de definitie van tijd?

[Peter van Velzen]

Peter van Velzen schreef:

Stel: Een buitenaardse beschaving bezoekt EEN zonnestelsel en ontdekt een planeet, waarop geen mens leeft.
Denkt iemand nou werkelijk dat de beschaving een "jaar", een "maand" en een dag (of uur/minuut) zal uitvinden als blijkt dat deze planeet een heel andere omwentelkingsTIJD om haar ster heeft.
Tijd is een verzinsel van mensen die toevallige op planeet aarde leven.

Peter van Velzen: Verzinsel?
Zijn het verzinsels dat als de planeet weer dezelfde positie inneemt ten opzichte van de achtergrondsterren en gezien vanuit de ster waarom heen zij draait, dat haar sateliet al minstens 12 maal dezelfde postitie heeft ingenomen ten opzichte van de achtergrondsterren en gezien vanuit de planeet, en dat de ster al minstens 365 maal boven dezelfde plaats heeft gestaan aan de horizon van de planeet gezien vanuit een vast punt aan haar equator? Nee mijn waarde, dat zijn waarnemingen.

Zeker weten. Een verzinsel. Als er alleen dieren hadden geweest zonder ons brein, had die planeet nog 10.000X om die ster kunnen draaien...had tijd (zoals WIJ die verzonnen hebben) niet bestaan. De lichtsnelheid wel, maar seconden, uren, minuten etc...Een verzinsel dus. Moet ik wel nuanceren dat die lichtsnelheid ten dele ook wel verzonnen is uiteraard. WIJ bedachten dat deze fotonen in kilometers per uur rondraasden (gerelateerd aan wat??). Het blijven bedenksels waar de natuur zelf zich niets van aantrekt.

OK dus zomer en winter zijn verzinselen, dag en nacht zijn verzinselen, de maanstanden zin verzinselen. Ga dan maar 's winters midden in de nacht zonnebaden, en overdag bij nieuwe maan van het maanlicht genieten. Mijmer maar gerust over je herinneringen aan de toekomst, en maak plannen voor het verleden. Veel plezier!

Nogmaals sommge specifieke tijdseenheden zijn verzonnen, (je noemt ze met name), maar tijd zelf niet.
Het is ook volslagen onjuist dat alleen mensen tijd kennen, en dieren niet. Ik kan me soms boos maken om zoveel verwaandheid van homo sapiens, maar dan bedenk ik dat wij ook allemaal een beetje dom zijn.

De video die waarvan je de link plaatste, had ik al gezien. Hij overtuigt mij niet. In extreme omstandigheden mag alles anders zijn dan wij ervaren, in ons eigen leven leidt het niet bestaan van tijd tot onmogelijke conclusies. Vergeet dat dus meer. En onthoud: Een klok is geen tijd, de tikken ervan zijn dat in zekere zin wel.

[dikkemick]

Peter van Velzen schreef:

OK dus zomer en winter zijn verzinselen,

Zeker! Of ben je van mening dat in de Andromeda nevel (of iedere andere willekeurige planeet om een ster) ook sprake is van winter, zomer etc? Het zijn verzinsels (nogmaals: bruikbare!) welke afhangen van BEWEGING (en stand van onze planeet) t.o.v. de ster waaromheen wij draaien.

dag en nacht zijn verzinselen, de maanstanden zin verzinselen.

Absoluut 2X waar! Zie hierboven. Dat er planeten in het universum zijn waarop leven voor zou kunnen komen, betwist ik niet, maar dat er op die planeten dagen en nachten bestaan, ben ik niet zo zeker van. Wat van een planeet die om 2 sterren draait?

Ga dan maar 's winters midden in de nacht zonnebaden, en overdag bij nieuwe maan van het maanlicht genieten. Mijmer maar gerust over je herinneringen aan de toekomst, en maak plannen voor het verleden. Veel plezier!

Ik zei eerder al. Hier op aarde zijn het bruikbare begrippen, waarvan ook ik dankbaar gebruik maak.

Nogmaals sommge specifieke tijdseenheden zijn verzonnen, (je noemt ze met name), maar tijd zelf niet.
Het is ook volslagen onjuist dat alleen mensen tijd kennen, en dieren niet. Ik kan me soms boos maken om zoveel verwaandheid van homo sapiens, maar dan bedenk ik dat wij ook allemaal een beetje dom zijn.

Iemand die zegt, "tijd" niet te begrijpen zal ik niet dom noemen. Maar ik nodig je nogmaals uit: Als jij "tijd" begrijpt, leg het aub uit. Ik ben nl. alles behalve verwaand, maar IK begrijp "tijd" niet. WEL de afspraken die we met elkaar gemaakt hebben. Maar tijd als een verandering van beweging zien (want in feite doen we dat) kan ik niet in absolute zin. Stroomt tijd? Is tijd een ding? Een coordinaat?

De video die waarvan je de link plaatste, had ik al gezien. Hij overtuigt mij niet. In extreme omstandigheden mag alles anders zijn dan wij ervaren, in ons eigen leven leidt het niet bestaan van tijd tot onmogelijke conclusies. Vergeet dat dus meer. En onthoud: Een klok is geen tijd, de tikken ervan zijn dat in zekere zin wel.

En die klokt tikt op jupiter geheel anders dan hier. En als er geen klokken zouden zijn....geen materie...dan is er dus geen tijd???
Dus Peter, nogmaals: Ik nodig je uit een lezing hier te geven over "tijd". Ik sta open voor alles, omdat ik tijd nog steeds niet begrijp. vergeet ook niet de quantummechanica en speciale relativiteitsleer erin te betrekken/combineren. Tot nu toe is het Julian Barbour, Michio Kaku, Brian Greene en Brian Cox (En Frits Bom) niet gelukt mij uit te leggen wat "tijd" precies is. Succes.

[Peter van Velzen]

Inderdaad Bob, je kunt ook paginanummers gebruiken, maar wel nummers van een boek dat nog niet af is. Maar je bent wel verplicht de pagina's even groot te houden ten opzichte van andere tellers, die ten opzichte van elkaar met een min-of-meer vaste verhouding toenemen. Anders raak je onherroepelijk de draad kwijt.

Het is natuurlijk, niet voor niets dat we dagen, maanden en jaren gebruiken. Maar als we de dag in 100 uren hadden verdeeld, 1000 minuten en 10.000 seconden, dan had dat niet uitgemaakt. Alleen zou Bolt dan de 100 meter in ruim een seconde hebben gelopen. Who cares?
Als een eeuw 60 jaar had geduur, dan leefden we nu in de 33e eeuw. Who cares?
Ook de maanden zijn tegenwoordig niet zo belangrijk meer, we hadden er best 14 maanden van 19 dagen, 4 van 20 en een schrikkelmaand van 19 of 20 van kunnnen maken. Maar in de oudheid - toen nieuwe maan beter te bepalen was dan het nieuwe jaar, was dat nu eenmaal niet voor de hand liggend.
Maar aan dagen en jaren zouden we nooit willen tornen zolang er dag en nacht is en er jaargetijden zijn.

Als we echter ooit andere planeten zouden gaan koloniseren is het maar zeer de vraag of we de tijd anders zouden gaan indelen. Dat hangt er maar van af of we daar periodes tegen zullen komen die onontbeerlijk zijn voor het leven daar. Zo niet, dan houden we gewoon wat we gewend zijn.

[dikkemick]

Als we echter ooit andere planeten zouden gaan koloniseren is het maar zeer de vraag of we de tijd anders zouden gaan indelen. Dat hangt er maar van af of we daar periodes tegen zullen komen die onontbeerlijk zijn voor het leven daar. Zo niet, dan houden we gewoon wat we gewend zijn.

Maar nu hangt deze planeet in een verder LEEG universum! Geen manen, sterren, zonnen etc...

[Peter van Velzen]

Peter van Velzen schreef:

OK dus zomer en winter zijn verzinselen,

Zeker! Of ben je van mening dat in de Andromeda nevel (of iedere andere willekeurige planeet om een ster) ook sprake is van winter, zomer etc? Het zijn verzinsels (nogmaals: bruikbare!) welke afhangen van BEWEGING (en stand van onze planeet) t.o.v. de ster waaromheen wij draaien.

Dat het ergens op Betelgeuse IV geen winter is, wil niet zeggen dat de winter in Nederland een verzinsel is!

dag en nacht zijn verzinselen, de maanstanden zin verzinselen.

Absoluut 2X waar! Zie hierboven. Dat er planeten in het universum zijn waarop leven voor zou kunnen komen, betwist ik niet, maar dat er op die planeten dagen en nachten bestaan, ben ik niet zo zeker van. Wat van een planeet die om 2 sterren draait?
Dat een planeet die om twee sterren draait, meer variatie kent dan dag en nat, wil nog niet zeggen dat het een verzinsel is, dat het HIER buiten donker is (19u40 in Thailand). Dat het 19u40 is is wel een willkeurige keuze, we hadden ook kunnen afspreken dat de dag bij zondsondergang begint en dat hij werd verdeelt in 10 uren van 1000 minuten en 100.000 seconden. Dan wast hier wellicht 0u07 geweest,

Iemand die zegt, "tijd" niet te begrijpen zal ik niet dom noemen. Maar ik nodig je nogmaals uit: Als jij "tijd" begrijpt, leg het aub uit. Ik ben nl. alles behalve verwaand, maar IK begrijp "tijd" niet. WEL de afspraken die we met elkaar gemaakt hebben. Maar tijd als een verandering van beweging zien (want in feite doen we dat) kan ik niet in absolute zin. Stroomt tijd? Is tijd een ding? Een coordinaat?

Er zijn heel wat aspecten aan het begrip tijd die ik niet begrijp, maar het principe is buitengewoon eenvoudig. Ik maak het nu echter een tikje ingewikkelde door niet het aantal "tikken van deklok" te gebruiken maar alle gebeurtenissen die na een specifieke tik, maar niet na volgende tik plaatsvinden. "De tik van een klok" kan alles zijn wat ze met grote regelmaat herhaald. (dat is nogal wat). Dat is wellicht een betere beschrijving want die tikken van een klok (zelfs al zijn dat zonsopgangen) zijn niet zo essentieel als alles wat er tussenin gebeurt.

We ontdekken dat er gebeurtenissen zijn die zich herhalen, en we ontdekken dat er een vaste verhouding is tussen een aantal van de zich herhalende gebeurtenissen. We ervaren ook dat er tussen die gebeurtenissen weer allerlei andere gebeurtenissen kunnen plaatsvinden, De gebeurtenissen die we eenmaal hebben meegemaakt kunnen we onthouden. Deze noemen we verleden. De gebeurtenis die we meemaken noemen we heden en die we nog niet hebben meegemaakt noemen we toekomst. We kunnen gebeurtenissen onderverdelen of samenvoegen. Alle gebeurtenissen tussen een zonsopgang en de volgende zonsopgang noemen we bijvoorbeeld een dag. De belangrijkste dagen zijn "vandaag", "gisteren" en "morgen". Andere verzamelingen noemen we maand en jaar, we voegen jaren samen tot eeuwen en verdelen dagen in uren minuten en seconden. Daarmee hebben we naast de gegeven tijden ook nieuwe tijden vervaardigd. We maken nu echt een klok, om weer echte gebeurtenissen te krijgen (het verspringen van de wijzers of het display) waardoor het volgende ook weer waar blijft: Tijden zijn verzamelingen van gebeurtenissen tussen twee vrijwel identieke gebeurtenissen, die zich met grote regelmaat herhalen. Die herhalingen zijn allerminst verzinsels. Ze zijn echt (zelfs de tikken van de klok). De regelmaat is ook vrij objectief vast te stellen door de diverse types met elkaar te vergelijken. (daar kun je de klok op gelijk zetten. De gebeurtenissen waar ze uit bestaan zijn ook echt.

Tijd is dus de verdeling van alle gebeurtenissen volgens het aantal keren dat een zich regelmatig herhalende gebeurtenis zich herhaald. Waarom die herhalingen regelmatig zijn, is diepste zin niet bekend. Maar het is geen ilusie. Het is objectief vast te stellen.

Die verdeling kun je niet maken zoals je maar wilt, ze zal met werkelijke regelmatig herhalende gebeurtenissen moeten samenvallen, anders is het geen tijd. Als de "klok" niet tikt, weet je niet hoe laat het is. Als de klok niet regelmatig genoeg "tikt" evenmin. Het is dus geen verzinsel. Een verzonnen zon gaat niet op.

Inderdaad indien de klok tijdens een ruimtereis langzamer loopt dan anders, dan vinden er ook minder gebeurtenissen van andere regelmatige periodes plaats. Het verval van radio-active elementen het aantal periodes van het licht uit een vaste bron, alles blijft dezelfde verhouding houden tot het tikken van die. Niet alleen die klok ook, maar alle tijden gaat inderdaad trager. Dat is geen ilusie, dat is echt (en dat is wetenschappelijk bevestigd). Uiteraard zijn er geen dagen maanden of jaren in het ruimteschip. Die zijn er alleen op aarde. Maar we kunnen ze gemakkelijk weer samenstellen uit de tikken van de klok (en er een klok met datum-aanduiding van maken). De jaren van die datum gaan dan ook langzamer. Ook deze eigenaardigheid is geen ilusie, het is eveneens objectief vast te stellen

Tijd is belangrijker geworden sinds we hebben geleerd dat we er van alles mee kunnen berekenen:
Snelhied = acceleratie * tijd, afstand = (aanvangssnelheid * tijd) + (acceleratie * tijd * tijd). Vervolgen is ze minder regelmatig gebleken dan we dachten toen we de (speciale) relativiteitstheorie ontdekten. Maar we kunnen absoluut geen wetenschap meer bedrijven zonder tijd. Want een bewering is nooit ten alle tijden waar.

[Fish]

Als er alleen dieren hadden geweest zonder ons brein, had die planeet nog 10.000X om die ster kunnen draaien...had tijd (zoals WIJ die verzonnen hebben) niet bestaan.

Klopt, een paard had dan ook geen paard geheten.

En zomer en winter zijn geen verzinsels, net als een paard geen verzinsel is, ze zijn alleen benoemd.

[Peter van Velzen]

Als we echter ooit andere planeten zouden gaan koloniseren is het maar zeer de vraag of we de tijd anders zouden gaan indelen. Dat hangt er maar van af of we daar periodes tegen zullen komen die onontbeerlijk zijn voor het leven daar. Zo niet, dan houden we gewoon wat we gewend zijn.

Maar nu hangt deze planeet in een verder LEEG universum! Geen manen, sterren, zonnen etc...

Dan kunnen ze geen andere planeet ontdekken! Maar dat bedoel je waarschijnlijk niet. Laten er wel andere sterren en planeten zijn, maar niet vandaar waar te nemen
Als er geen zon is, dan zijn ze waarschijnlijk dood, maar dat bedoel je ook niet. Maar dus svp wel een zon, dat is voor wat je bedoelt immers niet funest.

Als de baan van de planeet een cirhel is, en de omlooptijd van de planeet is gelijk aan de omwentelingstijd en de omwenteling is in hetzelfde vlak als de omloop, dan zijn er geen zonsopgangen en zonsondergangen en geen zomer en geen winter. Waarschijnlijk is er dan slechts een ringvormige leefbare zone, waarbuiten het te warm is of te koud voor leven. Er zijn dan geen getijden en geen jaargetijden, geen dag (dat is een plaats geworden in plaats van een tijd) en geen nacht (idem ditto).
zonder maan ook geen maand.

Mogelijkerwijs hebben de wezens wel een hartslag maar die is natuurlijk niet buitengewoon regelmatig, er zal wellicht geen oogstijd zijn (elke plant doet maar wat). Vraag is of deze wezens ooit slapen. Zo ja dan gaan ze wellicht slapen als hun spijsvertering hun voedsel heeft verteerd. (dat is bij ons twee tot vier uur na de laatste grote maaltijd) Ze worden wakker als hun zenuwstelsel zich voldoende heeft hersteld, en gaan dan aan de slag om de volgende maaltijd voor te bereiden. Hun tijden zijn dus wellicht maaltijden. Als ze werktijden hebben, dan liggen die tussen hun maaltijden en hun slaap. LAten ze net als wij 3 x eten in een aardse dag. Een maaltijd/werk/slaapperiode duurt waarschijnlijk een uur of 8. daarvan wordt zo'n 160 minuten geslapen, 40 minuten gegeten, 160 minuten gewerkt en 120 minuten aan prive-dingen besteed. Vanwege het onbreken van dag en nacht zullen alle bedrijven continu-bedrijven zijn die de volle 480 minuten actief zijn, en worden alle functies vervuld door drie medewerkers met ieder een ander slaap/waakritme. Waarschijnlijk is er nog een vierde medewerker en heeft elke medewerker een kwart van de tijd vakantie.
Omdat de langste periode die men kent waarschijnlijk een zwangerschap is (laat die even lang zijn als bij ons en dus 840 maaltijden duren. elke 840 maaltijden heeft men dan 210 maaltijden vakantie.

De tijden zijn dus maatijden en zwangerschapstijden. waarschijnlijk zijn de zwangesschaos tijden verdeelt in 4 maalvakanties van 3 maalweken van elk 40 maaltijden, en de maaltijden 12 maaluren van elk 12 maalminuten en 12 maalseconden en 12 maaltertsen,

ET-tijden t.ov.aardtijden
zwangschapstijd = 280 dagen
maalvakantie = 70 dagen
maalweek 23,3 dagen
maaltijd = 8 uur
maaluur = 40 minuten
maalminuut = 3,33 minuten
maalseconde = 16,67 seconden
maalterts = 1,4 seconden

Je moet toch wat als je eenmaal klokken gaat maken?

Het kan ook zijn onder deze omstandigheden geen ontwikkeling mogelijk is die tot een maatschappij leidt die fysica ontwikkeld en dus klokken nodig heeft en bedrijven kent. Dan bestaan wellicht toch de maaltijden en de zwangerchapstijden maar vervalt de rest. (Wat zou je er mee moeten?)

[Iksnaphetniet]

Als er alleen dieren hadden geweest zonder ons brein, had die planeet nog 10.000X om die ster kunnen draaien...had tijd (zoals WIJ die verzonnen hebben) niet bestaan.

Klopt, een paard had dan ook geen paard geheten.

En zomer en winter zijn geen verzinsels, net als een paard geen verzinsel is, ze zijn alleen benoemd.

Precies dit. Het is een beetje hetzelfde als de vraag of er geluid en woorden bestaan als er geen waarnemer is. Er is idd geen geluid of een woord zonder waarnemer maar wel degelijk een geluidsgolf. Zo bestaan conceptuele tijdseenheden niet zonder een waarnemer die ze kan interpreteren, maar de tijd zelf of een gebeurtenis bestaat wel degelijk los van een waarnemer. Het is de interpretatie die de werkelijkheid vorm geeft aan waarnemers en het subjectief maakt, maar deze subjectieve waarneming groeit voort uit interactie met een objectieve realiteit.

Als je dit niet gelooft kom je zoals Peter zegt idd op zoiets als solipsisme. Maar solipsisme is ook niet echt houdbaar aangezien je niet jezelf hebt verwekt of gebouwd en je wel degelijk uit deze wereld bent gegroeid (net zoals een appel uit de appelboom groeit).

[Blues-Bob]

Niet gehinderd door enige vorm van kennis, de volgende vraag: wat is het verschil tussen tijd en een ((logisch) te verwachten / waarschijnlijke) volgorde?

Ook ik denk dat er eem construct als tijd is. Maar wat voor een construct dat is en hoe ik dat precies moet zien en acuraat moet definieren, best lastig. Maar een construct is dan ook een niet-direct waarneembare vooronderstelling. Een construct kan echter wel gemeten worden. Wel is het belangrijk dat de functie van een construct in een model duidelijk moet zijn. Het moet niet dienen om kernhypotheses overeind te houden. Als het dient om een meer universeel geldige voorspelling mogelijk te maken is er niets mis mee. Daarom ben ik pro tijd.

Groet,

Bob

[dikkemick]

Ik zal de antwoorden nog eens op mijn gemak doorlezen, maar ik verbaas me nu al over het feit dat de mensen hier tijd menen te begrijpen terwijl de grootste fysici die zich hiermee bezig houden tijd nog als raadsel zien...
OF: Er zitten hier hele knappe koppen
OF: Deze koppen begrijpen tijd evenmin als ik.
Ik begrijp de afspraken die we gemaakt hebben wel. Zomer , winter, uren, minuten etc. maar tijd op zich niet!
Tijd stroomt (loopt) niet, maar stroomt/(ver)loopt toch overal anders. Vroeger bestaat niet meer, de toekomst moet nog komen en "nu" is te kort om te meten (om een uitspraak over te kunnen doen) en toch schijnt alles tegelijkerTIJD te bestaan...

Ik lees straks alles nog eens rustig door.

[Peter van Velzen]

Niet gehinderd door enige vorm van kennis, de volgende vraag: wat is het verschil tussen tijd en een ((logisch) te verwachten / waarschijnlijke) volgorde?

Ook ik denk dat er eem construct als tijd is. Maar wat voor een construct dat is en hoe ik dat precies moet zien en acuraat moet definieren, best lastig. Maar een construct is dan ook een niet-direct waarneembare vooronderstelling. Een construct kan echter wel gemeten worden. Wel is het belangrijk dat de functie van een construct in een model duidelijk moet zijn. Het moet niet dienen om kernhypotheses overeind te houden. Als het dient om een meer universeel geldige voorspelling mogelijk te maken is er niets mis mee. Daarom ben ik pro tijd.

Groet,

Bob

Beste Bob, je hebt echt niet op zitten letten. We spreken allen van tijden voorzover er sprake is van regelmatige periodes. Er moet altijd een min-of-meer constante verhouding zijn tussen meerdere regelmatig herhaalde gebeurtenissen, (dagen versus maanden bijvoorbeeld).'
Volgorde speelt inderdaad ook mee.

[dikkemick]

Als er alleen dieren hadden geweest zonder ons brein, had die planeet nog 10.000X om die ster kunnen draaien...had tijd (zoals WIJ die verzonnen hebben) niet bestaan.

Klopt, een paard had dan ook geen paard geheten.

En zomer en winter zijn geen verzinsels, net als een paard geen verzinsel is, ze zijn alleen benoemd.

Ik bedoel te zeggen dat "tijd" geen natuurconstante is.

[Fish]

Ik zal de antwoorden nog eens op mijn gemak doorlezen, maar ik verbaas me nu al over het feit dat de mensen hier tijd menen te begrijpen terwijl de grootste fysici die zich hiermee bezig houden tijd nog als raadsel zien...
OF: Er zitten hier hele knappe koppen

Het laatste!

[Iksnaphetniet]

Ik begrijp de afspraken die we gemaakt hebben wel. Zomer , winter, uren, minuten etc. maar tijd op zich niet!

Hier heb je zeker een punt, maar is de 'wat' van de realiteit misschien niet ook principieel onkenbaar? Als je de vraag op deze manier stelt kun je denk ik ook geen antwoord krijgen op de vraag. Als ik jou bijvoorbeeld vraag "Wat is materie?" dan heb je hetzelfde probleem. Of wat is water? Het enige wat we volgens mij kunnen doen is het omschrijven in concepten die wij snappen, maar dan heb je nog geen antwoord wat het nou echt is.

[dikkemick]

Peter van Velzen schreef:

Dat het ergens op Betelgeuse IV geen winter is, wil niet zeggen dat de winter in Nederland een verzinsel is!

Natuurlijk is het hier winter, omdat we die afspraak gemaakt hebben dat 21 december (volgens jaar 22 dec) de winter begint. Zegt NIETS over het fenomeen tijd. Wel over een regelmatig terugkerende gebeurtenis. Echter: Over 5 miljard jaar (afspraak qua tijdsperiode in ons zonnestelsel) is het continu zomer). En: Was "tijd" bij de big bang hetzelfde als "tijd" in de laatste fase van ons heelal?

Dat een planeet die om twee sterren draait, meer variatie kent dan dag en nat, wil nog niet zeggen dat het een verzinsel is, dat het HIER buiten donker is (19u40 in Thailand). Dat het 19u40 is is wel een willkeurige keuze, we hadden ook kunnen afspreken dat de dag bij zondsondergang begint en dat hij werd verdeelt in 10 uren van 1000 minuten en 100.000 seconden. Dan wast hier wellicht 0u07 geweest,

Aangezien we het hier over "tijd" hebben gaat het mij om de afspraken die we m.b.t. dit begrip hebben gemaakt. Dag en nacht zeggen wederom niets over het fenomeen tijd. Maar volgens mij praten we in circeltjes. Ik ben op zoek naar het begrip, de natuurconstante "tijd" NIET de manier zoals wij ze indelen (of denken in te delen). Wij kunnen inderdaad afspreken dat 1 minuut 60 seconden bevat of 100 seconden, maar WAT is die seconde? Is dat een natuurconstante of wederom een afspraak?

Er zijn heel wat aspecten aan het begrip tijd die ik niet begrijp, maar het principe is buitengewoon eenvoudig. Ik maak het nu echter een tikje ingewikkelde door niet het aantal "tikken van deklok" te gebruiken maar alle gebeurtenissen die na een specifieke tik, maar niet na volgende tik plaatsvinden. "De tik van een klok" kan alles zijn wat ze met grote regelmaat herhaald. (dat is nogal wat). Dat is wellicht een betere beschrijving want die tikken van een klok (zelfs al zijn dat zonsopgangen) zijn niet zo essentieel als alles wat er tussenin gebeurt.

Het "principe" tijd zoals jij dit noemt zijn de nuttige afspraken die we met elkaar gemaakt hebben en DIE begrijp ik wel. Wat er tussen tikken van een klok gebeurt...We hebben een kortst mogelijke tijd afgesproken....de Plancktijd. En dat zou zeggen dat "tijd" gequantiseerd is. Stukjes tijd?? Leg maar uit. Maar dan nog blijft het een beweging van....een atoom-toestand? Vaag!

We ontdekken dat er gebeurtenissen zijn die zich herhalen, en we ontdekken dat er een vaste verhouding is tussen een aantal van de zich herhalende gebeurtenissen. We ervaren ook dat er tussen die gebeurtenissen weer allerlei andere gebeurtenissen kunnen plaatsvinden, De gebeurtenissen die we eenmaal hebben meegemaakt kunnen we onthouden. Deze noemen we verleden. De gebeurtenis die we meemaken noemen we heden en die we nog niet hebben meegemaakt noemen we toekomst. We kunnen gebeurtenissen onderverdelen of samenvoegen. Alle gebeurtenissen tussen een zonsopgang en de volgende zonsopgang noemen we bijvoorbeeld een dag. De belangrijkste dagen zijn "vandaag", "gisteren" en "morgen". Andere verzamelingen noemen we maand en jaar, we voegen jaren samen tot eeuwen en verdelen dagen in uren minuten en seconden. Daarmee hebben we naast de gegeven tijden ook nieuwe tijden vervaardigd. We maken nu echt een klok, om weer echte gebeurtenissen te krijgen (het verspringen van de wijzers of het display) waardoor het volgende ook weer waar blijft: Tijden zijn verzamelingen van gebeurtenissen tussen twee vrijwel identieke gebeurtenissen, die zich met grote regelmaat herhalen. Die herhalingen zijn allerminst verzinsels. Ze zijn echt (zelfs de tikken van de klok). De regelmaat is ook vrij objectief vast te stellen door de diverse types met elkaar te vergelijken. (daar kun je de klok op gelijk zetten. De gebeurtenissen waar ze uit bestaan zijn ook echt.

Duidelijk verhaal, maar...ik weet nog niet wat TIJD is. Ligt "tijd" tussen deze gebeurtenissen? En de gebeurtenis zelf dan? Kost deze tijd? Vind het plaats op een coordinaat (zoals in de ruimte?) Een gebeurtenis in het NU schijnt niet te meten te zijn. En ons "NU" is voor de bewoner uit Betelgeuze met een hele sterke telescoop een VER verleden!

Tijd is dus de verdeling van alle gebeurtenissen volgens het aantal keren dat een zich regelmatig herhalende gebeurtenis zich herhaald. Waarom die herhalingen regelmatig zijn, is diepste zin niet bekend. Maar het is geen ilusie. Het is objectief vast te stellen.

Dus tijd is een verdeling? Als er niets gebeurt...geen tijd dus? En deze regelmatige gebeurtenissen zijn voor waarnemers allemaal anders. Ons "NU" (hetgeen niet bestaat) ligt voor iemand van Betelgeuze in een VER verleden? Zij zien in hun "NU" dinosaurussen ("NU") over de aarde wandelen... Objectief? En waar gebeurtenissen sneller verlopen gaat de tijd sneller...? Tijd bezorgd de geleerden koppijn maar Peter van Velzen (wederom met alle respect!) begrijpt het fenomeen?

Die verdeling kun je niet maken zoals je maar wilt, ze zal met werkelijke regelmatig herhalende gebeurtenissen moeten samenvallen, anders is het geen tijd. Als de "klok" niet tikt, weet je niet hoe laat het is. Als de klok niet regelmatig genoeg "tikt" evenmin. Het is dus geen verzinsel. Een verzonnen zon gaat niet op.

Is tijd universeel? Was er tijd voor de oerknal? Wat betekent het dat god buiten de tijd staat? Welke klok geeft de juiste tijd aan (die onderaan of boven op de wolkenkrabber)?

Inderdaad indien de klok tijdens een ruimtereis langzamer loopt dan anders, dan vinden er ook minder gebeurtenissen van andere regelmatige periodes plaats.

Dat geld NIET voor de ruimtereiziger die tijd nog steeds even snel meet zoals P van Velzen deze op aarde meet. Echter als WIJ de klok van de ruimtereizigers bekijken, loopt ze trager. Maar...de ruimtereiziger meet dat ONZE klokken trager lopen....

Het verval van radio-active elementen het aantal periodes van het licht uit een vaste bron, alles blijft dezelfde verhouding houden tot het tikken van die. Niet alleen die klok ook, maar alle tijden gaat inderdaad trager. Dat is geen ilusie, dat is echt (en dat is wetenschappelijk bevestigd). Uiteraard zijn er geen dagen maanden of jaren in het ruimteschip. Die zijn er alleen op aarde. Maar we kunnen ze gemakkelijk weer samenstellen uit de tikken van de klok (en er een klok met datum-aanduiding van maken). De jaren van die datum gaan dan ook langzamer. Ook deze eigenaardigheid is geen ilusie, het is eveneens objectief vast te stellen

Deeltjes in een versneller leven langer dan deze zelfde deeltjes als ze niet versneld wordt tot aan de lichtsnelheid toe. De deeltjes zelf merken dit (evenals de ruimtereizigers) niet! Wat is er aan de hand met TIJD? Geen illusie zeg je? Hans Klok kan hier een puntje aan zuigen wat mij betreft.

Tijd is belangrijker geworden sinds we hebben geleerd dat we er van alles mee kunnen berekenen:
Snelhied = acceleratie * tijd, afstand = (aanvangssnelheid * tijd) + (acceleratie * tijd * tijd). Vervolgen is ze minder regelmatig gebleken dan we dachten toen we de (speciale) relativiteitstheorie ontdekten. Maar we kunnen absoluut geen wetenschap meer bedrijven zonder tijd. Want een bewering is nooit ten alle tijden waar.

Natuurlijk! Tijd is bruikbaar en ook ik moet morgen op tijd opstaan om op mijn werk te verschijnen. Gelukkig hebben we hier 1-zelfde referentiekader en zal dit ook wel lukken. Ik zal me ook niet bewegen met de lichtsnelheid. Het LIJKT dus allemaal erg logisch!


"People like us who believe in physics know that the distinction between the past,
the present and the future is only a stubbornly persistent illusion" Albert Einstein