De goden.

[dikkemick]

Maar er bestaat helemaal geen algemeen godsbeeld. Allen zijn persoonlijk. De reden waarom valt te raden.

[Peter van Velzen]

Maar er bestaat helemaal geen algemeen godsbeeld. Allen zijn persoonlijk. De reden waarom valt te raden.

Nu niet meer, omdat de natuurverschijnselen allen een rationele verklaring hebbben. Dientengevolge is alleen de moralistische god over gebleven en die is weliwaar cultuurgebonden, maar daarnaast ook zeer personlijk, omdat hij samenhangt met iemands persoonlijke beleveingswereld.

Maar de goden uit de oudheid - waarvan je in de bijbel ook nog veel terugvind, waren woest en onvoorspelbaar. Ze sloegen wild om zich heen en raakten de goeden zowel als de kwaden. Om toch het geloof in rechtvaardigheid te behouden werden zaken als collectieve schukd bedacht, en ook later de erfzonde. Zodat de god toch ergens rechtvaardig zou kunnen zijn. Uiteraard is de natuur helemaal niet rechtvaardig. Maar de illusie hielp de mens om toch in het rechtvaardigheidsprincipe te blijven geloven. Veel van de onzin in de religie is – als je het zo bekijkt – juist heel zinvol geweest. In die zin dat het de mensvertrouwen gaf in het idee van rechtvaardigheid.

Nu wij weten wáárom de natuur niet rechtvaardig is (omdat ze helemaal niet denkt), hebben we dit niet meer nodig, en het blijkt dat wie voldoende opleiding genoten heeft, ook inderdaad gemakkelijker zonder kan. Maar nog altijd hebben velen de neiging om achter de natuurverschijnselen een doel te willen zoeken. En daarmee blijft de religie nog altijd in leven. Feit is dat alleen menselijk handelen rechtvaardig of onrechtvaardig kan zijn, omdat rechtvaardigheid een uitvinding is, waarmee we onze samenwerking ondersteunen.

Sommige zoogdieren hebben er ook enige notie van, maar wij hebben het tot verzinnen van dergelijke ideeën tot een ware kunst verheven. Wij hebben schuld en bezit, rechten en plichten bedacht en dus ook geld, evenals stammen, volkeren, landen, rijken en unies. Bedrijven en coöperaties (mooi woord) contracten en wetten. Al die dingen eisen dat wij erin geloven,

(zie hier)

[dikkemick]

Wat ik bedoelde is, dat ik denk dat er geen consistent godsbeeld mogelijk is. Er bestaat natuurlijk nog het ontologisch "bewijs" om een god te rationaliseren, maar ook hier hoort dan weer een persoonlijk godsbeeld bij.
En zo zijn goden aan een willekeur van interpretaties onderhevig. En dan zie je (zoals je schrijft) dat niets menselijk onze goden vreemd is. Logisch natuurlijk.
Wat mij betreft is dit allemaal het bewijs dat goden niet bestaan. En daar was het mij om te doen.

[Peter van Velzen]

.
En zo zijn goden aan een willekeur van interpretaties onderhevig. En dan zie je (zoals je schrijft) dat niets menselijk onze goden vreemd is. Logisch natuurlijk.

Helemaal willekeurig zijn de eigenschappen van de goden niet. Enerzijds worden ze geacht eeuwigheidswaarde te hebben. (de sterren en planeten bestaan allemaal sinds mensenheugenis), anderszijds worden ze ook verantwoordelijk geacht voor allerlei onvoorspelbate catastrophes. Dus ze zijn enerzijds heel voorspelbaar, anderszijds heel wispelturig. Dat maakt ze in zekere zin menselijk. Let ook op hoe Christenen en Moslims beiden in naam van wat oorspronkelijke één en dezelfde god was oorlog hebben gevoerd. De verschillen waren niet zozeer verschillen in het godsbeeld als wel verschillen in het zelfbeeld.

Het is wel zo dat het feit dat de goden helemaal geen doeleinde hebben, ertoe leidt dat verschillende culturen hen verschillende doeleinden toedenken. In dat opzicht kunnen goden wel heel verschillend zijn. Het voornaamste verschil tegenwoordig is het menselijk gedrag waar van men zich verbeeld dat een god het beloond of bestraft. Dat kan heel verschillend zijn. En wat de een ziet als een zware zonde die eeuwige verdoemenis oplevert, kan de ander zien als een heldendaad ,die een eeuwige beloning verdient. Dat heeft uiteraard met niets anders te maken dan met de verbeelding van de mens.

[dikkemick]

Nu heb je het over de goden van vandaag de dag. De goden van vroeger waren net mensen, maar dan machtiger. Als je deze goden gunstig stemde, kreeg je mooi weer, had je het verpest, ging de oogst naar de knoppen. M.a.w: De goden waren beïnvloedbaar maar...onbetrouwbaar (als mensen dus). Eeuwigheidswaarde hadden ze al helemaal niet, want hoeveel goden werden niet verslagen en bestaan niet meer?
En ook in dit opzicht zijn goden dus geëvolueerd met de mens mee. En dat doen ze nog dagelijks.

[Peter van Velzen]

De goden zijn nooit verslagen en ze bestaan nog altijd. Jupiter Mars en Venus zijn er bijvoorbeeld nog steeds, maar niemand beschouwd ze nog als goden. Dat komt omdat het geloof er in verdwenen is. De macht van een god berust net zo als – nu nog steeds – op het geloof dat men er in heeft. En die macht wordt feitelijk niet door de god uitgeoefend maar door de mensen die bepalen wat de god wordt geacht te willen. Net als geld waarvan de macht ook wordt uitgeoefend door de mensen die haar gedrag bepalen. Of je nu god dient of de Mammon, in wezen ben je de volgeling van de mensen die aan de touwtjes trekken. Of dit nu goede of slechte mensen zijn. Je kan natuurlijk ook trachten zélf aan de touwtjes te trekken. Maar er zijn dan altijd wel gelovigen die zich “realist” noemen, die zullen zeggen dat dat niet kan. Dit tot genoegen van het die het doen.

[dikkemick]

Ga dit de gelovigen maar vertellen Peter...(ik ben het overigens met je eens).