeenten een brief aan staatssecretaris Martin van Rijn (Volksgezondheid) hierover geschreven.
De Transitiecommissie Stelselherziening Jeugdzorg (TSJ) liet deze maand in een rapport weten dat de jeugdzorg nog steeds in gevaar is, ook al hebben gemeenten en zorgaanbieders contracten gesloten voor het komend jaar. Jongeren die nu al jeugdzorg hebben, houden die ook vanaf 1 januari 2015.
De meeste Gemeenten zijn gaan werken met wijkteams die, zoals de naam het al onthuld, gaan werken in wijken in de gemeente. Er komen een aantal lijnen van zorg die: 0e lijns, 1e lijns en 2e lijns worden genoemd. De nulste lijn word ook wel de sociale basis genoemd, de basis waarin mensen elkaar als het waar uit de zorg moeten houden. De politiek moet zich hier afzijdig van houden, faciliteren is een taak maar met als hoofddoel dat maatschappelijke initiatieven in de loop van de tijd zelf-financierend worden.
De eerstelijnszorg zijn de wijkteams, voor de gemeenten waar voor deze opzet is gekozen, zoals Eindhoven daar een voorbeeld van is. De eerstelijnszorg is een soort "gezondverstandteam", allerlei mensen uit verschillende hoeken van de zorgverlening die met zijn allen een team vormen en de wijk ingaan om kleine brandhaartjes te blussen. Feit is dat er bijvoorbeeld een schuldhulpverlener bij een gezin terecht kan komen (en is gekomen) om tips te geven over het opvoeden van kinderen, waarvoor m.i. toch een iets andere opleiding voor vereist is, enkele opvoedtelevisieprogramma's worden dan aangehaald. Over enkele jaren moeten deze zogenoemde generalisten (generalistisch in de zin van zorgverleners die van alles wat weten) een deel van de doorstroom naar de 2e lijnszorg voorkomen, ze hebben een preventieve functie. Buiten deze generalistenteams zijn er ook andere instellingen waar de nadruk meer op de preventieve takken van de instelling worden gelegd. Feit is dat deze preventieve takken van instellingen niet berekend zijn op de hoeveelheid zorgvragers en en een hoop zorgvragers een zwaardere zorgvraag hebben dan dat de preventieve takken van instellingen kunnen bevatten, ook word de doorstroom naar 1e lijnszorg als een soort bezuiniging gezien, een soort gedwongen aderlating ter bevordering van het bezuinigen.
De tweedelijnszorg bestaat uit instellingen en bedrijven die gunningen hebben gekregen voor 2015 van de Gemeenten. Bij instellingen hoor je geluiden van "vrijwillig ontslagneming". Iedereen met geen vast contract is allang weg en iedereen met een vast contract is van zijn werkbehoud niet zeker. Werknemers die vaak ontzettend veel kennis in huis hebben waarmee ze jongeren hebben geholpen en hadden kunnen helpen. Werknemers waarvan ik geluiden hoor dat ze hun hart vast houden voor het komende jaar en niet meer willen werken in deze nieuwe vorm van zorg, waarbij kwantiteit meer een kernwoord is geworden dan kwaliteit. Daarvoor in de plaats krijg je vele stagiaires en veel wisselende diensten, waar zelfs autisten, die erg veel noodzaak hebben aan regelmaat en rust, niet aan ontkomen. Jongeren die soms veel konden betekenen voor de maatschappij met hun gigantische lading aan ervaring dreigen nu in de problemen te komen.
Ingezonden brief in Eindhovens Dagblad 20 september 2014
Per 2015 moet de transitie in de Jeugdzorg een feit zijn. Doel is dat zorg goedkoper wordt en beter
georganiseerd. Als Cliëntenraden van Kinder en Jeugd GGZ, Jeugdzorg en LVB maken wij ons grote zorgen
over de huidige ontwikkelingen in de financiering van zorg voor deze doelgroepen en de consequenties
daarvan.
Optimalisering is zeker mogelijk. Naar onze mening echter alleen vanuit zorginhoud. Jarenlang is in
afstemming met ons gewerkt aan zorgvuldige zorgprogrammering, ambulantisering en zorg op maat, met
voortdurende aandacht voor het kostenaspect. Rigoureus snijden stopt alles wat zorgvuldig is
opgebouwd. Dat de politiek kiest voor ontschotting van financiële stromingen stemt ons hoopvol.
Kinderen en jongeren zijn namelijk niet in hokjes te vangen. Intensieve (keten)samenwerking verhoogt
kwaliteit van zorg en brengt kosten omlaag. Nog steeds is niet duidelijk hoe gemeenten de meer specialistische zorg in de regio willen organiseren en financieren. Wel is duidelijk dat er per regio c.q. gemeente verschillende inkoopvoorwaarden van zorg zijn, dat gemeenten kiezen voor dure Europese aanbestedingstrajecten, dat externe adviesbureaus ingehuurd worden omdat gemeenten zelf niet over de juiste expertise beschikken én dat beschikbare
budgetten 20 tot 30% lager dreigen uit te vallen.
De huidige onduidelijkheid leidt tot grote onrust. Op dit moment beraden zorgorganisaties zich: kunnen
ze met het voorgestelde budget nog continuïteit en kwaliteit van zorg bieden? Er moeten keuzes worden
gemaakt over het personeelsbestand en hulpaanbod maar er is nog grote onduidelijkheid over het budget.
Gemeenten hebben kenbaar gemaakt zorg aan cliënten te willen monitoren. Zij willen beschikken over
cliëntgegevens. Dit is strijdig met het Europese verdrag van de rechten van de mens. Wat tussen cliënt
en behandelaar besproken wordt, is vertrouwelijk.
Onze conclusie: in Nederland is per 2015 misschien nog wel sprake van recht op zorg, er is zeker geen
sprake meer van garantie op zorg-op-maat! Het is geen vrije wil van een kind of jongere om afhankelijk
te zijn van zorg. Nu lijkt de gewenste kostenbesparing en efficiency in combinatie met effectieve zorg
verder weg dan ooit. Dat is niet de bedoeling van de transitie.
Het mag duidelijk zijn dat wij als gezamenlijke Cliëntenraden vinden dat dit alles niet kan en mag
gebeuren! Wij zijn van mening dat er een herijking en/of aanpassing moet plaatsvinden vanuit
continuïteit, kwaliteit, betrokkenheid en verantwoordelijkheid! We roepen gemeenten op om:
- de bezuinigingen niet af te wenden op juist die kinderen en jongeren die het meest afhankelijk
zijn van specialistische goede zorg;
- kennis te maken met deze kinderen en jongeren en voor hen te gaan;
- met ons te praten en ons te betrekken bij de plannen en besluitvorming;
- de gebruikers van zorg, op de hoogte te brengen van wat hen te wachten staat;
- geen zorgbudgetten te verkwanselen aan dure externe adviseurs.
Een duidelijk geluid vanuit zorgaanbieders en nu ook vanuit de gemeenten waaronder deze zorgaanbieders vallen. Kwetsbare jongeren hebben niks aan alle mooie plannen die alleen in theorie werken. Deze jongeren dreigen af te dwalen, verkeerde keuzes te maken door een tekort aan begeleiding of gezinsproblematieken die niet goed meer kunnen worden opgelost. De meeste instellingen, maar zeker de instellingen die deze brief hebben geschreven, gaan hun best doen om er te zijn voor de jongeren, alles om de jongeren zo goed mogelijk te regelen zodat ze goed kunnen gaan functioneren, maar het nieuwe beleid gaat het ze ongelofelijk lastig maken.
Groet, Sytze