De Wetenschappelijke Methode.

[siger]

Om andere topics te vrijwaren hier een korte omschrijving. Het is allemaal nogal vanzelfsprekend en er hoeft voor mijn part helemaal geen diskussie van te komen.

De betekenis van "De Wetenschappelijke Methode" (met een "de" vooraan) is vandaag uitgekristalliseerd. Het is iets zoals de betekenis van "hond" of "kat". Je zegt niet: "ik houd niet van katten, dus noem ik ze honden." (dit is geen uitnodiging uit te wijden over honden en katten.)

De wetenschappelijke methode gaat tegenwoordig als volgt:

1. zorgvuldig waarnemen
2. een hypothese opstellen die overeenkomt met deze waarnemingen
3. zorgvuldige waarnemingen om de hypothese te valideren, ook door anderen ("peers")
4. terug naar 2 om de hypothese aan te passen aan de nieuwe waarnemingen etc....

Dit is dus niet typisch voor één bepaalde ideologie, traditie of werelddeel. Het is een werkwijze die ongetwijfeld benut werd, in zekere mate, in allerlei menselijke culturen waar mythes overheersten, maar nergens de overhand heeft gekregen vóór de moderne tijd. Dat is veeleer een samenspel van omstandigheden, van algemene menselijke ontwikkeling etc.... Er is geen verband met een bepaalde volksaard of een bepaalde religie.

Met "de wetenschappelijke methode" wordt dus een werkwijze bedoeld, geen filosofie of wereldbeeld.
Men mag alle beweringen aan deze werkwijze onderwerpen, ook subjectieve, metafysische en magische beweringen.

Wanneer een wetenschapper een bewering aan deze methode wil onderwerpen, zal hij op zoek moeten naar testbare voorspellingen, om de derde stap van de methode te kunnen uitvoeren. Als hij die niet vindt, kan de wetenschappelijke methode niet toegepast worden tot er alsnog iemand mee op de proppen komt. Nieuwe ideeën kan iedereen wel bedenken, maar geschikte testen ontwerpen vereist meer creativiteit.

Het gebruik van de wetenschappelijke methode is dus beperkt tot testbare stellingen. Deze beperking ligt niet vast, ze is afhankelijk van toevallige mogelijkheden en inzichten. Het is gebleken dat naargelang meer kennis vergaard is door deze methode, haar toepassingsgebied zich uitbreidt, en kennis sneller aangroeit.

Soms leidt de wetenschappelijke methode tot beter inzicht, soms (nog?) niet. Deze nieuwe inzichten hebben een bepaalde graad van zekerheid. Zo heeft men met de wetenschappelijke methode aangetoond dat de aarde om de zon draait. Dat resultaat is zo zeker, dat men wel van een waarheid mag spreken.

[siger]

Roeland,

Ik meende me te herinneren dat ik hier ooit een topic over geopend had. Dus nu staan er al twee posts in!

Als mijn vraag naar voorspelbaarheid dus naar de prullenbak verwezen wordt (wat best kan) dan duidt dat er op dat we niet met wetenschap maar met helderzienden te maken hebben.

Nope Siger,

Achteraf verklaren is ook een vorm van wetenschap/waarheidsvinding bedrijven.
Wat ik benadruk is dat je te kort door de bocht gaat met je tweedeling.
Maar laten we dit punt maar even droog houden voor een ander topic; daar komt het vanzelf weer aan bod, terwijl het hier helemaal off-topic is.

Je eis van voorspelbaarheid gooi ik dus niet weg. Maar in samenhang met gedrag heb je te maken met een onderliggend mechaniek dat niet geheel wordt doorgrond en de confrontatie daarvan met nauwelijks te voorspellen omstandigheden. Samen dus nog minder voorspelbaar. En dat maakt het geheel een vorm van koffiedik kijken zonder dat neo-darwinisme of evo-psychologie daarmee ook zouden kunnen worden afgevoerd.

Maar, zoals gezegd, dat komt wel terug bij Merlin Donald, De Waal en de economie + toetsbare billijkheidsgevoelens.

Roeland

Ik denk dat "voorspelbaarheid", voor zover het de wetenschappelijke methode betreft, niet noodzakelijk slaat op toekomstige gebeurtenissen, maar wel op toekomstige waarnemingen.

Zo wordt algemeen gezegd dat Einstein de afbuiging van lichtstralen door de zon voorspelde. Die afbuiging bestond natuurlijk reeds lang voor de voorspelling, maar de waarneming volgde eerst enkele jaren erna.

[Socratoteles]

...

Dit hoofdstuk zal je interesseren: http://books.google.nl/books?id=Rjya55J ... &lpg=PA189 , m.n. pagina's 193-198.

Zo heeft men met de wetenschappelijke methode aangetoond dat de aarde om de zon draait.

Juist.. Paul Feyerabend heeft daar een goed deel van zijn 'Against method' aan besteed.

He emphasised that older scientific theories, like Aristotle's theory of motion, had powerful empirical and argumentative support, and stressed, correlatively, that the heroes of the scientific revolution, such as Galileo, were not as scrupulous as they were sometimes represented to be. He portrayed Galileo as making full use of rhetoric, propaganda, and various epistemological tricks in order to support the heliocentric position. The Galileo case is crucial for Feyerabend, since the “scientific revolution” is his paradigm of scientific progress and of radical conceptual change, and Galileo is his hero of the scientific revolution. He also sought further to downgrade the importance of empirical arguments by suggesting that aesthetic criteria, personal whims and social factors have a far more decisive role in the history of science than rationalist or empiricist historiography would indicate.

Against Method explicitly drew the “epistemological anarchist” conclusion that there are no useful and exceptionless methodological rules governing the progress of science or the growth of knowledge. The history of science is so complex that if we insist on a general methodology which will not inhibit progress the only “rule” it will contain will be the useless suggestion: “anything goes”.

http://plato.stanford.edu/entries/feyerabend/#2.13

En nu ik toch Feyerabend noem, de Trouw heeft er een artikel over, met de prikkelende titel: "wetenschap is niet waar, maar een ideologie": http://www.trouw.nl/krantenarchief/2008 ... logie.html

Me dunkt dat je niet in een zo radicaal standpunt als dat van Feyerabend hoeft te belanden, maar wie recht wil doen aan wat er daadwerkelijk gebeurd binnen het wetenschappelijk bedrijf, kan evenmin vasthouden aan het standaardbeeld van wetenschap.

[siger]

Ik voel wel wat voor Feyerabend, moet ik je eerlijk zeggen.

Alleen, de kritiek van Feyerabend is volgens mij gericht tegen hoe wetenschap verloopt met echte mensen, en daar wou ik het hier niet over hebben, omdat het soms goed is je even uit het gekibbel terug te trekken en de dingen eens "op een rijtje" zet. Ik zeg dus zoals anderen: als deze methode wordt toegepast ga je het beste vooruit. Ik zeg niet dat deze methode overal smetteloos zal toegepast worden, omdat er altijd sociologische, politieke, karakteriele elementen verweven zijn in wat mensen doen. Zo is er in de wetenschapsgeschiedenis en vandaag dikwijls vuil spel gespeeld, ook door academici, maar als je je werk wil objectiveren heb je wel deze wetenschappelijke methode ter beschikking. Ik zeg dus niet: kijk eens hoe smetteloos het verkeer verloopt, ik zeg: daar staat een verkeersteken. De schets van Feyerabend over Galileo is wel leuk controversieel, maar raakt de wetenschappelijke methode áls methode niet. Dat zou men op methodisch vlak moeten doen: wat is er methodisch mis, wat kan verbeterd worden? Zijn we beter af zonder?

Wat het geval met de aarde betreft, ze draait dus om de zon, en dat is wél vast komen te staan in een rommelig proces dat als puntje bij paaltje kwam toch een nuttige implementatie van de wetenschappelijke methode bleek te zijn.

Volgens Trouw gaat het ook om het recht in voodoo en engelen te geloven:

Volgens Feyerabend kunnen ook niet-wetenschappelijke methoden leidinggevend zijn in het leven voor mensen. Mensen moeten de vrijheid hebben om te kiezen welke praktijk ze leidinggevend willen laten zijn in hun leven, of dat nu astrologie, alternatieve geneeskunde of voodoopraktijken zijn.

Dat bevestigt dat de verwarring die ik hierboven beschreef, reëel is. Wie in voodoo wil geloven kan dat zonder de WM doen. De WM is geen Officie van Inquisitie, het is een apparaat voor wetenschappers, niet een apparaat om iedereen gelijk te geven die wat anders wil gaan doen.

In de wetenschappelijke methode zit nu net de vrijheid allerlei hypothesen te spuien of niet te spuien. Dat is de ingang van het apparaat. Niet alles is (vandaag) geschikt om met de WM onderzocht te worden, en wat onderzocht kan worden hoeft - voor de WM - ook niet onderzocht te worden. Alleen, als je je hypothese bevestigd wil zien - wat mensen graag doen, vooral wetenschappers, is de WM het geschikte voertuig. Wil je in engelen geloven, doe er dan geen wetenschappelijk onderzoek naar. Je kan altijd nog massahysterie proberen zoals de goede oude profeten, of afdreiging zoals de latere kerken.

[Fish]

Het is als met religie, de religie is wel goed maar de religieuzen niet, bij wetenschap is het ook ongeveer zo.

Je kan de wetenschap niet een op een vergelijken met wetenschappers, die tenslotte gewoon mensen zijn.

[Socratoteles]

Alleen, de kritiek van Feyerabend is volgens mij gericht tegen hoe wetenschap verloopt met echte mensen, en daar wou ik het hier niet over hebben, omdat het soms goed is je even uit het gekibbel terug te trekken en de dingen eens "op een rijtje" zet. Ik zeg dus zoals anderen: als deze methode wordt toegepast ga je het beste vooruit.

De stelling van Feyerabend is dus dat het toepassen van wat-voor-methode-dan-ook de wetenschappelijke praktijk juist hindert. Maar dat was niet het primaire punt dat ik naar voren wilde brengen via het hoofdstuk waarnaar ik bovenaan mijn vorige reactie verwees. Dat was namelijk dat je methode van hypotheses aan waarnemingen toetsen niet kan werken. Google voor een van de redenenen daarvoor maar eens op 'Duhem-Quine these'. Ik zie trouwens dat je dan o.a. wordt verwezen naar dit pdf-documentje, dat zo te zien enige bruikbare informatie bevat, in het Nederlands nog wel: http://dev.ocw.ou.nl/managementwetensch ... heid_2.pdf

Zelf denk ik dat Lakatos' "demarcatiecriterium" beter werkt; maar of een onderzoeksprogramma progressief danwel degeneratief is laat zich niet van tevoren bepalen, bovendien kan een onderzoeksprogramma soms tegen alle verwachtingen in weer nieuw leven ingeblazen worden. Vandaar de aanhalingstekens.

Er zijn veel redenen waarom spreken over een (of zelfs dé) 'wetenschappelijke methode' nogal aan populariteit heeft ingeboet. Als je in de zaak geinteresseerd bent, ik kan je 'Philosophy of Science' van Alexander Bird van harte aanraden. Hij schrijft overigens - heel redelijk - over Fayerabend en voodoo:

Science without the scientific method

To a large extent my view concurs with the arguments given by Paul Feyerabend in his
book Against method. There he seeks to show that no general methods, principles of
inference, or rules of investigation are exceptionless. For various plausible proposals for
such principles, he shows that there are instances where science has been advanced by
going against them. From this Feyerabend concludes that no method should be discarded
by science. Infamously, he concludes “…there is only one principle that can be defended
under all circumstances and in all stages of development. It is the principle: anything
goes”.61 He lays down the challenge that the methods of voodoo and witchcraft should
therefore be accorded respect too. It has generally been felt by both supporters and
opponents of Feyerabend that, if his arguments about method are correct, then the
consequences for the traditional picture of scientific knowledge are negative. We would
have to abandon the view of scientific knowledge as growing cumulatively and as
representing a special cognitive achievement of the modern world. I suspect that it is felt
on both sides that such claims for science depend upon the existence of the scientific
method. Therefore if science needs to be defended, the notion of scientific method needs
defence too. Correspondingly, if the optimistic view of scientific method is discarded,
then we must let in voodoo, witchcraft, and no doubt reading tea leaves and crystal ball
gazing too.

Here I disagree. The defender of the traditional view of science can grant that there is
no scientific method. Let us recall the lessons of reliabilism. These were that, for
knowledge, it is sufficient that our beliefs are true and produced by reliable methods.
Furthermore, we saw that such methods themselves are open to investigation, discovery,
adaptation, and improvement. The development of such methods itself is the product of
science. There is no need to maintain that there is a single, exceptionless, and a priori
method that is responsible for the growth of scientific knowledge. Taken in this sense we
can endorse the conclusion that the only principle that comes close to this status is
anything goes. Independent of knowledge altogether we cannot reasonably either
establish or reject methods.
Does this require that voodoo and reading of tea leaves be taken seriously?
Feyerabend was not suggesting that voodoo practitioners be set up in research centres
with massive budgets like the CERN particle physics laboratory. After all, the purpose of
voodoo is not primarily epistemic but religious. (Voodoo mixes features of Catholicism
and of West African religions.) Nonetheless, adherents of voodoo do claim certain sorts
of knowledge. We do tend to reject such claims, since they neither originate from
standard science nor are easily accommodated by it. Worse, we tend to reject voodoo
without knowing much about it. If one takes the optimistic view of method, one may well
be sceptical about the possibility of sophisticated knowledge gained without it. But if one
rejects the optimistic view and replaces it with the reliabilist approach, we should be
more open to the possibility that other cultures may have developed or stumbled across
methods that happen to be reliable. Furthermore, it is perfectly compatible with a method
being reliable that those using it misunderstand it. For instance, a witch doctor may have
a procedure for making prognoses on patients with a certain illness. He attributes the
success of the method to occult powers, spirits of ancestors, and the like. Yet the
procedure may be reliable for physiological reasons unknown to him. Such ignorance
does not prevent him from using it to make successful predictions about recovery or
death, predictions which can amount to knowledge. In this way reliabilist epistemology is
more liberal than internalist epistemology or the optimistic view of scientific method.
This should make us want to modify the cumulative/progressive, traditional picture of
scientific knowledge. First of all, science cannot have an exclusive claim to
(sophisticated) knowledge. Secondly, the accumulation of knowledge is imperfect. Some
pieces of knowledge get forgotten if they are not accommodated. It is probably the case
that many efficacious herbal remedies have been ignored or lost altogether because they
lacked the prestige of scientific medicine.
Thus qualified, the traditional view remains largely intact. On the whole, scientific
knowledge is largely cumulative. Thanks to science, we know a lot today that we did not
know a hundred years ago, and much of this knowledge has been built upon things
discovered earlier. This is because the history of science is not just the acquisition of
knowledge but also the use of that knowledge to forge new methods for gaining
knowledge. It is because such methods are the product of science that Feyerabend is right
that there is no one general method which will yield scientific knowledge, whatever our
stage of scientific development.

[siger]

Socratoteles,

Ik wil hier graag dieper op in gaan, maar niet direct. Er zitten namelijk zoveel (misschien terechte) aaannames verweven in de hele beschouwing dat het me heel wat opzoekingswerk zal kosten. Zo vraag ik me af of er geen verwarring is tussen wetenschappelijk programma en wetenschappelijke methode, en of wie wetenschap afwijst as such wel over de methode moet gaan.

Inmiddels heb ik (in de openingspost) een redelijke samenvatting gegeven van wat wetenschappers vandaag "de" wetenschappelijke methode noemen. Dat een aantal post-moderne filosofen het daar niet mee eens zijn, wil nog niet zeggen dat die op de terugweg is of "aan populariteit heeft ingeboet." Sterker, ze wordt vandaag overal gebruikt waar ernstig wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan, en de hele toename van onze kennis en alle technische verbeteringen van de laatste eeuwen zijn er mee tot stand gekomen. Ik ben niet bedroefd over deze verworvenheden, omdat ze ontegensprekelijk tot emancipatie en geletterdheid leiden, en zo een uitweg kunnen bieden naar een (over)leefbare wereld. Een filosoof die moderne wetenschap minacht (en denkt dat hij er niets van nodig heeft) kan natuurlijk door de open deur binnen om de methode af te breken.

Dus waar je zegt dat

Dat was namelijk dat je methode van hypotheses aan waarnemingen toetsen niet kan werken.

Ben ik nogal verbluft. Als je me vervolgens naar google verwijst ter staving, ben ik helemaal uit mijn lood geslagen.

Maar zoals gezegd, ik hoop hier spoedig op in te gaan, maar eerst lees ik "A Mind so Rare" van Donald even uit. Donald is een experimenteel psycholoog die dank zij de wetenschappelijke methode tot erg boeiende hypotheses is gekomen.

[Socratoteles]

Inmiddels heb ik (in de openingspost) een redelijke samenvatting gegeven van wat wetenschappers vandaag "de" wetenschappelijke methode noemen. Dat een aantal post-moderne filosofen het daar niet mee eens zijn, wil nog niet zeggen dat die op de terugweg is of "aan populariteit heeft ingeboet." Sterker, ze wordt vandaag overal gebruikt waar ernstig wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan, en de hele toename van onze kennis en alle technische verbeteringen van de laatste eeuwen zijn er mee tot stand gekomen. Ik ben niet bedroefd over deze verworvenheden, omdat ze ontegensprekelijk tot emancipatie en geletterdheid leiden, en zo een uitweg kunnen bieden naar een (over)leefbare wereld.

Natuurlijk heeft de wetenschappelijke praktijk nuttige ontdekkingen opgeleverd. Maar er moeten een aantal claims worden onderscheiden:

1) Wetenschappers werken zoals het standaardbeeld van wetenschap ons wil doen geloven, namelijk met 'de wetenschappelijke methode',
2) Werken volgens 'de wetenschappelijke methode' is de beste manier om tot vruchtbare wetenschappelijke resultaten te komen.
3) Door 'de wetenschappelijke methode' kunnen we geisoleerde hypotheses vergelijken met de objectieve waarnemingen, en ze op grond van de observaties verwerpen (falsificatie) of juist bevestigen (verificatie).

Sinds de opkomst van de wetenschapssociologie is de eerste claim hoogst problematisch. Dat is opzich misschien geen ramp, want je kunt nog steeds volhouden dat de tweede claim juist is. Dat is volgens mij ook jouw positie:

... de kritiek van Feyerabend is volgens mij gericht tegen hoe wetenschap verloopt met echte mensen, en daar wou ik het hier niet over hebben, omdat het soms goed is je even uit het gekibbel terug te trekken en de dingen eens "op een rijtje" zet. Ik zeg dus zoals anderen: als deze methode wordt toegepast ga je het beste vooruit. Ik zeg niet dat deze methode overal smetteloos zal toegepast worden, omdat er altijd sociologische, politieke, karakteriele elementen verweven zijn in wat mensen doen. Zo is er in de wetenschapsgeschiedenis en vandaag dikwijls vuil spel gespeeld, ook door academici, maar als je je werk wil objectiveren heb je wel deze wetenschappelijke methode ter beschikking.

Maar de kritiek van Feyerabend is nu juist tegen de tweede claim gericht: volgens hem brengt het niets goeds voort om een 'methode' op te dringen aan het wetenschappelijk bedrijf. Hij ondersteunt dat met allerlei voorbeelden uit de wetenschappelijke praktijk, waarin het juist heel vruchtbaar bleek om je niets van zo'n methode aan te trekken. Dat is geen minachting voor de wetenschap, integendeel: hij pleit er juist voor om wetenschappers vrij spel te geven in de methoden die ze wensen te hanteren - want dat is de beste manier voor de wetenschap om zich te ontwikkelen. Natuurlijk zijn er wetenschappers die hier niets van willen weten, omdat ze menen dat 'wetenschappelijke kennis' haar status van betrouwbaar te zijn ontleent aan een speciale 'methode'. Wie dat denkt, ziet opeens de speciale status van wetenschappelijke kennis bedreigd op het moment dat iemand oppert dat zo'n methode niets toevoegt. Maar waarom zou iemand denken dat 'de wetenschappelijke methode' tot bijzonder betrouwbare kennis leidt? Daar komt de derde claim om de hoek kijken.

En deze claim stuit op de wetenschapsfilosofische problemen die tot de ondergang van het logisch positivisme hebben geleid. Dat betekent niet dat er geen wetenschappers zijn die nog steeds een soort logisch positivisme aanhangen (en die wetenschappers kunnen best heel goede resultaten boeken), maar het betekent wel dat deze claim niet snel gemaakt zal worden door iemand die zich heeft verdiept in de grondslagen van de wetenschap. Er zijn geen 'objectieve waarnemingen' en de droom van het hypotheses geisoleerd testen loopt stuk op het feit dat wanneer de waarnemingen niet kloppen met de hypothese, dit kan worden opgelost door de hulp-hypotheses en allerlei andere aannames aan te passen. En dat is ook wat er gebeurt: als we iedere hypothese meteen in de prullenmand zouden werpen op het moment dat de waarnemingen anders zijn dan we verwachtten, dan zou de wetenschap nooit verder komen. Het punt is dat je altijd alleen een systeem van hypotheses en hulpaannames kunt testen, nooit een geisoleerde hypothese.

Dus waar je zegt dat

Dat was namelijk dat je methode van hypotheses aan waarnemingen toetsen niet kan werken.

Ben ik nogal verbluft. Als je me vervolgens naar google verwijst ter staving, ben ik helemaal uit mijn lood geslagen.

Akkoort, die zin was niet erg eenduidig. Ik doelde op de derde claim, zie hierboven. De Duhem-Quine these is zo bekend dat ik me de moeite wilde besparen het hier uiteen te zetten. Ik bedoelde uiteraard niet dat een wetenschapper die met 'de wetenschappelijke methode' aan de slag gaat, niet op goede ideeen voor een nieuwe theorie kan komen oid.

[siger]

Ik ben even in de Stanford Encyclopeadia gedoken, en lees daarin (selectief) het volgende over Feyerabend:

Feyerabond begon aan Against Method nadat hij meende genezen te zijn door een alternatief genezer.

Het zou dus wel eens kunnen dat er wel degelijk enig obscurantisme aan de basis van het boek ligt. Dus misschien meer "tegen wetenschap" dan "tegen methode".

Over Against Method schreef Feyerabend in zijn memoires

"Het bevat beschrijvingen, analyses, argumenten, haast ongewijzig, gedurende de laatste tien, vijftien of zelfs twintig jaar... Ik schikte hen op een passende wijze, voegde overgangen toe, verving gematigde passages met meer ergerlijke, en noemde het resultaat "anarchisme". Ik hield ervan mensen te chockeren..."

Ook hier een hint dat het boek niet echt een uitdrukking is van bezorgdheid om wetenschappelijke vooruitgang.

Hij portretteerde Galileo als iemand die geen retoriek, propaganda, en allerlei truuks schuwde om het heliocentrisch standpunt te verdedingen. De zaak Galileo is cruciaal voor Feyerabend, omdat de "Wetenschappelijke revolutie" zijn schoolvoorbeeld is voor wetenschappelijke vvooruitgang en radikale conceptuele verandering, en Galileo voor hem de held van de wetenschappelijke revolutie is.

Ondanks alle epiek rond Galileo, moet wie de wetenschapsgeschiedenis ernstig neemt, beseffen dat Galileo, en elke wetenschapper, een pion is in een verhaal. Wetenschap gaat, tot spijt van de Boorstins van deze wereld, vooruit met de hulp van genieën, maar wordt niet aangedreven door genieën. Er is een materiele drive voor elk idee. Galileo bestond omdat Europa onder druk stond aan zijn oostgrenzen, omdat Amerika ontdekt was, omdat Columbus en Copernicus er geweest waren. Als Galileo niet geboren was, had een ander die rol vervuld, misschien een beetje vroeger of later. Het karakter en de truuken van vele individuele wetenschappers zijn voer voor roddelblaadjes, maar belemmeren de wetenschap niet in grote mate.
Als de cultureel-materialistische voorwaarden vervuld zijn, zal er altijd wel een uitzonderlijk Mr X of Ms Y zijn die de kar gaat trekken, en daarvoor terecht geëerd worden, mét hun kleine kantjes.

Estethische normen, persoonlijke stemmingen en sociale factoren hebben een grotere beslissende rol in de wetenschapsgeschiedenis dan empirische geschiedschrijving aangeeft.

Zo is het, met de nadruk op sociale factoren. Maar dat is juist wat tot vorderingen leidt. De Wetenschappelijke Methode schrijft niet voor wélke hypotheses dienen aangeboden. Dat wordt bepaald door het historisch moment, door esthetische normen, door persoonlijke stemmingen en vooral door sociale factoren. Dat is net een krachtig voordeel. De problemen dienen zich "van nature" aan, passend in de tijd. Feyerabend, en nog meer Lakatos, hebben hier een heel belangrijke (zij het voor de hand liggende) vaststelling gedaan, maar zij beschrijven enkel de Wetenschappelijke Methode "in vivo", zoals ze werkt. Ze weerleggen haar helemaal niet.

De wetenschapsgeschiedenis [volgens Feyerabend] is zo ingewikkeld dat als we aandringen op een algemene methode, deze slechts de regel kan bevatten: "alles werkt" ("anything goes").

Dit lijkt me een eenvoudig aan te tonen vergissing. Een "methode" kan zeer nauwkeurig maar ook zeer los geformuleerd zijn. Volgende twee uitspraken zijn allebei methodes voor autorijden: "je moet je ogen steeds open houden" en "je moet je armen steeds gestrekt houden". De eerste "methode" werkt niet beperkend, de tweede wel. De eerste is gezond verstand, en een "anarchist" die met gesloten ogen wil rijden omdat hij alle methodes afwijst, zal er niet lang over kunnen vertellen. Wie de openingspost heeft gelezen, ziet dat "de" wetenschappelijke methode eerder van de eerste soort is. Ze is zo eenvoudig dat haar formulering zelfs overbodig zou zijn als we geen lange geschiedenis van religieuze indoctrinatie achter de rug hadden, waarin mensen geleerd hebben hun ogen te sluiten.

In een later boek ("Science in a Free Society") verweet [Feyerabend] zijn lezers Against Method fout begrepen te hebben, en van fundamentele onbekwaamheid om ironie, spot en argumenten ad absurdum te onderscheiden.

[siger]

Dit nog om te illustreren dat de Wetenschappelijke Methode tot niet meer oproept dan tot het openen van de ogen, en waarom die oproep nodig was:

Bertrand Russell heeft zich er in The Impact of Science on Society over verbaasd dat Aristoteles meende dan mannen meer tanden hadden dan vrouwen. Ook al was hij tweemaal gehuwd, schrijft hij, het kwam nooit bij hem op om dit na te telllen. Russell doelt op:

Mannen hebben meer tanden dan vrouwen in het geval van mensen, schapen, geiten en varkens; van de andere dieren werden nog geen tellingen gedaan, maar hoe meer tanden een dier heeft, hoe langer het leeft...

Nu is het interessante, dat niet alleen Aristoteles zich vergist, maar dat alle geleerden gedurende de daaropvogende 18 eeuwen de uitspraak van Aristoteles klakkeloos hebben overgenomen zonder ooit één keer hun ogen te openen.

Tot de Moderne tijd werd de waarheid gevonden in gezag. De Wetenschappelijke Methode is hier een moderne reactie tegen. Open je ogen, aanvaardt niet zomaar wat men je zegt of wat in boeken staat.

Die ommekeer had zijn oorzaak in de materiele werkelijkheid: reizigers hadden verhalen meegebracht uit alle werelddelen, en tot ieders verbazing bestonden overal gezaghebbende koningen en priesters en werden andere waarheden verkondigd. De aanname, dat overgeleverde waarheden boven alle twijfel verheven waren, werd daardoor ondermijnd.

De essentie van de Wetenschappelijke Methode is dus niet bepaalde hypotheses uit te sluiten, maar alle hypotheses die zich aanbieden te onderzoeken. Het is de verdringing van onaantastbare overlevering door nauwlettende waarneming.