Patroon in tsunami's

[CXT]

Patroon in tsunami's
Adiël Klompmaker

Tweede Kerstdag 2004 is de dag van de tsunami die bijna een kwart miljoen mensen doodde. Niemand had ooit zoiets gezien, maar onderzoek aan bodemprofielen in Thailand en Sumatra toont aan dat megatsunami's geen uitzondering zijn.

De tsunami van Tweede Kerstdag 2004 verraste iedereen. Bijna een kwart miljoen mensen in elf landen vond die dag de dood als gevolg van de zeebeving van 9,2 op de schaal van Richter vlak voor de kust van Sumatra. Niemand verwachtte een vloedgolf van zulke afmetingen, want historische bronnen over zulke vloedgolven zijn er niet. De bodemprofielen in Thailand en Sumatra laten echter zien dat de vloedgolf géén uitzondering is. Volgens onderzoeken gepubliceerd in Nature tonen zandlaagjes aan dat dergelijke tsunami's om de 600-700 jaar voorkomen.

Plantenresten

Nu weten we eindelijk waar we naar moeten zoeken, want de tsunami van 2004 liet in veel landen een karakteristiek zandlaagje achter. Dat laagje wordt in de komende jaren bedekt door nieuwe lagen. Hoe dieper, des te ouder de laag. Van dit principe maken wetenschappers gebruik en ze boren sinds 2004 in de bodems rondom de Indische Oceaan op zoek naar bewijzen of en hoe vaak zo'n allesvernietigende tsunami voorkomt.
Maar hoe vinden wetenschappers nu zo'n laagje? Wind en water kunnen er in een mum van tijd voor zorgen dat een zandlaagje wordt geërodeerd. Bovendien zijn er zoveel zandlaagjes in de bodems nabij de kust. Echter, nabij de kust komen af en toe depressies in het landschap voor die niet of nauwelijks worden beïnvloed door de wind. Op deze natte plaatsen hopen zich in snel tempo rottende plantenresten op, soms wel een centimeter per jaar. Het verschil in kleur met het zandlaagje is duidelijk. De onderzoekers hebben hun boringen zo gekozen dat er geen rivierzand in het boorprofiel kan zitten omdat een rivier simpelweg niet in de buurt van de plaats van boring te vinden is.
Waarom is een zandlaagje nu een bewijs voor een tsunami? De zandlaag afgezet in 2004 geeft een ideaal voorbeeld. Plant- en bodemmateriaal in de zandlaag laten zien dat de laag door een sterke stroming is afgezet. En door nauwkeurig naar de structuur van het zandlaagje te kijken kunnen wetenschappers bepalen dat de stroming van zee kwam.

Aardbeving

In de bodems op Thailand en Sumatra zijn naast het laagje van 2004 nog enkele zandlagen gevonden. Ook dit zijn overblijfselen van tsunami's. De vondsten lijken sterk op een patroon dat zich om de 600-700 jaar herhaalt. Of het patroon nu toevallig is of niet, het gaat hier waarschijnlijk om de allergrootste tsunami's. Minder krachtige tsunami's, zoals degene die honderden mensen op Java het leven benam op 17 juli 2006 na een zeebeving van 7,2 op de schaal van Richter, laten veel minder zand achter. Die zijn dan ook moeilijker terug te vinden in een bodemprofiel. De kustbewoners rond de Indische Oceaan kunnen er dan ook niet gerust op zijn dat er pas over 600-700 jaar weer een tsunami zal komen. Er zijn meerdere plaatsen waar een aardbeving kan plaatsvinden en dus een vloedgolf kan ontstaan. Een verbetering van het waarschuwingssysteem, dat in juli 2006 niet goed werkte, is dus van levensbelang. Voorkomen van een tsunami kan de mens niet, maar erop voorbereid zijn wél. Zeker sinds 2004.

Bron: Adiël Klompmaker, Patroon in tsunami's, Sp!its, p. 17, vrijdag 7 november 2008

(dit leek mij het beste subforum om het te plaatsen)