Vragen op de verticale as vd sociaal-culturele samenleving

[Nietweten en Geweten]

Het partijpolitieke bestel kenmerkt zich in de kern door twee, haaks op elkaar staande assen met vraagstukken van de samenleving:
-de klassieke, horizontale, links-rechts as bevat het veld van vraagstukken van de sociaal-economische samenleving rondom het maken en (emancipatorisch) verdelen van de welvaart waarover de reflectie in de 20e eeuw in NL resulteerde in het ontstaan van de PVDA (links), het CDA (midden) en de VVD (rechts);
-de nieuwe, verticale as bevat het veld van de in de laatste 10 a 15 jaar opgekomen vraagstukken van de sociaal-culturele samenleving zoals dat van immigratie & integratie, dat van duurzaamheid ("Hoe moeten we leven om in de 21e eeuw kwalitatieve verbetering van onze samenleving mogelijk te maken zonder de aardse hulpbronnen te overbelasten?") en het vraagstuk "hoe kunnen we sociaal moderniseren in een vergrijzende context?".

Dit is in het kort de analyse van Herman Wijffels (CDA) die hij op 19 september 2010 in Buitenhof naar voren bracht: http://www.youtube.com/watch?v=KqH1pwqIjxg. Volgens hem splijt de verticale as de klassieke partijen die ontstonden op de horizontale as. Op het partijcongres van het CDA jl. toonde zich een niet geringe splijting in 2/3 (ja) en 1/3 (nee) wat betreft deelname in de minderheidsregering Rutte-Verhagen met gedoogsteun van de PVV, de partijd die het sociaal-culturele vraagstuk van immigratie & integratie stevig agendeert maar controversiële beantwoordingen aanreikt.

Op een ander FT-topic (http://www.freethinker.nl/forum/viewtop ... 2&start=90) bracht ik deze mi interessante analyse naar voren, waar Thor als volgt op reageerde:

Ik heb hierover met een aantal mensen aan de VU hierover gediscussieerd, daaruit bleek dat het eigenlijk een poging is links een onderscheidende topic voor de kiezer aan te bieden. Dit heeft weer te maken met het feit dat linkse partijen zich niet echt onderscheiden van andere partijen. Vanuit mijn redenering is dit natuurlijk een leuk probeersel maar immigratie en integratie heeft meer met veiligheid en de welvaart te maken dan met iets anders.
Dat het multiculturele ambitie van sommige linkse mensen een doel heeft die niet in het voordeel is van de burgers van dit land speelt daar natuurlijk een rol. Waarin Wijffels een duidelijk rol speelt. Het uiteindelijke doel een groot multicultureel en machtig Europa is het doel, elke afwijking van het einddoel is verboden. Dit verbod betekent dat alles door links uit de kast gehaald zal worden om de ontwikkeling die er nu gaande is tegen te gaan. Hoe harder men schreeuwt hoe wanhopiger men wordt. Maar dit is mijn persoonlijke mening.

Volgens mijn mening is de waarheid hier niet dat Wijffels primair een poging deed om in het eenzijdige partijpolitieke voordeel van links een onderscheidend vraagstuk te serveren om een herkenbaar antwoord op te geven waarmee het kiezers van rechts kan terugwinnen, maar dat hij oprecht poogde een analyse of theorie te geven waarmee de na-oorlogse ontwikkeling van de kern van het NLse partijpolitieke bestel zelf tot op heden (verwant met die in andere westerse natie-staten) kan worden begrepen vanuit de midden-positie op beide assen. Dat de linkse politiek van met name de PVDA een herkenbaarheidsprobleem heeft is genoegzaam bekend. Kiezers herkennen veelal meer in de rechtse diskwalificatie 'linkse kerk' dan in de zoekende zelfkwalificatie(s) van links zelf. Wijffels' analyse is geen 'leuk probeersel' om van het veilig-heids- en economische welvaartsvraagstuk van immigratie & integratie een sociaal-cultureel vraagstuk te maken, want de verticale as staat in geen (partij)politiek ooit geheel los van de horizontale as aangezien het daar haaks op staat: het duurzaamheidsvraagstuk hangt waarschijnlijk nog veel nauwer samen met de economie omdat elke coherente beantwoording een heuse 'cultuuromslag' richting een groene marktecono-mie vergt. Het vraagstuk van de integratie van immigranten is nauwkeuriger gezegd het vraagstuk van de integratie van vreemdelingen (die vreemde culturen meebrengen) in de gangbare westerse (Joods-Christe-lijk humanistische) cultuur van onze samenleving.
Fortuyn schreef in het hoofdstuk van zijn spilboek over dit vraagstuk: "Integratie is dus noodzakelijk, maar dan moet men wel weten waarin geïntegreerd moet worden. Hier bijt de ontwikkeling van onze cultuur zichzelf in de staart. Het alomheersende cultuurrelativisme geeft op de essentiële vraag, wat is dan onze cultuur en welke normen en waarden dràgen deze cultuur, nauwelijks enig antwoord. In dat relativisme is dat immers allemaal relatief en in hoge mate individueel bepaald" (De Verweesde Samen-leving (1995), II "actuele vraagstukken", hfdst. 16 "Is Nederland vol?", 2001, p. 153). Wat in het huidige debat rondom de anti-multiculturalistische deïslamiseringsambitie van de uiterst rechtse PVV vaak wordt vergeten door rechtsen is dat Fortuyn zich niet alleen keerde tegenr het cultuurrelativistische multicul-turalisme van links maar het gat aan de rechterkant van de VVD vulde met de herkenbare ambitie van een moderniteitsmulticulturalisme
dat (a) de centrale normen en waarden van onze moderne cultuur formuleert (bijv. de 'scheiding van kerk en staat') die thuishoren in het gemeenschappelijke n&w-stelsel van onze nationale gemeenschap
opdat (b) dmv islamkritiek deze kernnormen en -waarden van de moderniteit kunnen worden verdedigd tegen de daarmee onverzoenbare oude fundamentalistische normen en waarden van mn de islamitische cultuur èn moslimimmigranten wordt bewogen om te integreren in het culturele normen & waardenstelsel van de moderniteit dat de NLse multiculturele samenleving tot samen-leving maakt.

De notie 'verticaal' nodigt uit om zowel de linkse als de rechtse politiek te verdelen in 'boven' en 'onder' zodat er 4 vlakken ontstaan in dit twee-dimensionale model van het partijpolitieke bestel. Wijffels gaf als synoniem van 'onder' op de vertical as ook 'conservatief', zodat in de sociaal-culturele tegenstelling daar-mee het synoniem van 'boven' 'progressief' of 'innovatief' wordt. Misschien heeft Thor er wel gelijk in (op het bovengelinkte ft-topic) dat de aanduidingen 'onder' en 'boven' voor de tegengestelde standpunten in zake sociaal-culturele vraagstukken de 'demoniserende' neiging oproept tot de diskwalicaties van 'unter-menschlich' en 'übermenschlich' links en rechts, dus om dit in de kiem te smoren kunnen wellicht beter de synoniemen 'cultuurconservatief' en 'cultuurinnovatief' worden gehanteerd in de vierdeling van het partijpolitieke bestel:

boven-links = (cultuur)progressief links ││ boven-rechts = (cultuur)innovatief-rechts
-----------------------------------------------│-----------------------------------------------------
onder-links = (cultuur)conservatief links ││ onder-rechts = (cultuur)conservatief-rechts

De puzzle is nu om, eerst, het veld of terrein van de sociaal-culturele vraagstukken te verkennen en, vervolgens, bij elk opgenomen of gevonden vraagstuk aan te geven wat het ideaaltypische is van het cultuurprogressieve standpunt van linkse en rechtse politiek als het ideaaltypisch daaraan tegengestelde cultuurconservatieve standpunt van linkse en rechtse politiek. Bijvoorbeeld in het geval van het vraagstuk "hoe moeten we leven om in de 21e eeuw kwalitatieve verbetering van onze samenleving mogelijk te maken zonder de aardse hulpbronnen te overbelasten?", is het de puzzle om aan te geven wat het cultuurconservatieve ecostandpunt van bijvoorbeeld de VVD en de SP kenmerkt en wat het daaraan tegengestelde cultuurprogressieve ecostandpunt van GL. Dienen de cultuurprogressieven wat betreft dit urgente vraagstuk, in parallel met Fortuyn in het immigratie&integratiee-vraagstuk, er niet mee te beginnen om (a) iets als ecovriendelijke normen en waarden te formuleren voor de nieuwe duurzame markteconomie opdat (b) dmv kritiek deze duurzame econormen en -waarden kunnen worden verdedigd tegen de daarmee onverzoenbare ecovijandige normen en waarden van de cultuurconservatieve voorvechters van de oude aardse hulpbronnen-overbelastende markteconomie?
Wie puzzelt mee om het tweedimensionale model van het partijpolitieke bestel verder in te vullen?

[Nietweten en Geweten]

Goh, ik heb zo oprecht gehoopt en hoop er nog altijd op dat de FT-forummers hun denkkrachten zouden bundelen op en over dit topic. Maar het blijft helaas oorverdovend stil. Terwijl hier toch muziek in zit...
Misschien dat menigeen de puzzle net zo ingewikkeld vind als ik en niet weet hoe te beginnen met dit tweedimensionale model van het politieke bestel?
Of komt het doordat van de puzzelaar eigenlijk wordt geëist om op te houden met het eindeloze gediskwa-lifeer door links van rechts en door rechts van links zodat men de onverdeelde aandacht volledig kan rich-ten op één van de urgente sociaal-culturele vragen zelf? Misschien is het ook wel veel gevraagd om even te stoppen met het modieuze rechtse denken, dat vanuit het geloof in eigen 'goedheid' meent dat al het 'kwaad' afkomstig is van de politiek van de 'linkse kerk' over de multiculturele samenleving die daarin vergelijkbaar zou zijn met het extreemlinkse gedachtengoed van het communistische politbureau en van Stalin, of met het (daarmee horizontaal gespiegelde) modieuze linkse denken, dat vanuit het geloof in eigen 'goedheid' meent dat al het 'kwaad' afkomstig is van de politiek van de 'rechtse cultus' over de islamiseringbestrijding die daarin vergelijkbaar zou zijn met het extreemrechtse gedachtengoed van de raciale NSDAP en Hitler.

Het cultuurbegrip is het eerste begrip (of puzzlestukje) dat om uitleg vraagt wanneer het gaat om sociaal-culturele vraagstukken.

Het cultuurbegrip van Pim Fortuyn is te vinden in het eerste hoofddeel van «De Verweesde Samen-leving» (1995, 2002), voorafgaand aan zijn schets van onze dominante cultuur in Nederland en Europa (onze Joods-Christelijk humanistische cultuur van de moderniteit). Hij geeft drie definitiepogingen.
Cultuur is volgens zijn eerste definitie “de uitdrukking van de identiteit van een volk en van de individuele lidmaten daarvan. Onze cultuur, dat zijn wij in een gesublimeerde vorm dus zelf. Dat verklaart de hardnekkigheid van een cultuur. We geven tenslotte niet zo gemakkelijk onze identiteit op. Zij kan in diaspora gaan, maar blijft voortleven. Op het moment dat de omstandigheden er naar zijn en de onderdrukte cultuur weer ruimte krijgt, kan zij opleven als nooit tevoren. Zij brandt feller, omdat zij wordt gevoed door heimwee en afgesneden zijn, omdat zij zich bewuster is van haar kwetsbaarheid en vergankelijkheid. De ineenstorting van het staatssocialistische bestel in het oosten liet op dit gebied een adembenemend schouwspel zien. Reeds lang doodgewaande nationale en ethnische identiteiten bleken binnen enkele maanden tot een virulent leven te kunnen worden gewekt…” (2002, I, hfdst. 3, p. 40).
De veel kortere tweede definitie neemt de eerste wezensbepaling in zich op waarin cultuur iets is wat mensen samenbindt, wat een volk tot volk maakt, wat een land een natie doet zijn, wat de individuele Nederlander zich Nederlander doet voelen, en voegt daaraan toe dat cultuur tevens iets is wat mensen onderscheidt van andere mensen in andere landen en culturen en dus ook de bron is van elkaar misver-staan, conflicten over landsgrenzen en van vreselijke oorlogen zoals Rwanda illustreert maar vooral ook de terroristische aanslagen van 11 september 2001 (2002, 40).
De derde en laatste definitie verwerkt dit begrip van dat wat mensen zowel samenbindt als onderscheidt in een wezensbepaling van iets met levensadem wat altijd verwijst naar het wezen van het mens-zijn en wat de voorlopige antwoorden bevat op een altijd interessante levensvraag:

“Cultuur is de adem van de mens en de gemeenschap waarin hij leeft. Zonder die adem sterft hij, sterft de gemeenschap. De ademtocht van de mens en zijn gemeenschap is als het ware heel het leven. Het le-ven met al zijn schoonheid, maar ook met al zijn misère en abjectheid. De cultuur brengt zowel Mozart, Rembrandt als Rodin voort, maar ook Hitler, Mein Kampf en de moord op zes miljoen Joden, alsook het schrikbewind der Ayatollah’s in Iran en de Palestijnse zelfmoordaanslagen. Cultuur is dwingend en verleidend tegelijkertijd. Cultuur beperkt ons in ons denken en doen, maar daagt ons ook uit tot het leveren van grootse prestaties, zoals de deltawerken, de informatietechnologie, en zomaar een ontroerend ballet… Cultuur is weerbaar en weerloos tegelijkertijd. Cultuur is de schepping van mensen, individu-eel of in groepsverband, maar ze verwijst altijd en immer naar de kern van ons bestaan. Zij bevat als het ware de altijd voorlopige antwoorden op de immer intrigrerende vraag: waarom zijn wij hier eigenlijk, wat is de zin van dit alles?” (2002, 41).

Het cultuurbegrip speelt ook een belangrijke rol in de PVV-politiek omdat het nauw samenhangt met het vrijheidsbegrip. Ik hou het hier bij «Een nieuw-realistische visie» (2006), en in het bijzonder onder de kopjes "vrijheid en cultuur" en "fundament".

Vooral onder de jongere generaties is het onbehagen over de liberale vrijheid aanwezig. Typerend is een interview met de Duitse filosoof Peter Sloterdijk. Geboren in 1947 maakt Sloterdijk deel uit van de generatie van de zogeheten baby boomers. Als zodanig is hij behept met ’de anti-autoritaire nervositeit van iemand die in de jaren vijftig en zestig kind was’. Maar die ‘nervositeit’ blijkt afwezig bij mensen die rond 1970 geboren zijn. ‘Zij zijn in de chaos groot geworden, hebben überhaupt geen orde leren kennen en hebben daarom heimwee naar de orde. Ik ben jong genoeg gebleven om deze jongeren te begrijpen, die nostalgisch terugblikken op wereldbeelden waarin alles op zijn plaats scheen te staan. Ik deel hun gevoeligheid ten aanzien van de vraag hoe orde mogelijk is, en hoe men tegenover een decadente vrijheid die louter nog als verwaarlozing begrepen wordt, als vormloosheid, als onverantwoordelijkheid en onverschilligheid, hoe men tegenover deze degeneratie van de vrijheid de cultuur kan stellen, als een symbolische ordening’ (NRC Handelsblad van 28 november 2003). Dat gebrek aan orde en cultuur brengt in feite aan het licht dat een liberale samenleving als de onze iets kunstmatigs heeft. Dat de fundamenten van zo’n samenleving moeten worden onderhouden maar dat een liberale samenleving het morele en culturele kapitaal dat dit fundament vormt, zelf niet cultiveert (Pierre Manent).

Met de bovenstaande opent "vrijheid en cultuur" het vraagstuk waar (in navolging van Sloterdijk) tegenover de wanorde, veroorzaakt door de cultuurrelativistische 'degeneratie van de vrijheid', de orde wordt gesteld die cultuur biedt wanneer tenminste het morele en culturele fundament van de vrije samenleving bewust wordt gecultiveerd. Een drievoudige definitiepoging van het cultuurbegrip bevat de nieuw-realistische visie niet. Het dichtst bij een definitiepoging is de zinssnede: "Cultuur is, in de meest oorspronkelijke zin, het bewerken van de natuur." Het Latijnse 'cultura' betekent oorspronkelijk iets van het bewerken van het land, het cultiveren van natuurgrond, maar heeft ook de betekenis van het cultiveren van de menselijke natuur die in de PVV-visie na deze korte definitie vervolgens wordt bedoeld: "Wie alleen maar in vrijheid en zelfontplooiing gelooft, erkent niet de noodzaak om de menselijke natuur te vormen: slechte eigenschappen te besnoeien, goede te stimuleren, en de gedisciplineerde grootmoe-digheid (thymos) bij te brengen die de bron van alle deugden is." In laatste instantie gaat het echter om het cultiveren van het ordenende culturele en morele fundament van onze liberale samenleving. Onder de kop "fundament" wordt duidelijk dat de nieuw-realistische visie zichzelf in navolging van VVD-coryfee Bolkestein 'cultuurconservatief' bestempelt:

Frits Bolkestein was in de jaren negentig een van de weinige politici die begreep en uitdroeg dat een liberale samenleving – zowel de rechtsstaat als de vrije-markt-economie - een fundament nodig heeft. Het mag dan zo zijn, zei Bolkestein, dat het liberalisme ‘op politiek en economisch vlak inmiddels zijn superioriteit heeft bewezen’, ‘over de waarde van de liberale cultuur, die volgens menigeen de westerse samenleving beheerst, bestaan meer twijfels’. Zowel de rechtsstaat als de economie hebben namelijk een ‘morele basis’ nodig. ‘Het gaat niet alleen om vrijheid, gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid, maar ook, om eens een ouderwets woord te gebruiken, om de deugdzaamheid die het voortbestaan van die vrijheid, gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid moet garanderen.’ In de klassieke traditie van het liberalisme is dit inzicht bijvoorbeeld verwoord door Adam Smith, die niet alleen The Wealth of Nations schreef (1776), maar ook een deugdethiek over de vraag hoe een vrije samenleving bijeen kan worden gehouden (A Theory of Moral Sentiments). Het is nodig, aldus nog steeds Bolkestein, om in het economische leven overbodige regels af te schaffen en vermolmde, corporatistische structuren af te breken. ‘Maar op cultureel vlak vormen, mede door de komst van veel mensen met andere normen en waarden, instabiliteit en verbrokkeling een groter gevaar dan starheid. Vandaar het belang van de christelijke en humanistische traditie voor onze maatschappij als bindend element.’ Bolkesteins pleidooi voor een combinatie van economisch liberalisme en cultureel conservatisme heeft binnen zijn eigen partij, de VVD, geen weerklank gevonden. De VVD koos welbewust voor een sociaal-liberale koers en creëerde daarmee het inmiddels roemruchte ‘gat op rechts’.

Het cultuurconservatieve standpunt op de verticale as van de sociaal-culturele samenleving van Bolke-stein, die dat combineert met zijn economisch-liberale VVD-standpunt op de horizontale as, is zowel door Fortuyn als door Wilders overgenomen en op eigen wijze uitgewerkt in de tegenstelling tot het cultuur-relativistische - of hier: cultuurprogressieve - standpunt op de verticale as. Omdat het cultuurrelativisme nauwelijks 'progressief' of 'innovatief' mag heten, aangezien het een vorm van nihilisme (b)lijkt dat het culturele en morele fundament van de sociaal-culturele samenleving verwaarloost - zowel Fortuyn als Wilders spreken wel van een 'veenbrand' in het samenlevingsfundament - en nihilisme slechts innovatief is in het aandoen van nieuwe gewaden, is het opgave voor het cultuurprogressieve standpunt om dit relati-vistische non-alternatief voor de wenkende ideologische visie van het cultuurconservatisme te vervangen door een wenkend alternatief dat de concurrentiestrijd der politieke ideeën aankan.
Naar mijn (voorlopige) mening als midden-linkser die zich op de horizontale as oriënteert op midden-rechts kan het cultuurprogressivisme echt progressie boeken op de verticale as indien het lering trekt uit het cultuurconservatisme, dat het cultureel-morele fundament van rechtstaat en economie van de samenleving eigentijds onderhoudswerk vereist, en deze les vervolgens toepast op zowel het (immigratie &) integratie-vraagstuk als op het duurzaamheidsvraagstuk door het onderhoudswerk aan de cultureel-morele fundament op ideaaltypisch herkenbare 'progressieve' manier te verbinden aan een werkend toe-komstperspectief voor de democratische rechtstaat en duurzame economie van onze open multiculturele samenleving in deze tijd van globalisering.

[Nietweten en Geweten]

Op een ander topic (dat een paar postings beter liep dan dit) werd op de horizontale as van linkse en rechtse politiek aangekaart die volgende kwestie aangekaart in de opener, waarin het midden zoek is:

Loekie1: Was je vroeger, zeg dertig jaar geleden, rechts, dan was je echt heel erg voor de rijken en moest je weinig hebben van sociale voorzieningen etc.
Maar wat vroeger links was, is nu rechts geworden. Links is nog meer opgeschoven naar nog meer links, en rechts heeft de plaats ingenomen van wat vroeger links was. Neem het regeerakkoord, geen centje pijn voor de allerarmsten. Het 'rechtse' akkoord is socialer dan het CDA-program. Geen verkorting van de WW, geen ontslagregeling etc.
Je hebt tegenwoordig in feite links, linkser en linkst. Van linkst heeft iedereen nu wel genoeg, omdat het werkelijk helemaal niets klaarmaakt, alleen maar geld uitgeeft.
Linkst is uitgespeeld. Dat vindt linkst natuurlijk helemaal niet leuk, en jammert over een 'cordon sanitair' opgelegd door rechts. Maar dat cordon sanitair is niet opgelegd door rechts, maar door de hele maatschappij.

The Prophet mbt het regeeraccoord: Volgens mij heb je niet opgelet. De rijken worden juist helemaal niet gepakt (HRA, om maar wat te noemen), de armen wel. Maar wel minder dan men van tevoren had gevreesd, dat is waar. Het is erg modieus om te zeggen dat rechts het nieuwe links is, maar of het klopt is punt twee.

F001: Links-rechts is een door de media bedacht concept, waar onze politici als hun volgzame schaapjes zich graag van bedienen. Er bestaat echter maar één Den-Haag. Een Haagse schulp en één torentje met dito achterkamertje. Een werkelijkheid waar Henk en Ingrid maar niet áán willen en daarom blijven geloven in veranderingen die in de praktijk natuurlijk nooit zullen gaan plaatsvinden.

De (rechtse) topicopener stelt dus dat de rechtse politiek van tegenwoordig de wezenlijke sociale taak van de oude linkse politiek zou hebben overgenomen en dat de linkse politiek van tegenwoordig nog linkser zou zijn geworden (en dus het gelduitgevenste linkst) en zichzelf daarmee buitenspel heeft gezet, maar klaagt over een 'cordon sanitair' dat is opgelegd door rechts - het nieuwe links - terwijl het zou zijn opgelegd door de hele samenleving. Verwarrend is dat enerzijds de linkse politiek zou zijn uitgespeeld, waardoor enkel nog de rechtse politiek in het spel zou zijn, terwijl er 'in feite' in de nieuwe politiek alleen maar 'links, linkser en linkst' zou zijn waar je enkel nog rechtse politiek zou verwachten. Heeft de rechtse politiek tegenwoordig dan de identiteitscrisis en niet de linkse politiek? Is het niet eerder omgekeerd zo dat links in navolging van het in navolging van de VS-politiek almaar rechtserwordend rechts sterker naar het midden is opgeschoven?

Nee, F001, voordat de media de stevige grip van tegenwoordig kreeg op de politiek waren links en rechts al ingeburgerd in de naoorlogse politiek. Juist vanwege die geschiedenis van de horizontale begrippen 'links' en 'recht' voor het strenge en overvloedige mediatoezicht is het maar de vraag of het het verstan-digst is om die begrippen dood te verklaren en op het kerkhof van het verleden te begraven of juist levend te houden en te blijven gebruiken voor de politieke tegenstelling op de horizontale sociaal-econo-mische as van het eigentijdse 2 dimensionale partijpolitieke bestel. Ik stem voor het laatste totdat er een beter model komt dat de ontwikkeling van de naoorlogste politiek in NL en het Westen tot op heden begrijpend kan uitleggen en verklaren.

[F001]

Ik denk dat men in de toekomst af moet van links-rechts stellingen. Want die bestaan helemaal niet. De PVV is hier een goed voorbeeld van. Op bepaalde punten extreem-rechts en op andere punten nemen ze juist linkse SP standpunten over. De toekomst zal een gezamelijke consensus worden van zowel linkse als rechtse standpunten.

Mocht ik het überhaubt tóch mis hebben en dit minderheidskabinet gaat slagen, dan zal het een kabinet worden die consensus zoekt bij die partijen die hun standpunten delen. Vandaag las ik in de Volkskrant een kort intervieuw met Tony Blair, die dezelfde mening was toegedaan.

[Nietweten en Geweten]

Beste F001, het komt ook mij voor dat de links-rechts-tegenstelling die in het naoorlogse verleden af-doende was om het politieke landschap te begrijpen niet meer afdoende is om het hedendaagse en toe-komstige, complexere politieke landschap te begrijpen. De naoorlogse regeringen kenmerkten zich mi allen door een (midden)consensus tussen linkse en rechtse standpunten (op de horizontale as). Bij gebrek aan een betere benaming noem ik dat maar het 'ééndimensionale links-rechts-model' waarmee het partijpolitieke bestel kon worden verklaard.

De PVV is er inderdaad een goed voorbeeld van dat dit ééndimensionale, horizontale model nauwelijks nog afdoende is om een partijpolitiek programma van tegenwoordig te begrijpen. De uitdaging mbt het twee-dimensionale model, dat een poging doet om het complexer geworden partijpolitieke landschap te duiden, is dan om te onderzoeken of het partijpolitieke programma van de PVV nauwkeuriger kan worden begre-pen mbv zowel de kenmerkende positie op zowel de horizontale as als op de verticale as.

In plaats van een voorgesteld model zonder kritisch onderzoek af te reserveren (als 'links bedenksel' oid) is het mi beter om het aan een kritisch onderzoek te onderwerpen. Er is een nieuw model nodig om de com-plexere politieke situatie te begrijpen. Er is dus nu een nieuw, tweedimensionaal model voorgedragen. Voordat het meteen van de discussietafel wordt geveegd dient toch op z'n minst - ook door de kritici - te worden begrepen hoe het gebruikt kan worden om alle partijpolitieke programma's te duiden. Indien het model tekortschiet in verklaringskracht dan dient een opbouwende kritiek tenminste aan te geven in welke richting een beter model kan worden gevonden. De behoefte aan een eigentijds model voor het partijpolitieke bestel, dat het oude ééndimensionale links-rechts-model vervangt, wordt er niet minder om...

[Tysmyster]

Ik vraag mij af wat precies de toegevoegde waarde is van deze nieuwe verticale as wanneer de twee uiteinden ervan hetzelfde zijn (of iig genoemd worden) als de uiteinden van de horizontale as.
Bovenaan de verticale as wordt progressief genoemd, en onderaan conservatief. Wat is dan het verschil met de horizontale as? Is links ook niet progressief en rechts niet conservatief?
Ik kan me op zich wel het nut van een extra dimensie voorstellen om een politiek idee binnen te kunnen duiden maar op deze manier lijkt het slechts een (arbitraire?) verdeling van issues te zijn. Sommigen worden op de horizontale as gezet (alleen herverdelingsvraagstukken?) en anderen (de rest?) op de verticale as.

Misschien heb ik het niet goed begrepen. Ik ben het in ieder geval met je eens dat er behoefte is aan een genuanceerdere schaal om politieke idealen op te plaatsen dan die van enkel links en rechts. Wat dat betreft moedig ik je poging aan!

[Nietweten en Geweten]

Bedankt voor de aanmoedigende reactie, Tysmyster. Dit tweedimensionale model dat poogt om de veranderde (partij)politiek van tegenwoordig te begrijpen zit mi nog in de verkennende fase en behoeft nog veel werk. Het is bij mij nog een moeizaam geploeter, vandaar dit topic om meerdere hoofden bij elkaar te steken over dit model. De mogelijkheid dat het model uiteindelijk niet voldoende verklarings-kracht en gebruiksgemak heeft kan niet worden uitgesloten, maar ook dan moet het model eerst nog verder worden ontwikkeld.

Wat de toegevoegde waarde is van de verticale as indien de twee delen hetzelfde, nl. 'conservatief' en 'progressief', genoemd worden als die op de horizontale as?
'Links' en 'Rechts' op de horizontale of sociaal-economische as van de samenleving kunnen mi inderdaad worden vervangen door respectievelijk 'progressief' en 'conservatief', of nauwkeuriger: 'economisch progressief' en 'economisch conservatief'. Een veelgehoorde opvatting is dat de PVV een 'linkse' partij is op basis van de partijpolitieke standpunten mbt sociaal-economische vraagstukken. Stel nu dat ik aanneem dat dit waar/juist is (en daar neig ik toe), dan is de PVV dus in horizontaal perpectief geen rechtse partij. Op de verticale of sociaal-culturele as van de samenleving is de PVV, zoals gezegd op basis van diens 'nieuw-realistische visie', 'cultuurconservatief'. Het is vanuit het verticaal perspectief eigenlijk merkwaar-dig om dan ipv 'cultuurconservatief' te spreken van 'rechts', omdat 'rechts' en 'links' horizontale begrippen zijn en zo is de PVV ook in dit verticale opzicht eigenlijk geen rechtse partij. Meer op z'n plaats is het te spreken met het verticale begrip 'onder' als synoniem van 'cultuurconservatief'. Echter aan de toepasse-lijke(re) verticale begrippen 'onder' en 'boven' kleven wel nare associaties (mn 'onder'-menschen en 'boven'-menschen). Vanuit het tweedimensionale model begrepen dient, op basis van de genoemde aanname, de politiek van de PVV in het algemeen te worden gekarakteriseerd als economisch progressief (links) en cultuurconservatief (onder), horizontaal progressief en verticaal conservatief.

Is het geen arbitraire verdeling van issues over de horizontale en de verticale as?
Het model hanteert mi een inhoudelijke verdeling van de sociaal-economische issues op horizontale as en de sociaal-culturele vraagstukken op de verticale as, maar het is nauwelijks mogelijk het verticale vraag-stuk van de immigratie en integratie van nieuwkomers met vreemde culturen te behandelen zonder hori-zontale vragen over hun economische status te betrekken. Het model poogt grip te krijgen op het actuele spectrum van vraagstukken die in de samenleving spelen en biedt mi daarop twee complementaire perspectieven.