De theologische tunnelvisie

[Kitty]

SAMENVATTING
In het debat over moslims ligt het gevaar van een theogische tunnelvisie op de loer. Niet-moslims denken moslims te kunnen begrijpen door de koran te bestuderen. Maar het doen en laten van mensen wordt niet alleen bepaald door hun religie, zo betoogt Maurits Berger. De jurist en arabist is de nieuwe professor islam en het moderne westen aan de Universiteit Leiden. ‘Moslims begrijpen door de koran te doorgronden, dat is net alsof een boeddhistische Japanner mijn gedrag probeert te begrijpen door het Oude Testament te gaan lezen.’

Lees het volledige artikel hier

Zien we het gedrag van moslims wereldwijd niet teveel als een eenduidig gevolg van de Islam? Terwijl er veel meer invloeden zijn die mensen laat zijn wie ze zijn en handelen hoe ze handelen. Dat is het thema van bovenstaand artikel door Jurist en Arabist Maurits Berger. Misschien iets om eens over na te denken. Maken wij ons wellicht schuldig aan een theologische tunnelvisie wanneer het om moslims en de Islam gaat?

[appelfflap]

Maken wij ons wellicht schuldig aan een theologische tunnelvisie wanneer het om moslims en de Islam gaat?

er is geen eenduidig antwoord.

Ja we maken ons schuldig aan tunnelvisie. tunnelvisie maakt de boel nu eenmaal overzichtelijker.
bij de islam zijn er zoveel componenten die allemaal een rol spelen en bij elke individuele moslim hebben al die componenten nog eens een andere waarde.
armoede, dictaturen, midden oosten, allerlei stromingen binnen islam, cultuur zoals importbruiden in W-Europa, ....

Neen, we maken ons in weze niet schuldig omdat we van moslims een duidelijk boodschap mogen verwachten. De Koran is gewelddadig tav de vrouw en andersdenkenden. Verwerpen moslims deze korangedeeltes niet dan blijf je altijd met een fundamenteel probleem zitten. Hetzelfde probleem hebben fundichristenen met de bijbel.

[Kochimodo]

SAMENVATTING
In het debat over moslims ligt het gevaar van een theogische tunnelvisie op de loer. Niet-moslims denken moslims te kunnen begrijpen door de koran te bestuderen. Maar het doen en laten van mensen wordt niet alleen bepaald door hun religie, zo betoogt Maurits Berger. De jurist en arabist is de nieuwe professor islam en het moderne westen aan de Universiteit Leiden. ‘Moslims begrijpen door de koran te doorgronden, dat is net alsof een boeddhistische Japanner mijn gedrag probeert te begrijpen door het Oude Testament te gaan lezen.’

Lees het volledige artikel hier

Zien we het gedrag van moslims wereldwijd niet teveel als een eenduidig gevolg van de Islam? Terwijl er veel meer invloeden zijn die mensen laat zijn wie ze zijn en handelen hoe ze handelen. Dat is het thema van bovenstaand artikel door Jurist en Arabist Maurits Berger. Misschien iets om eens over na te denken. Maken wij ons wellicht schuldig aan een theologische tunnelvisie wanneer het om moslims en de Islam gaat?

Is deze zin: 'Maar het doen en laten van mensen wordt niet alleen bepaald door hun religie, zo betoogt Maurits Berger." niet een open deur intrappen? Uiteraard is religie niet het enige wat het gedrag bepaalt. Gedrag is afhankelijk van meerdere factoren.

Is het feit dat wij ons zo op de islam richten niet veroorzaakt door de moslims zelf? Hoofddoekjes, burka's, burkini's, bouw van moskeeen, islamitische slagerijen, jihad, etc. vinden hun oorsprong in de koran, hèt boek van de islam. Het reageren met geweld wanneer er een spotprent van Mohammed in een krant komt, of wanneer een Engelse lerares een teddybeer Mohammed noemt en vervolgens veroordeeld wordt tot zweepslagen! Allemaal veroorzaakt door de islam als religie. Dus ja, is het ons kwalijk te nemen dat wij nu dan wel eens willen weten wàt er dan toch in de koran staat, die dit allemaal veroorzaakt.

[Kitty]

Toch is het ook een stuk cultuur. En het idee dat als hier het overgrote deel moslim zou zijn dat hier dan meteen steniging van vrouwen e.d. zou worden ingevoerd is toch niet geheel reëel. In Marokko wonen voor het overgrote deel moslims die hebben toch ook geen steniging van vrouwen in hun wet opgenomen? In Turkije ook al niet en zo zijn er wel meer landen te noemen met heel veel moslims en een moslimregering waar bij wet dit soort zaken ook niet plaatsvinden. En toch hangen deze moslims ook allemaal de Islam aan en zijn ze ook nog eens in de meerderheid en vormen dus zelfs de regering. Wat maakt dan precies dat het op bepaalde plaatsen wel gebeurt, al die rare excessen, en op andere plaatsen niet? Dat ligt dus niet per se aan de hoeveelheid moslims in zo'n land. Kun je dat dan puur en alleen aan de Islam koppelen?

[collegavanerik]

"Ja maar Casablanca en Istanbul zijn zo westers."
Inderdaad maar emigranten komen van het verarmde platteland en zijn zwaar orthodox, kijk maar eens in michigan voor de calvinistische variant.

[Kitty]

Of kijk bij ons naar Staphorst of de kleine dorpjes op de Veluwe of de rest van de Biblebelt en vergelijk die eens qua orthodoxe christelijkheid met Amsterdam. Hier zie je dus ook dat er groot onderscheid is, tussen de orthodoxe plattelandchristen en de vrijzinnige christen uit de grote stad. Maar is het dan allemaal de schuld van de Bijbel en het christendom dat die dorpjes zo orthodox zijn, of speelt hier ook een soort van cultuur mee, isolatie wellicht, weinig invloeden van buitenaf, die invloed daarop heeft.

Misschien, maar dat is maar een gedachte, is het een groot voordeel dat de moslims voornamelijk in de grote steden zitten, en zich niet hebben afgezonderd in kleine achterafdorpjes waar veel minder invloed is van vrije westerse moraal.

[Devious]

'Zien we het gedrag van moslims wereldwijd niet teveel als een eenduidig gevolg van de Islam?'

Wie zijn hier 'we'?

Terwijl er veel meer invloeden zijn die mensen laat zijn wie ze zijn en handelen hoe ze handelen.

Ja, dat lijkt me buitengewoon logisch. Ik kan me bijna niet voorstellen dat er mensen zijn die zo simpel denken dat ze alles wat er in de moslimwereld gebeurt, aan de islam of koran toeschrijven. Toch zijn die mensen er blijkbaar, anders zou Berger er geen artikel aan wijden.
Aan de andere kant schijnen er mensen te zijn die de invloed van religieuze denkbeelden geheel weg willen cijferen, en alles wat er misgaat aan psychosociale en economische factoren wijten. De gedachte dat bepaalde religieuze opvattingen geen enkele invloed hadden op Mohammed Bouyeri toen hij de aanslag pleegde op dhr. Van Gogh, lijkt me tamelijk absurd.
Versimpeling van zaken is altijd verkeerd, of het nu linksom of rechtsom gebeurt.

Maken wij ons wellicht schuldig aan een theologische tunnelvisie wanneer het om moslims en de Islam gaat?

Ik weet niet wie 'wij' hier zijn, maar ik heb niet het gevoel dat het op mij van toepassing is. Ik zal nooit psychosociale en economische factoren uitsluiten. Dat vind ik absurd en grotesk. Maar even grotesk vind ik het om de invloed van religies op mensen weg te redeneren.

Vriendelijke groet.

[Kochimodo]

@ Kitty,

Elke religie heeft imho fundi's, rechtzinnigen en vrijzinnigen. Ik denk dat veel afhangt van de religieuze leiders en politieke leiders of een heel land extreem wordt, zoals in Iran en voorheen de Taliban in Afghanisten. Dus invoering van de sharia of gedeeltelijke invoering hangt m.i. af van de invloed van religieuze en politieke leiders. Turkije is denk ik wat dat betreft een vreemde eend in de islamitische bijt geworden. Oorzaak is m.i. dat Turkije zich open heeft gesteld met voor Europa. Wie kan zeggen wat er zal gebeuren wanneer in Turkije een machtige leider op staat die terug in de tijd wil en die steun vind van het leger? Het Turkse leger waakt over de scheiding van kerk en staat in Turkije. Daarnaast is de islam ook onderdeel vàn de cultuur, dus vrees ik niet zo voor een tunnelvisie.

[Kitty]

Wij is misschien geen juist woord Devious, ik bedoel in principe de mensen die bij elke misstand in het buitenland van moslims meteen beginnen te roepen Islam!!!! Zonder iets verder te kijken dan hun neus lang is.

[Willem_B]

Toch is het ook een stuk cultuur. En het idee dat als hier het overgrote deel moslim zou zijn dat hier dan meteen steniging van vrouwen e.d. zou worden ingevoerd is toch niet geheel reëel. In Marokko wonen voor het overgrote deel moslims die hebben toch ook geen steniging van vrouwen in hun wet opgenomen? In Turkije ook al niet en zo zijn er wel meer landen te noemen met heel veel moslims en een moslimregering waar bij wet dit soort zaken ook niet plaatsvinden. En toch hangen deze moslims ook allemaal de Islam aan en zijn ze ook nog eens in de meerderheid en vormen dus zelfs de regering. Wat maakt dan precies dat het op bepaalde plaatsen wel gebeurt, al die rare excessen, en op andere plaatsen niet? Dat ligt dus niet per se aan de hoeveelheid moslims in zo'n land. Kun je dat dan puur en alleen aan de Islam koppelen?

Ik kan hier een algemeen en een specifiek antwoord op formuleren.
Algemeen:
We hebben oorspronkelijk te doen met een middeleeuws araabse kultuur, die door één bepaalde handelaar/krijgsheer in een bunkervorm wordt gegoten.
Zo zeggen historici, dat één-man-5-vrouwen (maximaal), een GUNST was voor het welzijn van de vrouwen, omdat tevoren één-man-honderden-vrouwen schering en inslag was. Omdat het volk op een slinkse theologische wijze wat hygiene werd bijgebracht. etc. Alles passend in zijn tijdskader. Het Araabse tijdskader was klaarblijkelijk echt niet fraai, en werd wat opgelapt, en op dat ogenblik dan positief t.o.v. de véél ergere bestaande toestanden.
Het gaat in elk geval over ARAABSE samenlevingsvormen, die versteend werden voor 'altijd'.
Vervolgens gaan die Araabse samenlevingsvormen, VIA de islam naar andere delen van de wereld.
Het spreekt vanzelf dat die kultureel ook botsen, in andere landen. In wat men de araabse wereld heet, is die islamverspreiding echter gepaard gegaan met de verspreiding met het araabse volk zelf !
Gevolg: de meeste landen uit de "araabse wereld" hebben een tweedeling: een elite, araabse minderheid, en een meerderheid met een andere originele kultuurachtergrond.

1x Specifiek:
En dan zijn we bijvoorbeeld in Marokko. De berberkultuur is grondig verschhillend.
Om te beginnen is de islamisering er wellicht nog steeds niet overtuigend echt. De Berbers hebben een animistische achtergrond. Heilige apen (magotapen) (watervallen van Ouzoud in de Atlas), heilige palingen (Chellah, Rabat), de vermeende magische bron van Abraham in de Draa waar vrouwen voor hun vruchtbaarheid komen, de tientallen feesten (moussems) ter aanbidding van de onder invloed van narcotica levende kluizenaars, heilige mannen (marabouts) die ook met vruchtbaarheid in verband worden gebracht (oogst) en voor het genezen der zieken (lourdes-effect ...) ....... Enzovoorts enzovoorts.
Ik heb mij laten vertellen dat veel van die 'folklore' (zoals de arabis uit de steden het smalend noemen) verminderd is. Maar ze staat diep in mijn persoonlijk geheugen gebrand, tot in het laatste detail. In 1967 en 1968 was ik daar. Overal, tot in de tenten van de moussem toe, aan de etenstafel. En ik heb de animistisch-gelovigen zien buigen, bidden(en betalen) voor de heilige palingen, die wit van ei gevoederd kregen, terwijl een meute katten zich daarrond in leven hield van het eigeel. (De reden waarom dit gescheiden werd is me nooit duidelijk geworden.)
Wel DAT was Marokko. De islam werd "erbij" genomen.
Volgens goede berbertraditie bestond, en bestaat nog steeds in een zekere streek, een NIET-UITHUWELIJKINGS traditie (vrije keuze, en één man één vrouw). De huwelijken werden 1x per jaar in het officiele register ingeschreven door een ambtenaar uit Rabat. (Imilchil, stam der Ait Haddidou)
Goed.... is het duidelijk dat araabs kultuurimperialisme en islam samengaan? En dat deze tweestrijd wellicht in ALLE islamlanden buiten arabie zelf te vinden is?
(Mijn persoonlijke ervaring beperkt zich tot Marokko.)

[Secularizer]

Zien we het gedrag van moslims wereldwijd niet teveel als een eenduidig gevolg van de Islam? Terwijl er veel meer invloeden zijn die mensen laat zijn wie ze zijn en handelen hoe ze handelen. Dat is het thema van bovenstaand artikel door Jurist en Arabist Maurits Berger.

Best een verstandige vraag.
Juist in de moslimlanden heeft men veel last van die theologische tunnelvisie.
Dat blijkt nu juist heel duidelijk uit het artikel waarnaar je verwees.

Het is dan ook niet toevallig dat theologie in moslimlanden veel belangrijker wordt gevonden dan hier in het westen !

Daarmee is de theologische tunnelvisie wel afdoende verklaard denk ik.

[Theoloog]

Zien we het gedrag van moslims wereldwijd niet teveel als een eenduidig gevolg van de Islam? Terwijl er veel meer invloeden zijn die mensen laat zijn wie ze zijn en handelen hoe ze handelen. Dat is het thema van bovenstaand artikel door Jurist en Arabist Maurits Berger.

Best een verstandige vraag.
Juist in de moslimlanden heeft men veel last van die theologische tunnelvisie.
Dat blijkt nu juist heel duidelijk uit het artikel waarnaar je verwees.

Is dat zo? Welke citaten uit dat artikel heb je precies voor ogen?

Daarmee is de theologische tunnelvisie wel afdoende verklaard denk ik.

Misschien heb je daarmee iets verklaard, misschien niet. Maar wat je in ieder geval niet hebt gedaan is op de stelling van Berger ingaan. Die stelling is namelijk dat lang niet al het gedrag van moslims herleidt kan worden tot de Koran en de soenna. Voetballen met kransen ter ere van dodenherdenking heeft bijv. meer te maken met de onderdrukking van Palestijnen door Israel (en de rol die de holocaust speelt in de legitimatie daarvan) dan met Koranverzen.

Wat je ook niet hebt gedaan is ingaan op zijn aanbeveling, namelijk dat wij eens op moeten houden het gedrag van moslims steeds te herleiden tot een vers en een hadieth.

[Devious]

Wij is misschien geen juist woord Devious, ik bedoel in principe de mensen die bij elke misstand in het buitenland van moslims meteen beginnen te roepen Islam!!!! Zonder iets verder te kijken dan hun neus lang is.

Ik heb zelf altijd al gezegd dat juist een religie als de Islam voor mij aantoont dat psychologische en omgevingsfactoren een enorme invloed hebben op de mens. Juist de woordacrobatiek die sommige koranexegeten aan de dag leggen om extreem gewelddadige verzen een vreedzame uitleg te geven, waarmee ze soms totaal tegen het voorbeeld van hun profeet ingaan, is voor mij een bewijs van de invloed van omgevingsfactoren.

[Kitty]

Wat ik me eigenlijk afvraag is het volgende: Plegen extremistische moslims geweld omdát het in de Koran en de hadiths staat, óf vergoelijken ze hun geweld, wat dan dus in basis een andere oorzaak heeft, met ondersteunende teksten uit de Koran of hadiths. Dat vind ik namelijk een essentieel verschil.