verlichte illusies

[doctorwho]

Dit artikel las ik in skepter en vond dat het wel hier geplaatst kon worden. Er zit veel herkenbaars in en veel typwerk met hopelijk niet teveel fouten.


Verlichte illusies

Waarom moeilijke fysica niets uithaald tegen makkelijke religie

Niets is moeilijker dan wetenschap. Alle antwoorden zijn aanwezig, maar niet allemaal bekend en de vragen veranderen de hele tijd. Niets is makkelijke dan religie de vragen zijn eeuwig en onveranderlijk, maar het Antwoord is bekend en prachtig door zijn eenvoud. Dat is zoals de meeste ongelovige wetenschappers het zien. Zij denken dat religie eenvoudige antwoorden heeft op vragen over de kosmas, iets wat Onverlichten fijn vinden en wat Verlichten proberen te vermijden. Waar komt het universum vandaan? (interessante vraag voor iedereen. Waar kom ik vandaan?(onverlichte vraag) wat is het doel vande kosmos?(verkeerde vraag voor Verlichten). Wetenschappers voelen zich bedreigd door een groeiend leger religieuze fundamentalisten die de steunpilaren van de wetenschap ondermijnen: de vrijheid om te onderzoeken en te experimenteren en de plicht om te twijfelen. De gelovige zegt dat religie over geloof gaat, dus twijfel is een verkeerde geesteshouding. Dat leidt maar tot ongelovigheid en atheisme, tot tevreden en nette mensen die opeens dingen willen achterhalen, door vragen te stellen, wat dan op de ergste van alle ketterijen uitdraait, namelijk dat er ook een waarheid is in vergissingen, zoals een proef die niet uitkomt. Religies, speciaal religies die schoonheid en betekenis zien in complexiteit houden niet van fouten. Immers de onzichtbare kracht die zij God noemen heeft de wereld geschapen en die is dus goed. Hij heeft de mens in zijn evenbeeld geschapen en die is dus perfect, dus foute dingen geloven of zelfs een fout geloof weerlegen heeft geen enkele waarde.
Aan de andere kant zijn wetenschappers kinderlijk blij met twijfel , en hebben weinig geduld met mensen die dat niet ook zijn, en ‚geloof’ slaan ze zeer laag aan nog onder ‚mening’ die door Plato al zo geminacht werd als een intellectuele zonde. Het ligt dus in de rede dat als de gelovige de wetenschappelijke zienswijze zou aanvaarden, hij (of zij) al die onnozele ideeen aan de kant zou moeten zetten en vrolijk toe zou moeten geven dat ze sommige dingen, maar natuurwetenschap in het bijzonder niet snappen. De wetenschap zou daar begrip voor hebben. De wetenschap vindt vergissen niet erg.
De redenering dat de harde wetenschap een soort genezing voor religie is, rammelt helaas aan alle kanten. Het idee is natuurlijk dat wetenschappelijke redenaties en de aanvaarding van de axioma’s, wetenen en theorieen de thermodynamica, de biologie en wat al niet het einde zou betekenen van de religie. Maar deat is gebaseerd op een foute analogie. Als ik leer timmeren, ben ik nog geen elektricien, al hebben beide beroepen met meten te maken. Als ik literatuur studeer wordt ik geen goed filosoof, omdat bijvoorbeeld Coleridge beinvloed werd door Kant. Dat id echter precies de manier waarop natuurwetenschappers redeneren. Massa’s humanisten denken dat als je maar genoeg wetenschap leert, je vanzelf meer van religie begrijpt en dat religieuze mensen daar ook verstandiger van worden.
Dit gebeurd echter niet. De kerken lopen niet leeg als de gelovigen meer over atomen of evolutie leren, en als de bischoppen zouden bedenken dat ‚leven’niet altijd hetzelfde betekend in alle stadia van de zwangerschap zouden de conservatieve rooms-katholieken niet ophouden actie te voeren tegen abortus. En als de schoolbesturen in Pennsylvania verplicht zouden worden een beginnercursus evolutietheorie te volgen gaan ze heus niet na afloop op pelgrimstocht naar het graf van Charles Darwin, dat zich overigens in Westminster Abbey bevindt. Ik stel het gezelschap van mijn skeptische vrienden zeer op prijs evenals mijn onofficiele lidmaatschap van de ‚humanistische wereldbeweging’, maar ik kan geen onderwerp bedenken waar de’Verlichten’zo over in het duister tasten als met hun benadering van religie, namelijk met hun naieve negentiende-eeuwse idee dat natuurwtenschap een geneesmiddel is voor religie. Trouwens elke serieuze wetenschapper zou toch moeten erkennen dat ik emperisch bewijs voor deze opvatting heb. Na anderhalve eeuw strijd tussen wetenschap en religie is Amerika religieuzer dan in 1776 en zelfs religieuzer dan in 1976. Wetenschap kan geen sprankje verlichting brengen in de duisternis van religie.
Alexander Pope schreef in An Essay on Man: the proper study of mankind is man’. Hij bedoelde dat verklaring en remedie verbonden zijn als oorzaak en gevolg. Wetenschap is geen geneesmiddel voor religie omdat de oorzaken van wetenschap (namelijk de speurtocht naar natuurlijke verklaringen voor natuurlijke verschijnselen) andere zijn dan die van religie. De laatste gaat namelijk uit van bovennatuurlijke oorzaken (en bedoelingen) voor de natuurlijke en ook onzichtbare wereld. Tevens zijn de symptomen van religie niet ‚gebrek aan wetenschap’omdat religie eerder dan de wetenschap ontstond en er gewoon los van staat. Als er al enig verband is komt dat omdat beide pretenderen zich bezig te houden met de oorsprong van dingen. De religie doet dat in de vorm van mythen terwijl de wetenschap zich richt op ‚’echte oorzaken’. Gelovigen die dit niet begrijpen verwarren de mythe met de werkelijkheid, maar de humanisten denken dat religie in feite neerkomt op achterhaalde verklaringen. Dit is een erfenis van de Verlichting met name van Hume.
De moraal hiervan is dat de mytje niet onwaar is, ze is eenvoudigweg niet echt. Religieuze verklaringen hebben logisch gezien geen betekenis, Sinterklaas en de christelijke hemel zijn onweerlegbaar oftewel niet fasifieerbaar. Veel rationele humanisten vinden dat er twee modellen van de wereld zijn: het neolisthische voorwetenschappelijke model, en dat van het wetenschappelijke tijdperk dat met Galilei begon. Eris niet zoveel fout aan die opvatting maar ze klopt toch niet helemaal. Als religie echt teruggebracht kon worden tot beweringen die met de eenvoud van de wetten van Newton konden worden weerlegd dan zou het leven eenvoudiger zijn voor de wetenschappelijke humanist. Maar ik herhaal dat religie niet zo simpel is. De wetenschappers vereenvoudigen haar zodat ze makkelijk aan te vallen is, net zoals de religie het universum versimpelt tot een eenvoudige mythe om het te begrijpen en het van een betekenis te voorzien die het van nature niet heeft.
De ruines van het bijbelse Ninive werden vanaf 1844 opgegraven door Austen Henry Lavard en in 1953 werden daar kleitabletten ontdekt met een zondvloedverhaal erop. Het was veel ouder dan het verhaal in Genesis maar zo sterk gelijkend in tal van details dat veel geleerde n denken dat het verhaal van Noach een slap aftreksel is van dat van Gilgamesh. Terwijl Amerika zijn burgeroorlog uitvocht werden in Irak de Wetten van Hammoerabi ontdekt. Delen ervan werden in 1864 en 1863 gepubliceerd door respectievelijk Rawlinson en Oppert. Deze bevatten wetten die zoveel leken op degenen die in Exodus 20 en 21, namelijk de Tien Geboden plus aanhangsels, dat niemand eraan kan twijfelen dat de Babylonische versie het voorbeeld was voor de Hebreeuwse.
Tussen 1950 en 1970 bewezen opgravingen bij Jericho door Mary Kathleen Kenyon uit Oxford dat Jericho heel erg oud was (misschien wel 3000 jaar) toen Joshua de stad belegerd zou hebben en de muren liet instorten. In die tijd waren de muren van Jericho in zijn geschiedenis al vele malen ingestort, namelijk ten gevolge van aardbevingen die in dat gebied verre van zeldzaam zijn.
In 1945 werden in Egypte nabij Nag Hammadi (80 kilometer ten noordwesten van Luxor) dertien gnostische christelijke evangelies gevonden in een pot onder het woestijnzand. Hierdoor nam onze kennis van het vroege christendom enorm toe. De vondst onderstrepte dat het christendom oorspronkelijk een gecompliceerde beweging was die misschien zelfs helemaal geen historische stichter had.
Zorgvuldige literaire analyse van de zogeheten synoptische evangelies ( Matheus, Lucas en Marcus) in de negentiende en vroege twintigste eeuw toonden aan dat de eerste twee van deze evangelies gekopieerd waren van de laatste, en dat de vier evangelies dus geen vier onafhankelijke bevestigingen vormden van een enkel verhaal. Statistische studies van woordgbruik hebben aangetoond dat een minderheid van de brieven van Paulus in het Nieuwe Testament door hem geschreven zijn. De rest is aan hem toegeschreven, door de echte schrijver of iemand anders.
We hebben het nu nog helemaal niet over een geschiedkundig onderzoek van de sociale context waarin het vroege christendom ontstond, de bronnen voor de christelijke leer en liturgie in de heidense filosofie en Griekse mythologie, of de factoren (geen van alle wonderbaarlijk) voor de snelle verspreiding van de religie door het Romeinse rijk. Niets van deze ontdekkingen had ook maar iets van doen met kosmologie, uitgezonderd misschien de ster van Bethlehem, waarvan geleerden denken dat Mattheus deze gestolen heeft van een gedicht door Vergillius over de geboorte van keizer Augustus.
Ik som deze ontdekkingen op om te suggereren dat de juiste studie van religie bestaat uit religie. Verlichte religie. De juiste geneeswijze voor een religiebesmetting is een kritische en niet te bekrompen studie van religie. Zou een Jezusfreak of een moslimfundamentalist genezen kunnen worden door een goed opgezette cursus religie, toegedient op doktersrecept? Goede vraag. Maar ik heb meer gevallen gezien van ‚genezing’met deze methode danspontane bekering door wetenschap en rede. Daartegenover heb ik oo genoeg ‚redelijk’mensen gezien die totaal onverwacht zich midden in een veelbelovende wetenschappelijke carriere bekeerden.
De overeenkomst tussen eenJezusfreak en een wedergeboren biofysicus is dat geen van beide ook maar iets weet van religie. Humanisten vervelen zich vaak als ze zich moeten verdiepen in de details van de studie van religie. Het lijkt een enorme omweg om uit te komen op een punt waar je met gezond verstand ook wel komt. Maar lijkt dat niet erg op wat religieuze mensen van natuurwetenschap vinden? We willen een kort, makkelijk en vlug antwoord. Daarentegen is de studie van oude talen papyrologie, archeologie, literatuurtheorie, vergelijkede godsdienstwetenschap en geschiedenis tijdrovend, en krantenkoppen in de trant van ‚Poliovaccin ontdekt’ lveren ze niet op.
Ongeduldige humanisten kunne zich misschien troosten met de gedachte dat fundamentalisten de studie van religie veelal moeilijker vinden dan natuurwetenschap. De wedergeboren gelovige kan gemakkelijk zijn schouders ophalen over evolutie ( niet van toepassing) of als hij hoort van de oerknal zelfgenoegzaam verzekeren dat daarachter en uiterst intiligentte Oerknaller zit. Het is veel moeilijker je schouders op te halen als de bewijzen die voor je liggen nou net staan in het boek dat je beschouwt als de oerbron vanzekerheid. Je kunt natuurlijk ook over harde religie je schouders ophalen, maar dan betaal je een prijs, namelijk twijfel. Die twijfel blijft lang hangen, lang na het laatste jaar aan de universiteit. Die blijft je achtervolgen met een hardnekkighei die valse zekerheid ontloopt.
Daarom zeg ik: niets is moeilijker dan religie.

R. Joseph Hoffman is professor in de godsdienstwetenschap in Wells College Dit is een vertaling die skepter geplaatst heeft.

[Achnaton]

Herken zijn bevindingen wel, denk niet dat je een gelovige met veel wetenschappelijke informatie verandert deze neemt de informatie gewoon mee en past ze in in zijn referentiekader.
Vraag me af af een gelovige in staat is luid 4x te roepen G'd bestaat niet!
Mischien helpt dat beter?

[Gerard]

Dit artikel las ik in skepter en vond dat het wel hier geplaatst kon worden. Er zit veel herkenbaars in en veel typwerk met hopelijk niet teveel fouten.
.

Ik heb de skepter liggen dus ga ik maar eens rustig de gedrukte versie lezen onder het genot van...... jawel.... ik vindt dat het wel weer mag vanavond.

Probleem is wel met alle interessante links hier kom ik helemaal niet meer toe aan het lezen van een goed boek(ben nog bezig , niet dus, met Bertrand Russell)

[Tsjok45]

Dit artikel las ik in skepter en vond dat het wel hier geplaatst kon worden.

ik vind het zeer interessant ,
bedankt voor de tijd die je erin steekt om het hier te plaatsen

Maat ik heb wel mijn twijfels bij het artikel
ik vind de oplossing wat te gemakkelijk alhoewel ik de constatie dat "rede en wetenschap " geen echte bedreiging van religie vormen wel onderschroijf
maar de efficientie van een aanpak die het heeft over ;

bewijzen die voor je liggen nou net staan in het boek dat je beschouwt als de oerbron vanzekerheid

betwijfel ik eveneens ten zeerste :
Men leest het" boek "( als men het al leest ) NIET " zoals het er staat" .... men interpreteertt het altijd ....Men vind gewoon de passende uitleg , zelf wel uit .....
De bewijzen van de prof zijn NIETS anders dan andere woordenspelletjes en gewoon andere nterpretaties
HET BOEK OF DE LEER HOEFT ZELF NIET CONSISTENT TE ZIJN ; HET ENIGE WAT NODIG IS ? IS DAT MEN GELOOFT DAT HET KAN WERKEN ...OF DAT HET DE BESTE "OPLOSSING" IS ....BAAT HET NIET , HET SCHAAD OOK NIET ( ---> EN PASCAL"S WEEGSCHAAL ° )

Niet de "boeken" zijn de basis maar wél de opportuinstische echte en vermeende voordelen die de religie bied , de identiteit die ze verschaft en oplossing van persoonlijke problemen ( aangepraat of niet ) ... ze berust op de goedgelovigheid volks bijgeloof(vooral de beheersing van het onzichtbare en het bovenantuurlijke ) en de laksheid ( of het gebrek aan tijd en middelen ) om alles zelf uit te zoeken

Het aangeleerde en instinktieve vertrouwen op (gevestigde)autoriteit en de onvoorwaardelijke ( of gedwongen ) gehoorzaamheid en loyaliteit aan de leiders en officiele uitleggers /specialisten /VOORLEZERS .... binnen de eigen cultuur of subcultuur ...

De wereldbevolkig bestaat nu eenmaal niet uit uitsluitend intelectuelen ; wanneer gaat men dat eens inzien ....

Volgens mij moet religie veel meer vanuit antropologische en sociobiologische gezichtshoeken worden benaderd en uiteraard ook vanuit de vicieuze cirkel der kansarmoede ..... dan zijn volgens mij de echte wortels niet de "boeken"

Bijvoorbeeld ;
Hamas heeft recent succes geboekt omdat ze de enigen zijn geweest die een werkzaam sociaal netwerk hebben uitgebouwd :niet omdat iedereen fundamentalist is of de koran zit le lezen ( die bestaan natuurlijk ook wel )

Ik ben ook van mening dat het oude idee " de kennis en de rede maken de mens vrij " een niet efficiente aanpak is ... De mens handelt niet rationeel : hij rationaliseert achteraf( wanneer hij er nog tijd voor heeft ) , dat is heel wat anders
Maar dat vervangen door de eigen "elitaire spelletjes
en specialismen "helpt ook niet en is volgens mij erg naif ....
De aangroei van de wereldreligies gebeurt juist bij de kansarmen en de weinig geletterden in de derde wereld ....
De charismatische bewegingen en de zogenaamde wereldkerken zijn de toekomst van alle religieen en heus niet alleen in de " derde" wereld .....er zijn hier ook genoeg kansarmen en ze groeien dagelijks in aantal .....

[doctorwho]

Beste Tjsok,

Ik onderschrijf je kritiek, maar heb het artikel bedoelt als deel van de verklaring voor wederzijds onbegrip tussen wetenschap en religie. Zelf ben ik een andere mening toegedaan en pleit voor wetenschap.

De aangroei van de wereldreligies gebeurt juist bij de kansarmen en de weinig geletterden in de derde wereld ....

Nietzsche??

[Tsjok45]

ik denk ook inet dat de studie van "godsdiestige teksten" veel aarde aan de dijk zal zetten
Wat moet worden gevrijwaard is het onderwijs in de wetenchappen en de verspreding van de wetenchappelijke alfabetisering ....
En of dat al dan niet zal aanslaan hangt van heel wat andere factoren af ... laten we dus beide aanpakken volhouden ( met nadruk op de wetnschappelijke waarheden en vooral haar toepassingen )

Nietzsche??

zou kunnen ... het er alleszins niet rechtstreeks erdoor geinspireerd
maar ik dacht ook aan
Al Capone
" a sucker is born every minute "
en aan een paar dingetjes van Marx ook al ( zi j het nogal vaag )


Ach het is gewoon een constatatie --->
kijk maar kijken bij de "evangelisten " missionarissen Bonke http://www.iheu.org/node/1754

en teletubbie Benny Hinn( die overigens de" derde wereld "en "vierde wereld "bevolking van de verenigde staten vakkundig in de lurren legt )
http://www.valleyskeptic.com/bennyhinn.html

of naar die ongelofelijke fundies in de United States met hun doodsangsten voor de hellestraf ( net als de moslim fundies ) ....

i citeer graag

ik ;

Terloops wil ik toch het volgende artikel eventjes onder jouw aandacht brengen ,
ik vind het namelijk nogal verontrustend .... en enig commentaar (met uw ongetwijfeld betere vertrouwdheid met het plaatselijke reilen en zeilen ) zou hoogst nuttig zijn
http://www.dailykos.com/storyonly/2006/5/15/04817/0699

en
het antwoord van ons l Amerikaanse lid Lesley :
Ugh... Dat is alles wat ik hierover kan zeggen. Walgelijk.

Heb je de commentaar gelezen? Iemand heeft geschreven dat hij vroeger ook een 'fundy' was en dat de meesten die zo geloven en die zich zo gedragen zo doen uit angst. Ze zijn ervoor bang dat ze hun familie, hun leven, alles, kwijt zouden raken. In dit leven vrezen ze ervan dat christelijke in de VS minder dominant worden. Na de dood zijn ze gewoon bang voor de hel. Daar geloven ze echt in. Ze zijn zo bang dat ze helemaal niet kunnen begrijpen dat er mensen bestaan die zonder zulke angst leven.

Het enige waar ik bang voor ben is hun succes! Misschien over een paar jaren vind je mij in Europa--als het hier erger wordt zal ik misschien aziel moeten zoeken........

Het zijn allemaal voorbeelden van hoe men "kansarme en goedgelovige " sukkelaars en gehersenspoeld vee , nog eens verder uitperst en mobiliseert voor de eigen doelen ....
ren vooral het zijn MASSABEWEGINGEN .....


P.S.
Om het verwarde vakkundig gekweekte projectiel niet te vergeten dat die ravage in antwerpen bijeenschoot ....

[Rereformed]

Bedankt Dr. Who voor het doen van zoveel werk! Pracht artikel.

Ik heb altijd vreselijke moeite voor de miljoenste keer weer zo'n zin "De moraal hiervan is dat de mythe niet onwaar is, ze is eenvoudigweg niet echt." tegen te komen. Zoiets vind ik onzindelijk denken of op z'n minst iets maar half zeggen.

De persoon die het uitspreekt wil ermee zeggen dat men de bijbelse verhalen moet lezen zoals een volwassene het verhaal van Roodkapje leest.

Maar dit is ten eerste niet eerlijk, omdat de bijbelschrijvers hun verhalen niet schreven zoals een volwassene het kindersprookje bedacht, maar wel degelijk in gedachten hadden hier letterlijke waarheden neer te zetten.

Ten tweede is dit een manier om een valse godsdienst in stand te laten houden. Men laat namelijk staan (of geeft de indruk): 'de mythe bevat een geestelijke waarheid'. Veel beter zou zijn: de mythe bevat propaganda voor een bepaald denksysteem. Het heeft totaal niets met waarheid te maken.

Het grootste probleem van de christelijke en moslimgodsdienst is niet of de mythe letterlijk waar is (want wat doet het ertoe of een ezel ooit gesproken heeft of een maagd een baby kreeg!), maar juist die geestelijke waarheid die via die godsdiensten aan de mens wordt opgedrongen, bijvoorbeeld een strenge en straffende god, een zondige mens die zogenaamd verlossing 'van boven' nodig heeft, een man die 'in de goddelijke scheppingsorde' boven de vrouw staat, en al die vormen van onderwerping aan de verbeelding (werking van god/heilige geest in iemands leven) en voorgeschreven gedrag en denken.

De mythe van het christendom en islamitische geloof is kwaadaardig, op dezelfde manier als veel 'opvoedkundige' methoden en leringen van sprookjes. Wat dat betreft heeft de schrijver van het artikel gelijk dat je het probleem van openbaringsgodsdiensten niet uit de weg ruimt met wetenschap.

Daarom heeft Nietzsche voor mij zo'n uitzonderlijke kracht: hij hield zich nooit bezig met archeologie, kritisch beschouwen van wonderen, tekstkritiek enz. (allemaal bijzaken), maar ging regelrecht naar de wortel van het kwaad: de ethiek van de openbaringsgodsdiensten is verderfelijk en het gezonde menszijn ziekmakend. Godsdienstkritiek dient zich in de eerste plaats daarop te richten.