Religie als stockholmsyndroom

[Dat beloof ik]

N.a.v de discussie "Willempie in reactie op fish" waarin werd gesteld in een religie de band die men voelt met een god wordt omschreven als liefde, schoot mij het idee te binnen dat religie wellicht te maken zou kunnen hebben met het psychische fenomeen dat wij kennen als "Stockholmsyndroom".

Wikipedia zegt daar over:

Aangenomen wordt dat het stockholmsyndroom tot ontwikkeling kan komen in een omstandigheid waar de gijzelnemer absolute controle over de gijzelaar(s) kan uitoefenen en binnen die absolute controle voorziet in de basisbehoeften van het slachtoffer, bijvoorbeeld door het geven van voedsel of beschutting

Dit omschrijft exact de positie waarin veel christenen zichzelf plaatsen ten opzichte van hun god.
Zou het daarom zijn dat zij over deze relatie spreken als over liefde ?
Zou het kunnen zijn dat zijn daarom soms zo moeilijk los komen van deze relatie ?

[Bram Kaandorp]

Je bent niet de eerste die dit opmerkt. De rapper Greydon Square heeft er zelfs een rap aan gewijd:

Stockholm Syndrome

Zelf ben ik het er niet geheel mee eens. Voor sommige groeperingen zal het (angst) vast een rol spelen, maar voor veel anderen is het zo normaal dat god te allen tijde hen in de gaten houdt, dan ze het niet eens (meer) angstig bejegenen, temeer omdat hun ouders hen ook al bijna de hele tijd in de gaten houden als kind. God is dan een verlenging van ouders, waardoor het niet zo vreemd is.

Super-Ouder zou je kunnen zeggen. Net als een gewone ouder, maar dan... Super!

[Dat beloof ik]

Maar dat wil toch niet zeggen dat er in zo'n geval geen sprake kan zijn van Stockholm.
Patricia Hearst is bv, een bekend geval waarbij ze geen angst voor haar ontvoerders meer had, maar mee ging doen.

Ik denk niet dat er altijd sprake is van Stockholm, maar toch wel bij een behoorlijk percentage.

[Maria]

Er is een wezenlijk verschil tussen mensen, die in een niet zo rooskleurige situatie opgegroeid zijn, daar het beste van proberen te maken en mensen, die een bepaalde gemoedstoestand ontwikkelen als gevolg van een complete machteloosheid in een voor hen ellendige situatie, waarin ze bij volle bewustzijn onder dwang zijn geraakt vanuit hun gewone leven.

Het eerste zal benoemd worden als groei naar volwassenheid, gevormd of misvormd al naar gelang de gebeurtenissen.
Het Stockholm syndroom is een ziekte/syndroom, omdat het volstrekt onlogisch lijkt, te gaan houden van iets dat jou bewust kwaad aandoet.
Een verwrongen vorm van acceptatie zou nog gezond kunnen zijn uit een geestelijke drang tot lijfsbehoud.
Het sympathie gaan krijgen voor tot zelfs gaan houden van en verdedigen ervan, is dan de ziekelijke overcompensatie.

Ik zou het niet willen vergelijken met religie en geloven in het algemeen of het zou moeten zijn dat een volwassen mens zich bekeerde oiv. een sekteleider, die zijn ware gezicht pas liet zien, nadat je er niet meer van los kon komen.

[dikkemick]

Ik dacht toch echt dat het Stockholm syndroom gereserveerd was voor mensen die begrip gaan kweken voor hun onderdrukkers/ontvoerders, zoals b.v. de treinkapingen bij Wijster in de jaren 70.
Ik zie de link met religie niet helemaal.

[Dat beloof ik]

Er is een wezenlijk verschil tussen mensen, die in een niet zo rooskleurige situatie opgegroeid zijn, daar het beste van proberen te maken en mensen, die een bepaalde gemoedstoestand ontwikkelen als gevolg van een complete machteloosheid in een voor hen ellendige situatie, waarin ze bij volle bewustzijn onder dwang zijn geraakt vanuit hun gewone leven.

En die laatste mensen, daar denk ik met name aan.

[HankS]

Ik denk dat juist de essentie bij het Stockholmsyndroom is dat mensen de geestelijke en lichamelijke gijzeling letterlijk moeten ervaren en toch ondanks die ervaring sympathie hebben voor de gijzelnemers.
Religie wordt in de meeste gevallen door de religieuze mens juist niet ervaren als een gijzeling, dat jij meent dat het dat wel is meer jouw interpretatie . Ik denk niet dat het de juiste benaming is.

[Maria]

Ik dacht toch echt dat het Stockholm syndroom gereserveerd was voor mensen die begrip gaan kweken voor hun onderdrukkers/ontvoerders, zoals b.v. de treinkapingen bij Wijster in de jaren 70.
Ik zie de link met religie niet helemaal.

De naam en het syndroom zijn onderzocht en ontwikkeld aan de hand van de verhalen over gijzelaars, die hun gijzelnemers wilden gaan begrijpen en hen zijn gaan verdedigen.

Er zijn vergelijkbare situaties, waar dit mechanisme ook zo werkt.
Genoemd wordt ook incestgevallen, waarbij het slachtoffer geen kwaad woord wil horen van de dader.

[Maria]

En die laatste mensen, daar denk ik met name aan.

Zoals in mijn voorbeeld dus.

Niet zoals bij mensen, die opgroeien in een religieus milieu.
Dan zal zo'n opgroeiend mens op dezelfde manier reageren als met alle andere normen en waarden en geboden en verboden vanuit zijn jeugd.

Hij zal ze onderzoeken, tegen protesteren of accepteren, soms onder dwang als die situatie nog daartoe noopt, en verder gaan in zijn leven met de op deze manier verworven geestelijke bagage.

Dat alles valt onder een normale ontwikkeling, als daar geen ziekelijke geestestoestand uit voortkomt.
Dat laatste heeft vaak veel meer componenten in zijn oorsprong, dan alleen een opvoeding, waar men (op een gezonde manier) onderuit probeert te komen.

[Dat beloof ik]

Er is inderdaad bij gelovigen niet echt sprake van een gijzeling zoals in Stockholm.

God houdt onvoorwaardelijk van je, maar als je hem niet lief hebt ga je naar de hel.

De overeenkomst met een gijzeling lijkt me vrij duidelijk. Als je dat wordt verteld, hoe kun je dan nog spreken over “op een gezonde manier er onderuit proberen te komen” ?
Het is zo'n beetje hetzelfde als : "Als je probeert te ontsnappen schiet ik je neer"
Men gelooft in een god waarvan men denk dat die absolute controle over ze uitoefent (almacht) en voorziet in alle benodigdheden (voorzienigheid).

[Maria]

Voor elk kind zijn papa of mama of beiden exact hetzelfde, incl. straffen die veel reeëler zijn voor een kind.
De hel wordt door het naïeve kind ervaren als een sprookje.
Hans en Grietje in de oven gestopt door de heks.
Het zonder verhaaltje of TV of knuffel van mama of papa naar bed omdat ze boos zijn.
Het voor straf genegeerd worden door je mama wordt aan den lijve ondervonden.
Buitengesloten worden.

Het hele leven zit vol met waarschuwingen voor gevaar op straffe van of risico voor de meest erge dingen die een kind zich maar kan voorstellen.
De problemen komen pas op het moment dat je eronderuit wil komen omdat je er niet meer zo in kunt geloven en de angst voor represailles erger lijken dan de beloning voor het gaan van de eigen weg.

Een ontvoerder die zegt dat je door niemand gezocht wordt of vermist.
Of die zegt dat ze het zoeken hebben opgegeven en door gaan met hun leven.
Die zegt dat hij nu de enige is die nog bewijst dat hij om he geeft is een potentiële nieuwe geliefde autoriteit.

[dikkemick]

In het ergste geval kun je religie zien als geestelijke kindermishandeling, hoewel de daders zich doorgaans geen kwaad bewust zijn!
En wat al eerder geschreven werd: God is liefde en houdt van je, maar als je niet in Hem gelooft straft Hij je tot in de eeuwigheid. Het is een vorm van geestelijke kidnapping, alleen zijn de bedoelingen van de ontvoerders (ouders, dominee, omgeving, familie) niet zoals doorgaans de bedoelingen zijn van werkelijke ontvoerders. Het is een soort van wurggreep waar je als gelovige in verkeerd.