Werkelijkheid ondergeschikt aan beleving

[sytze]

Politiek en wetenschap
Ik zie een fundamenteel en lastig te overbruggen verschil tussen de perspectieven wetenschap en politiek (en alles wat ten grondslag ligt aan een besluitvorming in de politiek). Hieronder noem ik twee voorbeelden die ik probeer uit te werken vanuit twee perspectieven in de hoop dat jullie begrijpen waar ik naartoe wil.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
“Het is minder erg als er 1000 Afghanen sterven dan dat er 100 Nederlanders sterven uit het oogpunt van een Nederlander”.

Wetenschappelijke verklaring: Factoren als nabijheid en gelijkheid zijn sterk van invloed op ons empathisch vermogen. Een “ver van mijn bed show” is vanuit de psychologie prima te verklaren.

Mogelijk politiek oordeel (of gewoon een waarschijnlijke geleefde mening): “Het is toch niet normaal en niet logisch dat we bepaalde mensen als meer waardig inschatten dan andere mensen. Deze mensen vind ik onmenselijk”

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
“Een gevangenis bewaarder in de tweede wereldoorlog moet berecht worden en een zware straf tegemoet zien”.

Wetenschappelijke verklaring: het bekende Standford Prison-experiment toont aan dat de context waarin een feit gebeurt ontzettend veel invloed heeft op iemands' gedrag, iemand in een gevangenissetting kan gedrag vertonen die niemand vooraf voor mogelijk had kunnen aannemen. Aan de hand van dit gegeven zou je kunnen stellen dat de meesten hetzelfde gedrag hadden vertoont. Is het dan nog eerlijk om deze oorlog-misdadiger hard aan te pakken (of überhaupt aan te pakken)?

Politiek oordeel: Iemand die een oorlog-misdaad heeft begaan moet hier hard voor gestraft worden. Diegene heeft onmenselijke dingen gedaan en is als het ware het kwaad hemzelf.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Omgaan met het grijze gebied
Dat zoiets als een misdaad als een logisch gevolg gezien kan worden door bepaalde constructen in ons zijn lijkt mij genoeg reden om op z'n minst de gevolgen voor diegene beperkt te houden. Tóch kan ik begrip op brengen voor het (zwaar) veroordelen van zo iemand. Dit voel ik als het verschil tussen een politieke beslissing die meer afhankelijk is van maatschappelijk geleefde kaders, emotie en andere geladenheid dan dat het afhankelijk is van wetenschappelijk onderzoek. Ik studeer psychologie en ik kan vanuit dit perspectief het verschil enigszins aanstippen (zo lang studeer ik het nog niet). Ik ben er van overtuigd dat er vanuit andere wetenschappelijke hoeken het zelfde probleem opspeelt. De "werkelijkheid" is vaak ondergeschikt aan de beleving hiervan en ik weet niet welk oordeel (of welke mening) ik over dit feit moet hebben.

Links van belang:
Standford prison experiment: https://www.youtube.com/watch?v=sZwfNs1pqG0

Ik hoor graag jullie gedachten hierover.

Groet, Sytze

[Willempie]

Hieronder noem ik twee voorbeelden die ik probeer uit te werken vanuit twee perspectieven in de hoop dat jullie begrijpen waar ik naartoe wil.

Dat probeer ik, omdat het me een interessant onderwerp lijkt. Mag ik mijn interpretatie proberen te toetsen? Je wilt zeggen dat politieke beslissingen meer te maken hebben met gevoelens of persoonlijke (al dan niet uitgesproken) motieven dan met de realiteit. Is dat correct?

[axxyanus]

Politiek en wetenschap
Ik zie een fundamenteel en lastig te overbruggen verschil tussen de perspectieven wetenschap en politiek (en alles wat ten grondslag ligt aan een besluitvorming in de politiek). Hieronder noem ik twee voorbeelden die ik probeer uit te werken vanuit twee perspectieven in de hoop dat jullie begrijpen waar ik naartoe wil.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
“Het is minder erg als er 1000 Afghanen sterven dan dat er 100 Nederlanders sterven uit het oogpunt van een Nederlander”.

Wetenschappelijke verklaring: Factoren als nabijheid en gelijkheid zijn sterk van invloed op ons empathisch vermogen. Een “ver van mijn bed show” is vanuit de psychologie prima te verklaren.

Mogelijk politiek oordeel (of gewoon een waarschijnlijke geleefde mening): “Het is toch niet normaal en niet logisch dat we bepaalde mensen als meer waardig inschatten dan andere mensen. Deze mensen vind ik onmenselijk”

Misschien niet logisch maar toch wel menselijk? Niemand treurt op een begrafenis toch even hard voor iemand die min of meer vreemd is dan voor nabije familie. Dit lijkt me dan ook een erg hard politiek oordeel dat je hier schetst.

[sytze]

Hieronder noem ik twee voorbeelden die ik probeer uit te werken vanuit twee perspectieven in de hoop dat jullie begrijpen waar ik naartoe wil.

Dat probeer ik, omdat het me een interessant onderwerp lijkt. Mag ik mijn interpretatie proberen te toetsen? Je wilt zeggen dat politieke beslissingen meer te maken hebben met gevoelens of persoonlijke (al dan niet uitgesproken) motieven dan met de realiteit. Is dat correct?

"meer" is hierin wel een belangrijk woord. Toch denk ik dat je mij inderdaad begrijpt. Belangrijker vind ik nog dat het idee dat leeft, buiten of die waar is of niet, vaak evenzeer een werkelijkheid inhoud die misschien wel even zwaar of zwaarder gewogen moet worden.

Ik kwam op het idee omdat ik laatst met iemand in gesprek was over de vraag waarom 130 doden in Parijs erger zijn dan 11% van de bevolking in Syrië (of een ander ver gelegen- niet westers land). Diegene sprak hierover met verbazing terwijl ik hiervoor wel een verklaring had. Ik twijfelde in dit gesprek of een verklaring voldoende is, misschien mag je het alsnog afkeuren en hier een negatief oordeel over vellen omdat het niet zo zou mogen zijn.

Ook gevangenis-bewakers of mensen die in het leger ontzettend slechte dingen doen tegenover gewone burgers vallen onder deze discussie. De context zet de mensen hiertoe aan, zoals mijn filmpje illustreert (Stanford prison experiment). Dit betekend dat bijna iedereen hetzelfde zou hebben gedaan. Toch keuren we dit gedrag af en zien we deze mensen niet als slachtoffer van de context en straffen we deze mensen. Tussen wat we vinden wat werkelijkheid is en wat werkelijkheid is zit een verschil, we wegen vaak hetgeen wat we vinden zwaarder af. Dit is een feit maar eentje waarvan ik niet weet of deze niet goed is. wellicht is "het vinden wat is" wel een eigen werkelijkheid die zwaar weegt.

Axxyanus,

Misschien niet logisch maar toch wel menselijk? Niemand treurt op een begrafenis toch even hard voor iemand die min of meer vreemd is dan voor nabije familie. Dit lijkt me dan ook een erg hard politiek oordeel dat je hier schetst.

Dat klopt. Ik bedoelde ook meer het verschil zoals ik hem hierboven aangaf, 130 Parijzenaren tegenover 11% van de Syrische bevolking.

Groet, Sytze

[Fish]

Dat klopt. Ik bedoelde ook meer het verschil zoals ik hem hierboven aangaf, 130 Parijzenaren tegenover 11% van de Syrische bevolking.

Groet, Sytze

We zijn gevoelsmatig nog niet veel verder dan de jager verzamelaar van een miljoen jaar geleden. Als we verstandelijk kijken vinden we de 11% erger, gevoelsmatig gaan de 'stamleden' voor.

[Willempie]

Sytze,

Voor wat betreft het eerste voorbeeld weet m.i. ieder normaal denkend mens dat 1000 slachtoffers in "Verweggistan" erger is dan 100 dichtbij. Dat gaat dan gewoon over het aantal slachtoffers. Maar er spelen m.i. minstens twee factoren die eveneens een rol spelen in onze reactie daarop.
1. Angst. Hoe dichterbij hoe angstiger.
2. Verbazing. Dat hoort hier (in onze relatief vredige wereld) toch niet te gebeuren?

Jouw tweede voorbeeld gaat over het feit dat het kwaad potentieel in ons allemaal aanwezig is en sterk afhankelijk is van de omstandigheden. We zouden daarom niet moeten (ver)oordelen. We zijn er zelf immers ook toe in staat. Maar straf hoort in mijn optiek niet de functie van wraak of genoegdoening te vervullen. De enige reden waarom de overheid behoort te straffen is om de maatschappij leefbaar te houden.

[Peter van Velzen]

Er spelen nogal wat facetten mee in onze beleving van een gebeurtenis. Trek het even in het uiterste. Ben jij even aangedaan door de dood van iemand in jouw armen, als de dood van iemand aan de zuidpool? Nabijheid is wel degelijk een legitieme reden om je iets aan te trekken. Wat ook uitmaakt is of je je in de gebeurtenis kunt inleven. Een bezoek aan een theater kun je je makkelijker voorstellen dan te leven in het midden van een burgeroorlog.

Dan is er de doelgerichtheid. Het gaat er de strijdende partijen in Syrië niet zozeer om om mensen te doden, dan wel om macht te verwerven. Met de aanslagplegers in Parijs was waarschijnlijk het omgekeerde het geval. Doden om het doden komt ons eerder voor als “het kwaad zelf”, zeker niet als “collateral damage”.

Om iemand een jood te laten vermoorden onder het Nazi-regime had je een minder misdadig instelling nodig dan om hem er een te laten vermoorden in New-York. Het werd de daders gemakkelijker gemaakt om mee te doen, dan om niet mee te doen. Dat is echter tevens een reden om juist zwaar te willen straffen. De pakkans leek immers nihil, en dan wil je aan het nageslacht des te duidelijker maken, dat dergelijke misdade wél gestraft worden.

Ongetwijfeld spelen er nog dingen mee, waar ik niet aan gedacht heb. Maar dit zijn een paar punten die – denk ik – zeker van belang zijn.