Theologie

[Waarom?]

Je overdenkt het gevolg van godsopenbaring aan enkele uitverkoren mensen niet goed genoeg. Je staat er niet bij stil dat wat God zogenaamd aan hen openbaarde nooit het oor bereikte van de meeste mensen die op aarde geleefd hebben. Er is hier geen sprake van mogelijkheid tot aannemen of verwerpen.

En zelfs dat argument is door Paulus "verworpen" in de brief aan de Romeinen.....maar.......tja........dat is ook weer iets binnen een geloofssysteem....en moeten worden geloofd.......Het maakt via normaal , gezond, menselijk denken....God tot een nog groter monster......

[dikkemick]

Wie of wat bepaalt wat moreel juist is? De meerderheid? Tijd, plaats, cultuur?
Ik kan je een tijd en plaats en cultuur noemen waar een meerderheid van de bevolking doden op basis van ras acceptabel vond. Is het daarmee gerechtvaardigd?

Wat betreft dat ras dus wel. Eskimo's zetten tot voor kort hun ouden van dagen op een bootje de ijszee op om er te sterven. Het was er de gangbare ethiek. Wij gruwelen ervan. Maar inderdaad: Een cultuur bepaalt de moraal en wij zijn het er wel/niet mee eens, afhankelijk van de tijd (en plaats) waarin wij leven. Het zijn tijdgebonden culturele begrippen.

[Erik]

Een eerste stap zou kunnen zijn, dat je de optie open laat dat God - of eender welke kracht - zich niet laat vangen in het keurslijf van onze hersenpan.

Ergo, het heeft geen enkele zin om over goden na te denken en/of te filosoferen.
Ik vind dat wel een sterk plan.

[Thomas72]

Eveneens een interessant onderwerp: Normen en waarden ontleend uit de bijbel:
Ben benieuwd naar de passages die werden gebruikt m.b.t. vrouwen-emancipatie, homorechten/gelijkheid en afschaffen slavernij/heksenverbrandingen. Geef me 1 behulpzame passage welke onomstotelijk aantoont dat de bijbel alleen verantwoordelijk is voor een hedendaagse norm of waarde.
Ik begrijp dat je de bijbel zou kunnen gebruiken door heel secuur te filteren en slechts die passages interpreteert als ware het DE gulden passage. Maar ik zou niet weten welke bijbelboeken ik in de opvoeding van mijn kinderen zou kunnen gebruiken om ze moraal bij te brengen (tenzij ook slechte voorbeelden bruikbaar zijn).

Op zichzelf een goede vraag, Dikkemick. Maar ik weet niet of het zin heeft om op dit forum inhoudelijk over de bijbel te spreken. Zoals al eerder gezegd, lees ik al een aantal jaren mee op dit forum en het niveau van bijbellezen hier vind ik ronduit bedroevend: onwetenschappelijk met een obsessieve voorkeur voor letterlijke interpretatie van teksten zonder recht te doen aan het literaire genre, losgerukt uit de context en ontstaansgeschiedenis. En je hebt gelijk, dat kan je ook in het positieve doen, wat dan terecht “cherrypicking” wordt genoemd. Maar hier zie ik vaak het tegenovergestelde: “shitdigging”. Van het één krijg je buikpijn, van het ander vieze handen, maar het resultaat is hetzelfde: waardeloze exegese.

[Dat beloof ik]

De Bijbel is nooit geschreven met de bedoeling een literair werk te zijn, maar om mensen te onderwijzen in een religie.
U verwijt dat de Bijbel hier niet wetenschappelijk wordt benaderd, daarbij rijst wel de vraag wat U hier mee bedoelt: immers, als de bijbel wetenschappelijk zou worden benaderd kan hij al voor het einde van pagina 1 als 'totale onzin' terzijde worden gelegd.
U verwijt dat er geen recht wordt gedaan aan het literaire genre. Dat lees ik vaker als verwijt van christenen, maar op één of andere manier staat daar dan nooit bij wélk genre men de Bijbel dan ziet. Laat ik een voorschot doen: "Fictie/Fantasy", dat is zoals we het nu zien. En zo moeten we het wel zien, want in de tijd dat de Bijbel werd geschreven, bestond de term 'literair genre' niet.
U verwijt ons dat dat de Bijbel los zien van de context en de ontstaansgeschiedenis. Dat is een misverstand. Juist hier wordt de Bijbel beschouwd in de context van haar tijd, en in de geschiedenis van die tijd. Alleen zijn de conclusies die daar dan uit volgen, voor veel gelovigen niet acceptabel.
Om dat dan af te doen met termen als 'buikpijn', 'vieze handen', 'waardeloze exegese' is wel een beetje makkelijk.

[Rereformed]

Maar ik weet niet of het zin heeft om op dit forum inhoudelijk over de bijbel te spreken. Zoals al eerder gezegd, lees ik al een aantal jaren mee op dit forum en het niveau van bijbellezen hier vind ik ronduit bedroevend: onwetenschappelijk met een obsessieve voorkeur voor letterlijke interpretatie van teksten zonder recht te doen aan het literaire genre, losgerukt uit de context en ontstaansgeschiedenis.
waardeloze exegese.

Dit is een onderwerp dat mij meer intereseert dan welk ander onderwerp ook. Deze aanklacht wordt vaak door gelovigen naar voren gebracht, maar altijd, ook nu weer, geheel zonder dat deze beweringen onderbouwd worden.
Het zijn holle kreten, wanhoopskreten van iemand die willens en wetens de waarheid over de bijbel niet wenst te zien. In werkelijkheid staat het er juist andersom voor: gelovigen lezen de bijbel op een volstrekt onwetenschappelijke manier, met een obsessieve voorkeur om de teksten zo te interpreteren dat ze voor eeuwig kunnen blijven doorgaan voor een godsopenbaring.

Vooral die altijd weer terugkomende frase 'letterlijke interpretatie' en 'uit de contekst citeren', waarmee een 'verlichte gelovige' denkt vanuit de hoogte te kunnen neerzien op zogenaamde eenvoudige bijbellezers die van de bijbel niets begrepen zouden hebben is lachwekkend. Het laat juist zien hoe weinig deze persoon zelf heeft begrepen van de denkwereld van de antieke mens, voor wie wonderen, godsgerichten, gesprekken van uitverkorenen met God of engelen, ingrijpen van God in het persoonlijke leven, goddelijke inspiratie, dromen, woordelijk door God gegeven wetgeving, heilige (door God opgedragen) oorlogen, demonen, zaken waren die men volkomen letterlijk nam. Het laat doorgaans ook zien hoe weinig deze gelovige zelf ooit de bijbel heeft gelezen en bestudeerd. Je hebt blijkbaar zelfs nog nooit opgemerkt dat de nieuw-testamentische schrijvers hun bijbelverzen altijd uit de contekst citeren! Heb je ooit wel eens overdacht via welk een waardeloze exegese Jezus en andere rabbi's uit het begin van onze jaartelling het dogma van de opstanding (dat uit het heidendom was overgenomen) verdedigde?

Aangezien je deze beledigende aanklacht met name richt op dit forum zou ik graag enige links krijgen naar welke topics of postings je hier verwijst.

Ook zou ik graag een voorbeeld willen zien van jouw eigen interpretatie die je als van zoveel hoger niveau beschouwt. Begin maar met de door God zelf ingestelde regels voor de slavernij en bijvoorbeeld Exodus 22:18: "Een tovenares zult gij niet in leven laten".
En geef eens antwoord hier op:
1. Denk je dat de teksten waarin wordt verteld over de ontmoeting tussen Mozes en God, op de Sinaï-berg, waar het volk op een afstand getuige van was, bedoeld zijn als metaforen? Zo ja, op grond waarvan?
2. Indien zo, moeten we die wetgeving zien als eenvoudig de regels die Mozes opstelde?
3. Moeten we de verhalen in het licht van wat de wetenschap naar voren heeft gebracht bezien als grotendeels veel later opgestelde wetgeving, bedacht door priesters die deze wetgeving prefereerden, hoewel die nooit ergens onderhouden werd, en pas in latere tijden door henzelf bedacht?
4. Moeten we de steeds herhaalde frase "Onderhoudt dan deze zaak, tot een inzetting voor u en voor uw kinderen, tot in eeuwigheid", gewoon negeren?
5. Moeten we na dit alles letterlijk blijven geloven in een Wezen dat men God noemt, of is God in deze teksten ook als een metafoor te beschouwen, een karakter door de mens verzonnen om autoriteit te verschaffen aan zijn idealen die hij als heilig beschouwt? Indien van het eerste sprake is, op grond waarvan?

[Thomas72]

Maar ik weet niet of het zin heeft om op dit forum inhoudelijk over de bijbel te spreken. Zoals al eerder gezegd, lees ik al een aantal jaren mee op dit forum en het niveau van bijbellezen hier vind ik ronduit bedroevend: onwetenschappelijk met een obsessieve voorkeur voor letterlijke interpretatie van teksten zonder recht te doen aan het literaire genre, losgerukt uit de context en ontstaansgeschiedenis.
waardeloze exegese.

Dit is een onderwerp dat mij meer intereseert dan welk ander onderwerp ook. Deze aanklacht wordt vaak door gelovigen naar voren gebracht, maar altijd, ook nu weer, geheel zonder dat deze beweringen onderbouwd worden.
(...)
Vooral die altijd weer terugkomende frase 'letterlijke interpretatie' en 'uit de contekst citeren', waarmee een 'verlichte gelovige' denkt vanuit de hoogte te kunnen neerzien op zogenaamde eenvoudige bijbellezers die van de bijbel niets begrepen zouden hebben is lachwekkend. Het laat juist zien hoe weinig deze persoon zelf heeft begrepen van de denkwereld van de antieke mens, voor wie wonderen, godsgerichten, gesprekken van uitverkorenen met God of engelen, ingrijpen van God in het persoonlijke leven, goddelijke inspiratie, dromen, woordelijk door God gegeven wetgeving, heilige (door God opgedragen) oorlogen, demonen, zaken waren die men volkomen letterlijk nam. Je hebt blijkbaar zelfs nog nooit opgemerkt dat de nieuw-testamentische schrijvers hun bijbelverzen altijd uit de contekst citeren! Heb je ooit wel eens overdacht via welk een waardeloze exegese Jezus (en andere rabbi's uit het begin van onze jaartelling) het dogma van de opstanding verdedigde?

Aangezien je deze beledigende aanklacht met name richt op dit forum zou ik graag enige links krijgen naar welke topics of postings je hier verwijst.
(...)

Beste Rereformed, jij of wie op dit forum ook hoeft zich op geen enkele wijze beledigd te voelen. Het enige wat ik aangeef, is dat een aantal mensen hier eens kritisch naar hun leesbrilletje mogen kijken, zowel naar het montuur als de sterkte van de glazen. O, en vergeet het poetsdoekje niet. Daarbij beschouw ik mezelf totaal niet als verlicht. Ook ik moet regelmatig naar de opticien.
Verder, ik kijk op niemand neer. Noch op de 'eenvoudige' gelovige of ongelovige, noch op de intellectueel meer 'belaste medemens. Als ik iets geleerd heb van Jezus is dat het wel.

[Rereformed]

Beste Rereformed, jij of wie op dit forum ook hoeft zich op geen enkele wijze beledigd te voelen. Het enige wat ik aangeef, is dat een aantal mensen hier eens kritisch naar hun leesbrilletje mogen kijken, zowel naar het montuur als de sterkte van de glazen. O, en vergeet het poetsdoekje niet. Daarbij beschouw ik mezelf totaal niet als verlicht. Ook ik moet regelmatig naar de opticien.
Verder, ik kijk op niemand neer. Noch op de 'eenvoudige' gelovige of ongelovige, noch op de intellectueel meer 'belaste medemens. Als ik iets geleerd heb van Jezus is dat het wel.

Deze post is volkomen beside the point.
Waarom zou ik me niet beledigd voelen? Dit forum gaat me aan het hart. Aantijgingen zonder enige onderbouwing zijn bijzonder akelig. Op dit forum ben ik bovendien de persoon die altijd met de bijbelteksten bezig is, meer dan wie ook. Ik voel me heel persoonlijk aangesproken. Jouw woorden spreken in de eerste plaats mij aan, ook al omdat ik in de loop van de jaren dit waardeloze riedeltje vele malen door andere gelovigen aan mijn adres heb horen uitspreken, en ik daar dan altijd juist uitvoerig op ben ingegaan (zie bijvoorbeeld: hier en hier en hier en hier). Terwijl het bij de gelovige dan nooit verder dan kretologie komt.

Precies hetzelfde gebeurt ook nu weer. Je vertikt het om links te geven naar wat jou op het idee heeft gebracht om met je kritiek aan te komen. Je vertikt het om de bijzonder hautaine houding die je hebt het beter te weten eerlijk onder ogen te zien, hoewel je zelf totaal niets laat zien van enig inzicht in de denkwereld van de brons- en ijzertijd, literaire genres, geschiedenis van bijbeluitleg en bijbelwetenschap. En je vertikt het om op mijn vijf eenvoudige vragen naar aanleiding van de pentateuch in te gaan.
Je hebt jezelf geeneens de tijd gegeven om op te zoeken waar ik op doelde met de opmerking dat Jezus een 'waardeloze exegese' gaf.

Het enige waar je mee aankomt is nogmaals zeggen dat anderen eens kritisch naar hun leesbrilletje mogen kijken en jij iets van Jezus hebt geleerd. Jezus, wat een bijdrage!

Overigens is het niet zozeer me beledigd voelen, als een grote passie hebben om juist deze aantijging te ontmaskeren voor wat die is. Het is één van de slechtste argumenten waar gelovigen mee aankomen, in wezen een geniepige manier om je gesprekspartner buiten spel te zetten, zonder dat je ooit over deze zaak een behoorlijk gesprek hoeft te voeren. Daarom wil ik altijd graag dat er zo uitvoerig mogelijk over deze zaak wordt gesproken.

[Thomas72]

Tjonge, Rereformed, light'n up zou ik zeggen.
En voor een mooie illustratie van mijn "geniepige" "aantijgingen" hoef je maar een paar tikjes naar boven te doen met het scrollwieltje van je muis, om een reactie van DBI te vinden op mijn "hautaine" schrijven. Voor meer voorbeelden zou ik eenvoudig dit topic verder volgen. Gezien jouw reactie zal er nog wel meer volgen.

Als ik verder nog tijd heb, zal ik ingaan op jouw 5 vragen omtrent de Pentateuch. En misschien wil jij nog toelichten wat je bedoelt met de waardeloze exegese van Jezus.

[Rereformed]

Als ik verder nog tijd heb, zal ik ingaan op jouw 5 vragen omtrent de Pentateuch. En misschien wil jij nog toelichten wat je bedoelt met de waardeloze exegese van Jezus.

In het Nieuwe Testament kom je nog van die Sadduceeën tegen, de gereformeerde bonders van die tijd, die alle nieuwlichterij in de godsdienst niet accepteerden, omdat Mozes er niets over wist te vertellen. Grappig is de manier waarop Jezus geloof in de opstanding verdedigt. Hij zegt tegen ze: “Hebt u in het boek van Mozes in de passage over de doornstruik niet gelezen dat God tegen hem zei: 'Ik ben de God van Abraham, de God van Isaak en de God van Jakob'? Hij is geen God van doden, maar van levenden; u dwaalt vreselijk!" Een vergezochter antwoord had hij niet kunnen geven. Voor ieder koel hoofd zegt de tekst in Exodus enkel en alleen dat de God die zich openbaart aan Mozes dezelfde is als die zich ooit aan de aartsvaders openbaarde. Noch Abraham, noch Isaak, noch Jacob, noch Mozes hadden gedachten aan een opstanding. Er nog achteraan zetten dat de sadduceeën op grond hiervan verschrikkelijk dwalen is het toppunt van idiotisme.
Deze analfabetische manier van het lezen van in die tijd al antieke heilige teksten komen we ook bij andere joodse rabbi’s tegen. Er waren er die Deuteronomium 11:9 "Dan zult u lang leven in het land, waarvan de Here uw vaderen gezworen heeft, dat hij het hun en hun nageslacht zou geven, een land vloeiende van melk en honing", uitlegden als bewijs dat er wel een opstanding móet zijn, omdat God anders zijn eed aan de aartsvaders niet gestand kan doen! Nog een slimme rabbi had uit Deuteronomium 32:39: "Ziet nu, Ik dood en maak levend, Ik versla en Ik heel" laat zien dat er wel een opstanding moet zijn. (De moderne vertaling vertaalt de oorspronkelijke betekenis zo: "Ik laat sterven, ik geef leven"). De meest wanhopige rabbi’s beriepen zich nog op als bewijs voor de opstanding via Deuteronomium 33:6: "Ruben, hij moge leven, en niet sterven, laten zijn mannen te tellen blijven", niet begrijpend dat de tekst sloeg op de stam Ruben.

[JohanT]

....
Wat is er nu zo ingewikkeld? Sommige mensen komen inderdaad verder door te roven en te moorden, dat is hun moraal. Je moet het niet moeilijker maken dan het is. Dat een grote groep, de meerderheid niet dezelfde lijnen volgt is juist precies hetgeen wat moraal zo mooi maakt en wat ons als soort zo goed neerzet, maar het is niets meer dan een subjectieve opvatting, welke beïnvloed wordt door je omgeving.

Wie of wat bepaalt wat moreel juist is? De meerderheid? Tijd, plaats, cultuur?
Ik kan je een tijd en plaats en cultuur noemen waar een meerderheid van de bevolking doden op basis van ras acceptabel vond. Is het daarmee gerechtvaardigd?

Ik zeg letterlijk dat moraal niet objectief is. Net als rechtvaardigheid. Laat deze termen gewoon eens los en kijk wat je overhoudt. Plat gezegd ben je hier gewoon op de aarde omdat jij als moleculen bij elkaar jou vormt, meer niet. Al het andere is extra. Er is geen objectief moraal, geen objectieve rechtvaardigheid.
Ja, er zijn culturen waar de meerderheid van de bevolking het doden op basis van ras acceptabel vindt. Dat is hun moraal.
Jij praat over of iets gerechtvaardigd is, vanuit welk oogpunt heb je het over rechtvaardigheid? Vanuit je eigen moreelbesef, omdat je hun vraagt iets te rechtvaardigen. Snap je? Moraal is subjectief, en iedereen kan het voor zichzelf bepalen, that's the bottom line.

[dikkemick]

... Maar ik weet niet of het zin heeft om op dit forum inhoudelijk over de bijbel te spreken. Zoals al eerder gezegd, lees ik al een aantal jaren mee op dit forum en het niveau van bijbellezen hier vind ik ronduit bedroevend: onwetenschappelijk met een obsessieve voorkeur voor letterlijke interpretatie van teksten zonder recht te doen aan het literaire genre, losgerukt uit de context en ontstaansgeschiedenis. En je hebt gelijk, dat kan je ook in het positieve doen, wat dan terecht “cherrypicking” wordt genoemd. ....

Je hebt wellicht een punt, maar wie gaat mij (en jou) vertellen hoe we bijbelpassages moeten interpreteren? Interpretaties zijn nogal aan verandering onderhevig, afhankelijk van de tijd (en door wie) ze geïnterpreteerd worden.

We schijnen met een openbaringsgodsdienst te maken te hebben, maar hoe kan het dat ze openbaringen zo onduidelijk zijn? Iedereen denkt er het zijne (hare) van. "Thou shalt not suffer a witch to live" vind ik persoonlijk de meest (geschiedkundig gezien) ingrijpende passage waarbij ik wel benieuwd ben hoe deze geïnterpreteerd dient te worden.
Verder heb IK, itt Rereformed weinig tot geen kennis van de bijbel, dus die kritiek wil ik me best aantrekken.

[JohanT]

Op zichzelf een goede vraag, Dikkemick. Maar ik weet niet of het zin heeft om op dit forum inhoudelijk over de bijbel te spreken.

Tegenovergesteld: het heeft juist zin om inhoudelijk over de Bijbel te spreken op dit forum. In plaats van alleen een aantal verzen eruit te nemen die goed klinken, of het oppervlakkige gepraat zoals op de vroege EO-fora, wordt hier veel dieper ingegaan op Bijbelteksten, worden contradicties opgehaald, worden teksten gelezen zoals ze zijn opgeschreven.

Zoals al eerder gezegd, lees ik al een aantal jaren mee op dit forum en het niveau van bijbellezen hier vind ik ronduit bedroevend: onwetenschappelijk met een obsessieve voorkeur voor letterlijke interpretatie van teksten zonder recht te doen aan het literaire genre, losgerukt uit de context en ontstaansgeschiedenis.

1) letterlijke interpretatie is de eerste interpretatie die mogelijk is. Het is geschreven door boeren, niet door literaire genieën, vergeet dat niet.
2) recht doen aan het literaire genre wordt juist gedaan, door dieper in te gaan op teksten. Het voordeel van een aantal atheïsten, ook hier op het forum, is dat we ooit geloofd hebben en dus contextueel kunnen denken. Als je het hebt over theologie, dan heb ik hier, toen ik nog Christen was, veel meer over de Bijbel geleerd dan in de zondagsdienst.
3) Losgerukt uit de context en ontstaansgeschiedenis? We houden het juist in de context: De zondvloed is geen wereldwijd event geweest, dat is wetenschappelijk onmogelijk, aangetoond en wel. De context zien wij dat er een lokale vloed kan zijn geweest. Nee, wij hebben de context juist goed op orde, gelijk als de ontstaansgeschiedenis.
Mensen die zeggen dat de wetenschap van deze tijd in de Bijbel stond, halen teksten uit de context.
Tevens, wie bepaalt er wanneer een tekst uit de context wordt gerukt? Zelfs onder theologen is hier discussie over.

En je hebt gelijk, dat kan je ook in het positieve doen, wat dan terecht “cherrypicking” wordt genoemd. Maar hier zie ik vaak het tegenovergestelde: “shitdigging”. Van het één krijg je buikpijn, van het ander vieze handen, maar het resultaat is hetzelfde: waardeloze exegese.

Als iemand zegt dat de Bijbel het onfeilbare woord van een liefdevolle God is, laten we duidelijk zien dat er flink wat stukken in staan die het tegenovergestelde beweren. Ik zal niet zeggen dat de Bijbel van kaft tot kaft verschrikkelijk is, er staan mooie verzen in. Het is een literair mooi verhaal, klopt. Maar het bevat de meest gruwelijke daden, verricht door een liefdevolle God. En veel Christenen willen dat nog wel eens overslaan. Wij helpen juist dat in beeld te krijgen.
En ik heb, na de Bijbel meerdere malen gelezen te hebben, een duidelijk beeld van de verhalen en ben zeer kritisch tegenover het boek. Het rammelt aan alle kanten, het is geen wetenschappelijk boek, het bevat een gewelddadige God, het bevat plagiaat, het claimt rechtspraak te hebben op zaken waar het geen aanspraak op zou mogen doen, zoals de liefde tussen twee mensen, en zo zijn er flink wat zaken die niet door de beugel kunnen.
Als je dat ontkent, of dat probeert goed te praten, dan spreek je van een waardeloze exegese.

[Thomas72]

Ok, JohanT, als we dan jouw laatste 2 reacties combineren, dan zijn we er wat de gruwelen van de bijbel betreft ook meteen uit. Daar is helemaal niets mis mee en geheel en al te plaatsen in die tijd en cultuur, aangezien de toen geldende moraal dit toestond. Jij kan er van alles van vinden, maar dat is niets anders dan jouw bescheiden privé-mening.

Nog even doorredenerend op die vermeende subjectiviteit van moraal. Het is dus mogelijk dat onder bepaalde omstandigheden zoiets walgelijks (mijn subjectieve opvatting) als kinderverkrachting toelaatbaar is? Enige voorwaarde is dat er op dat moment een moraal moet heersen die dat toestaat. Of begrijp ik je nu verkeerd?

[Rereformed]

Ok, JohanT, als we dan jouw laatste 2 reacties combineren, dan zijn we er wat de gruwelen van de bijbel betreft ook meteen uit. Daar is helemaal niets mis mee en geheel en al te plaatsen in die tijd en cultuur, aangezien de toen geldende moraal dit toestond.

Bedoel je nu je eigen opvatting te geven of die van JohanT weer te geven? Jij kwam aan met willen lezen in de contekst en de zaak wetenschappelijk te willen bezien.

De contekst laat overduidelijk zien dat die gruwelen, - neem bijvoorbeeld de heilige oorlog, of het stenigen van een onhandelbare opstandige tiener (Dt. 21) of een wet met betrekking tot vermeende huwelijksontrouw (Num. 5:11vv) - in de bijbel niet worden gezien als gruwelen. Veel ervan wordt namelijk zelfs begrepen als rechtstreeks door God opgedragen!
De gruwelen zijn voor een modern mens heel goed te begrijpen via de contekst van een primitieve tijd en een primitief volk.
Maar je redenering dat een modern mens daaruit de conclusie zou trekken dat er daarom 'niets mis mee' is net zo ongerijmd als wanneer een volwassene de domme streken die hij uitvoerde toen hij zestien was als 'niets mis mee' bestempelt. Eenmaal opgegroeid kan iemand terugkijken op domheid van het verleden met een gevoel dat je het best wel kan begrijpen, maar dat is iets heel anders dan er je goedkeuring aan geven.
Dt. 20:1 begrijpen we dus zeer goed: "Als u ten strijde trekt tegen de vijand en u stuit op een overmacht, wees dan niet bang, want Jahweh, uw God, die u uit Egypte heeft weggeleid, staat u bij". We begrijpen de tekst maar al te goed, maar verwerpen die als misleiding, als onzin en als aanzettend tot gevaarlijk fanatisme.

Jij kan er van alles van vinden, maar dat is niets anders dan jouw bescheiden privé-mening.
Nog even doorredenerend op die vermeende subjectiviteit van moraal. Het is dus mogelijk dat onder bepaalde omstandigheden zoiets walgelijks (mijn subjectieve opvatting) als kinderverkrachting toelaatbaar is? Enige voorwaarde is dat er op dat moment een moraal moet heersen die dat toestaat. Of begrijp ik je nu verkeerd?

Hoe in vredesnaam kun jij hier schrijven vermeende subjectiviteit? Dat moraal in verschillende culturen en tijden zeer sterk van elkaar kan verschillen is eenvoudig een feit. Dat wij het stenigen van onhandelbare tieners en heilige oorlogen, of ter dood brengen voor ketterij (allemaal zaken die in de bijbel als normaal worden beschouwd), niet goed vinden is een kwestie van geestelijk volwassener geworden te zijn. Het omslaan van opinies begint inderdaad met moedige individuen die een tegengeluid laten horen, maar is tot op grote hoogte niet zozeer iets individueels, maar het denken van de samenleving waarin je leeft en dat je aanleert als 'normaal'. Kinderverkrachting wordt overigens nergens als normaal beschouwd. Waarom nam je niet het voorbeeld van polygamie? Heel normaal in de bijbel, maar niet in onze moderne maatschappij.