Postmodernisme, maar toch weer niet
Geplaatst: 02 jul 2006 23:31
Je zult natuurlijk nét zien dat op het moment dat je hard gaat discussiëren over singulariteiten, Niets, de objectieve realiteit en meer van dat soort fraais, er een auteur een boek schrijft dat eens stevig tegen het fundament aanschopt en en passant zeer radicale ideeën presenteert.
Ik heb het over het boek The Comprehensible Cosmos van Victor Stenger, een emeritus hoogleraar natuurkunde. In dat boek (waarvan je hier enkele belangrijke hoofdstukken kunt bekijken---maar wees gewaarschuwd: wiskunde op universiteitsniveau vereist!) merkt hij een nogal radicale omwenteling in het natuurkundig denken op, namelijk dat we veel meer zaken zijn gaan beschouwen in de vorm van symmetrieën. Hij beweert, en leidt ook overtuigend af, dat omdat wij bepaalde zaken waarnemen én wij eisen dat die waargenomen zaken voor iedereen gelijk moeten zijn (gauge invariant), er zoiets bestaat als quantummechanica, of elektrische velden, of Newtons F = m*a, of Einsteins algemene relativiteitstheorie, of ... .
Dat alleen al is een indrukwekkende uitbreiding op het werk van Noether, die in de vorige eeuw al op zeer diepgrijpende overeenkomsten tussen symmetrie in bijvoorbeeld tijd of ruimte wees. (Een voorbeeld daarvan is dat als een bepaalde waarneming niet afhangt van het moment waarop je die doet, er zoiets als 'energiebehoud' moet bestaan.) Stenger doet daar dus nog een stapje bovenop en leidt de complete hedendaagse natuurkunde af op basis van het idee van gauge invariance. Het punt is dat de eis dat waarnemingen onafhankelijk moeten zijn van de plaats, snelheid, ... van de waarnemer een overduidelijke menselijke eis is---en dus dat de mens verantwoordelijk is voor de natuurwetten die hij 'ontdekt'! Dat klinkt vreselijk postmodernistisch, maar Stenger redt zich eruit door er continu op te wijzen dat het idee van plaatsonafhankelijkheid van de waarnemer een testbare en falsifiëerbare aanname is, die tot nu toe alleen nooit kon worden ontkracht. Zuiver postmodernisme heeft een 'alles is mogelijk'-aanpak die niet strookt met het falsificatieprincipe, en daarom is zijn idee ook niet postmodernistisch---alhoewel het er heel erg veel op lijkt.
Wat nog wel mist uit zijn boek is de op dit moment zeer duistere herkomst van dark matter en dark energy, maar de tendens is duidelijk: die zouden ook als 'onafwendbare' conclusies uit de eis dat wij waarnemer-onafhankelijkheid in onze formules eisen. We weten alleen nog niet welke! Het idee is fascinerend.
Wiskundig absoluut pittige kost, maar als je het aankunt: kopen dat boek. NU.
Ik heb het over het boek The Comprehensible Cosmos van Victor Stenger, een emeritus hoogleraar natuurkunde. In dat boek (waarvan je hier enkele belangrijke hoofdstukken kunt bekijken---maar wees gewaarschuwd: wiskunde op universiteitsniveau vereist!) merkt hij een nogal radicale omwenteling in het natuurkundig denken op, namelijk dat we veel meer zaken zijn gaan beschouwen in de vorm van symmetrieën. Hij beweert, en leidt ook overtuigend af, dat omdat wij bepaalde zaken waarnemen én wij eisen dat die waargenomen zaken voor iedereen gelijk moeten zijn (gauge invariant), er zoiets bestaat als quantummechanica, of elektrische velden, of Newtons F = m*a, of Einsteins algemene relativiteitstheorie, of ... .
Dat alleen al is een indrukwekkende uitbreiding op het werk van Noether, die in de vorige eeuw al op zeer diepgrijpende overeenkomsten tussen symmetrie in bijvoorbeeld tijd of ruimte wees. (Een voorbeeld daarvan is dat als een bepaalde waarneming niet afhangt van het moment waarop je die doet, er zoiets als 'energiebehoud' moet bestaan.) Stenger doet daar dus nog een stapje bovenop en leidt de complete hedendaagse natuurkunde af op basis van het idee van gauge invariance. Het punt is dat de eis dat waarnemingen onafhankelijk moeten zijn van de plaats, snelheid, ... van de waarnemer een overduidelijke menselijke eis is---en dus dat de mens verantwoordelijk is voor de natuurwetten die hij 'ontdekt'! Dat klinkt vreselijk postmodernistisch, maar Stenger redt zich eruit door er continu op te wijzen dat het idee van plaatsonafhankelijkheid van de waarnemer een testbare en falsifiëerbare aanname is, die tot nu toe alleen nooit kon worden ontkracht. Zuiver postmodernisme heeft een 'alles is mogelijk'-aanpak die niet strookt met het falsificatieprincipe, en daarom is zijn idee ook niet postmodernistisch---alhoewel het er heel erg veel op lijkt.
Wat nog wel mist uit zijn boek is de op dit moment zeer duistere herkomst van dark matter en dark energy, maar de tendens is duidelijk: die zouden ook als 'onafwendbare' conclusies uit de eis dat wij waarnemer-onafhankelijkheid in onze formules eisen. We weten alleen nog niet welke! Het idee is fascinerend.
Wiskundig absoluut pittige kost, maar als je het aankunt: kopen dat boek. NU.