W.van Vlastuin versus Bart Klink

[PietV.]

Ineens duikt er weer een verwijzing naar de atheïst op. De voortreffelijke site van Bart Klink. Die hier ook een tijd heeft mee gedaan. Een hoogleraar van de VU heeft aandacht geschonken aan deze site en de volgers van het reformatorische gedachtegoed komen weer eens in aanraking met andere geluiden. Dat is dus de positieve kant van het verhaal de andere kant is de zoveelste poging om de Bijbel te redden van het humanisme. En hoe je dat door de zaak te bagatelliseren, een paar christenen op te voeren die tegen de stroom in gingen en uiteraard zonder concrete bronnen een verhaal in elkaar te zetten. Zo schrijf je dus je eigen geschiedschrijving.

http://www.refdag.nl/opinie/zonder_bijb ... j_1_965967" onclick="window.open(this.href);return false;

Hoe kwamen christenen tot deze kritische houding ten opzichte van slavernij? Vanuit de Bijbel! Nederlanders die aan de slavenhandel hebben meegedaan, meenden soms dat er vóór Adam en Eva andere mensen zijn geweest waarvan de negers en de indianen zouden afstammen. Dat was voor hen een rechtvaardiging om deze volkeren als slaaf uit te buiten. Christenen daarentegen die beseften dat alle mensen uit Adam zijn geboren, hebben de principiële gelijkheid van alle rassen gezien en daar de consequenties uit getrokken.

[writer]

Het waren dus atheïsten die de slavenhandel goedkeurden en christenen hebben daar nooit aan meegedaan?
Geheel nieuw voor mij (de link kan niet geopend worden, ben wel benieuwd in hoeverre Vlastuin zichzelf als christen op een voetstuk zet, het aangehaalde stukje liegt er niet om)

[Waarom?]

Het waren dus atheïsten die de slavenhandel goedkeurden en christenen hebben daar nooit aan meegedaan?
Geheel nieuw voor mij (de link kan niet geopend worden, ben wel benieuwd in hoeverre Vlastuin zichzelf als christen op een voetstuk zet, het aangehaalde stukje liegt er niet om)

Even juist linkje gepost
http://www.refdag.nl/opinie/zonder_bijb ... j_1_965967" onclick="window.open(this.href);return false;

Die rubriek "Weerwoord" in het refdag is geen reden om juist christen te worden of een reden om te gaan twijfelen of geloofsafval wel een juist keuze was. Juist het tegendeel!. Vooral een rubriek voor "eigen publiek"...

[writer]

..Wat Klink niet lijkt te beseffen, is dat hij zijn visie op slavernij alleen maar heeft kunnen ontwikkelen omdat hij in een land woont dat is beïnvloed door het christelijke geloof...

Een interessante uitspraak. Geldt dit voor elke freethinker in het van ouds christelijke Nederland en in het algemeen voor elke visie van een ongelovige betreffende de moraal? Moeilijk om je eigen beïnvloeding vast te stellen. Maar Vlastuin geeft er ook geen bewijs voor, hij stelt het slechts vast.
En de RD-lezers zullen dat gelijk beamen.

..In het Oude Testament komen we een principiële zorg voor de zwakkere tegen.

Wat mij telkens weer ergert is dat christenen er zelden op ingaan hoe het mogelijk was dat hun God in het OT wreedheden toeliet en soms zelfs aanmoedigde. Zij komen dan met andere voorbeelden. Zo ook deze hoogleraar.
Hij geeft Klink gelijk maar.....en dan komt het promoten van de christelijke moraal. De God uit het OT blijft ook bij hem buiten schot en dat is waar Klink juist over valt.
In mijn beleving mag een volmaakte God geen enkel minpuntje hebben, ook al staat er veel goeds tegenover.

Zorg voor de zwakkeren in het OT zegt van Vlastuin, is dat zo?

1 En de HEERE sprak tot Mozes, zeggende:
2 Neem de wraak der kinderen Israëls van de Midianieten; daarna zult gij verzameld worden tot uw volken.

15 En Mozes zeide tot hen: Hebt gij dan alle vrouwen laten leven?

17 Nu dan, doodt al wat mannelijk is onder de kinderkens; en doodt alle vrouw, die door bijligging des mans een man bekend heeft. (Num 31)

[PietV.]

Een interessante uitspraak. Geldt dit voor elke freethinker in het van ouds christelijke Nederland en in het algemeen voor elke visie van een ongelovige betreffende de moraal? Moeilijk om je eigen beïnvloeding vast te stellen. Maar Vlastuin geeft er ook geen bewijs voor, hij stelt het slechts vast.
En de RD-lezers zullen dat gelijk beamen.

Moraal evalueert, hij had ook kunnen stellen dat onze universiteit voortvloeit uit de scholastiek. Maar sinds de verlichting is er een andere universiteit opgestaan die in haar doen en laten niets meer lijkt op de gebruikelijk tempel in de middeleeuwen waar de beoefenaars bezig waren om God te dienen en hem eer te bewijzen door productie te leveren die hier aan voldoet.

[Dat beloof ik]

Het stuk van Vlastuin is doortrapt; hij maakt er een oer-christelijk woordengoochel spelletje van.
In bovenstaande quote onderscheidt hij twee groepen:
Nederlanders (die de slavenhandel goedkeurden)
Christenen (die op grond van de bijbel concludeerden dat slavenhandel niet kon).

Het doortrapte zit hem daarin dat ook de eerste groep (Nederlanders) christenen waren.
Volgens Vlastuin meenden deze Nederlanders dat iedereen afkomstig van mensen die vóór Adam en Eva leefden, minderwaardig is.
Aangezien Adam en Eva bijbelse figuren zijn kun je alléén tot deze conclusie komen als je christen bent.

Verder vind ik dat we écht niet meer serieus in moeten gaan op iemand die beweert dat alle mensen van Adam afkomstig zijn. Het staat iemand vrij om dat te geloven, maar het is geen rationeel argument.

Wat zwak is in zijn betoog is dat hij schrijft:

Er zijn meer Bijbelse noties die een kritische houding ten opzichte van slavernij bevorderen.

terwijl hij tot dan toen geen enkele kritische notitie heeft aangehaald.
Hij noemt vervolgens één voorbeeld: Onesimus (uit Filemon).
Wie de brief aan Filemon leest (het is nog geen half a4-tje) zal zien dat daar niet meer in staat dan een verzoek om de slaaf (...) Onesimus goed te behandelen omdat hij ook in de heer is.
M.a.w: slaven die niet in de heer zijn, waren ook in die tijd gewoon slaven.
Met geen mogelijkheid kun je dit lezen als een kritische noot ten opzichte van slavernij.
Sterker nog: het is precies het tegenovergestelde.

Vreemd is dat Vlastuin vervolgens zijn hoofd in het zand steekt voor wat wél overduidelijk in de bijbel staat over slavernij:

Ook al kende het Oude Testament het verschijnsel van de slaven, de misbruiken van de slavernij zijn daar niet op terug te voeren

En zo iemand draagt dan de titels Prof. Dr.?
Hij is niet eens in staat tot een fatsoenlijke tekstverklaring van Filemon.
De gemiddelde leraar Nederlands verwacht van een brugklasser iets beters dan hij hier schrijft.

[PietV.]

Het stuk van Vlastuin is doortrapt; hij maakt er een oer-christelijk woordengoochel spelletje van.
In bovenstaande quote onderscheidt hij twee groepen:
Nederlanders (die de slavenhandel goedkeurden)
Christenen (die op grond van de bijbel concludeerden dat slavenhandel niet kon).
.

Ik herken vaag de contouren van bait and switch. Vanuit een bepaald perspectief zet je een paar christenen in de etalage om daarmee de klant te verleiden om in de winkel te stappen. Een dissidente christen verzette zich tegen slavernij en daar draait het om. Dit beeld moet laten zien hoe het christendom zich afzet tegen zaken die ze al hadden moeten aanpakken tijdens concilies in de derde en vierde eeuw. En niet pas gingen veranderen nadat Franse filosofen zich er tegen uitspraken, Mennonieten zich gingen roeren en de inkomsten opdroogden want de verdiencapaciteit rond slavernij werd na een paar eeuwen minder.

[Dat beloof ik]

Het komt altijd weer terug op cognitieve dissonantie.
Het eigen idee wordt aangepast aan vastliggende feiten.
Als dat niet mogelijk is, helpt het om de feiten niet al te goed te willen kennen.

[Waarom?]

.
Hij noemt vervolgens één voorbeeld: Onesimus (uit Filemon).
Wie de brief aan Filemon leest (het is nog geen half a4-tje) zal zien dat daar niet meer in staat dan een verzoek om de slaaf (...) Onesimus goed te behandelen omdat hij ook in de heer is.
M.a.w: slaven die niet in de heer zijn, waren ook in die tijd gewoon slaven.
Met geen mogelijkheid kun je dit lezen als een kritische noot ten opzichte van slavernij.
Sterker nog: het is precies het tegenovergestelde.

Dat Beloof ik,

Het is nog een beetje erger dan jij schetst. De verklaring van Vlastuin is maar 1 van de mogelijke verklaringen ( sic!, met de bijbel kun je inderdaad alle kanten op.... en dat weet Vlastuin drommels goed.)
De verklaring van Vlastuin is die dat Onesimus is weggelopen bij z'n heer en in aanraking komt met Paulus die in (huis) arrest zit in Rome. Die stuurt hem terug nadat hij tot geloof is gekomen en met het verzoek aan Filemon om hem goed te behandelen..Maar zoals jij zegt kun je daar geen afkeuring van slavernij in lezen...

Een hele andere verklaring van andere "scholars" is dat Filemon Onesimus naar Paulus stuurt om hem te verzorgen. Paulus maakt misbruik van deze geste van Filemon en en laat hem veel langer blijven dan de bedoeling en afgesproken was. Vandaar een "begeleidend" schrijven retour.

[PietV.]

In een parallelle wereld had ik een gesprek over dit onderwerp met een bestuurslid van de Vrije Gedachte Leon Korteweg. Het artikel fascineerde hem en misschien kan hij er nog iets mee op het moment dat hij zich weer stort op Wikipedia.
Zonder uitgebreide research bracht hij enkele punten in, die ik maar even naast de al bestaande leg.

Nederlanders die aan de slavenhandel hebben meegedaan, meenden soms dat er vóór Adam en Eva andere mensen zijn geweest waarvan de negers en de indianen zouden afstammen.

Nou ik weet niet waar Vlastuin dat vandaan haalt, ik heb er nog nooit over gehoord. Wel over de Hamitische theorie: dat de Afrikanen afstammen van Noachs zoon Cham en daarom vervloekt zijn, zwart werden en uitgebuit mochten worden. Dat idee zie je vooral in de 19e eeuw, maar toen bestond die hele slavenhandel allang. Het zou absurd zijn om te veronderstellen dat er vóór Adam en Eva andere mensen zouden zijn geweest als je vast wilt houden aan een letterlijk scheppingsverhaal, en tot Darwin (1859) deed vrijwel iedereen dat .

Merk ook de framing en generalisaties op. 'Nederlanders' dreven slaven, maar 'christenen' beseften dat iedereen uit Adam geboren was en dus gelijk was . Alsof tussen ca. 1590 en 1863 niet de overgrote meerderheid van Nederlanders christen was.  -99% waarover je het al had-. Pas in 1899 was het aantal onkerkelijken 2.2%, er waren toen ook zo'n 5% joden.  De implicatie dat iedereen die slaven had of handelde geen christen zou zijn, is een zware beschuldiging aan het adres van niet-christenen, of een verhulde “No True Scotsman”. Volgens meneer de theoloog waren rassentheoretici dus in zekere zin niet-christenen als we zijn generalisering serieus zouden moeten nemen, maar dat deden we natuurlijk allang niet meer!

Neem Arthur de Gobineau, één van de beruchtste rassendenkers, wiens belangrijkste werk werd gepubliceerd vóór de Origin of Species en er dus niet door beïnvloed kon worden.Hij geloofde dat God de rassen gelijk had geschapen, maar dat rassenvermenging tot degeneratie leidde en dat de blanken het best ontwikkeld waren. Niets meer of minder dan christelijk racisme!
Nog een punt uit de laatste alinea van de paragraaf dat uiterst zwak is. Het stelt dat oudtestamentische en nieuwtestamentische slavernij acceptabel genoeg was en dat vroegmoderne en 19de-eeuwse slavernij er niet mee gerechtvaardigd kon  worden (ook al zijn ze dat historisch wel). Het idee dat 'we in het OT zorg voor de zwakkere tegenkomen' impliceert dat slaven 'nou eenmaal zwakker zijn en je daarom wel lief tegen ze moet doen'. zoals een slaaf niet doodslaan, maar als deze na een dag of 2 opknapt na een flinke mishandeling is het oké zeker? (Ex:21:26)
De centrale stellingen van Klink worden helemaal niet weerlegd., dat er überhaupt geen slavernij zou moeten bestaan, laat staan dat deze gereguleerd zou worden door een God, als deze God goed is en "op termijn" wil dat slavernij wordt afgeschaft
De Tora werd zo'n 2500 jaar geleden geschreven, het is gruwelijk dat God zo lang op zich laat wachten. Weg met het klassieke "vrije wil"-argument als uitvlucht dat het Gods schuld is: God is de dader of minstens de grootste medeplichtige aan de slavernij. De enige manier om God vrij te pleiten van de slavernij is te erkennen dat deze waarschijnlijk niet bestaat, of niet tegelijkertijd algoed, almachtig en alwetend is, anders had hij het wel voorkomen, en al helemaal niet hoogstpersoonlijk ingesteld.

Ik acht het niet bewezen dat het christelijk geloof noodzakelijk was voor de afschaffing van slavernij, zeker niet als haar fundamentele geschriften die zo duidelijk reguleren en aanmoedigen. Dat de eerste abolitionisten een handjevol quakers en mennonieten waren, bewijst niet het tegendeel. Zoals er ook valt te lezen, heeft de Verlichting de strijd tegen de slavernij algemeen gemaakt. En het waren de atheïstische Franse revolutionairen die in de Franse koloniën (vooral Saint-Domingue, waar een slavenopstand was uitgebroken die men niet gewelddadig kon en wilde onderdrukken) de slavernij afschaften.  (Met dank aan Leon voor deze bijdrage aan ons forum, meer van hem staat in De Vrijdenker).

[dikkemick]

Het stuk van Vlastuin is doortrapt; hij maakt er een oer-christelijk woordengoochel spelletje van.

Dit is een eerste vereiste als je de bijbel als (puur) goed wilt bestempelen. Goede doortrapte filosofen komen dan altijd een heel eind. Want als je van zwart, wit kunt maken en van rond, vierkant ben je bijbels gezien goed bezig.

[Fish]

Morgen even een verwijzing naar dit draadje posten op die site, nu lukte het niet?

[Dat beloof ik]

Voor iedereen die, net als Vlastuin, geen idee heeft hoe het er aan toe ging in de slavenhandel.

De predikant Udemans schreef voor de VOC en WIC " ’t Geestelyck roer van ’t coopmans schip (Dordrecht 1640)'.
Christenen mochten volgens hem nooit tot slaaf gemaakt worden. Heidenen wel, mits ze verkocht waren door hun ouders of meesters of gevangen waren genomen in een ‘rechtvaardige’ oorlog.
bron: http://www.zeeuwseankers.nl/nl-NL/verha ... avenhandel" onclick="window.open(this.href);return false;

Ik kwam nog een pareltje tegen, dat ik jullie niet wil onthouden. Gagarandeerd uren leesplezier.
Het Zeeuws Archief heeeft de verslagen van de bemanningsleden van slavenschip "Eenigheijd" verwerkt tot een schitterend opgezette blog, waarmee je van dag tot dag een reis kunt meemaken. Alles wat bij zo'n reis komt kijken, kun je er terug vinden, tot en met het afsmeken van god's zegen over de reis.
Klik hier om terug te gaan in de tijd naar 1761.
Dit schip was van de MCC (Middelburgse Commercie Compagnie), bij de meeste Nederlanders wat minder bekend dan de VOC en WIC.
In tegenstelling tot deze grote broers (het spijt me, heer Vlastuin) was op de slavenreizen van de MCC schepen geen predikant aanwezig.
Wel regeerden aan boord de christelijke normen en waarden, werd god's zegen overal gevraagd en was het verplicht om twee maal daags aan het gezamenlijk gebed mee te doen.

Instructie voor den capteijn Jan Menkenveld, commandeerende op het snaauwschip D’Eenigheijd, toebehoorende aan de Commercie Compagnie der stad Middenburg in Zeeland, gedestineerd na de kusten van Africa & America, waarna den gemelden capteijn sig sal hebben te reguleeren.

Eerstelijk
Sal den capteijn goede zorg dragen dat binnenboord goede discipline gehouden en alle vloeken & sweeren geweerd worde, maar dat daarentegens des morgens en des avonds het gebed tot God Almagtig gedaan worde om sijnen zegen op de aanstaande reijs te erlangen.

[PietV.]

Mooie verwijzing het kwam ook naar voren in de NRT uitzending over de slavernij. Hetgeen mij sterk is bijgebleven is de moraal van de handelaren. Het ging niet om mensen maar om lading, de helft van de lading werd onderweg afgeschreven en in bepaalde gevallen werd alles overboord gezet. Hier nog een stukje tekst waarin weer gesproken wordt over de context van het oude testament. Met andere woorden bepaalde absurditeiten moeten we in de geschiedenis laten om andere rare verhalen een betere plek te gunnen.

[Dat beloof ik]

De verdraaiingen van de gereformeerden over dit onderwerp zijn tenenkrommend.
Onderaan het stukje waar je naar verwijst plaatst het RD nog een linkje naar een stuk over de door mij genoemde predikant Udemans. http://www.digibron.nl/search/detail/01 ... ated=false#" onclick="window.open(this.href);return false;
Zonder gene wordt hij daarin geprezen om het feit dat hij slavenhandel met Spanje en Portugal volledig afwees.
De reden dat hij daartegen was vermeldt deze digitale gereformeerde kennisbron niet.
Dat was namelijk dat hij er tegen was om handel te drijven met Roomsen en had niets te maken met de omstandigheid dat het om slaven ging.