Eigenlijk is het vreemd: een evangelie op naam van een vrouw in een zo duidelijk vrouwonvriendelijke omgeving. Het moet ontstaan zijn in dezelfde tijd als de ‘Eerste brief aan Timotheüs’ waarvan lange tijd ten onrechte is geloofd ( of aangenomen ) dat die door Paulus is geschreven. Daar lezen we o.a.: “Vrouwen moeten in alle rust luisteren naar het onderricht en hun plaats weten. Ik sta hun niet toe zelf onderricht te geven of mannen de les te lezen; zij moeten rustig luisteren”. Dat is heel andere praat. Van de mannen dan. Mannenpraat dus.
In het Evangelie van Thomas zegt Petrus tegen Jezus: ”Laat Maria bij ons weggaan want vrouwen zijn het leven niet waardig”. Ook in het Evangelie van Maria lezen we van Petrus’ wrevel. Hij moet toegeven dat zij meer leringen van Jezus heeft ontvangen dan de overige leerlingen. Hij stelt vast dat Jezus meer van Maria hield dan van de andere vrouwen. Maar hij maakt zich vooral boos omdat Jezus ‘in het geheim’ met ‘die vrouw’ heeft gesproken. Want… dat dóe je niet! ‘Taboe’ heette dat toen nog!
Als Maria de apostelen probeert te troosten na Zijn opstijging en vertelt over Jezus ‘reis langs de hemelwachters’, gebeurt het volgende: ‘Andreas nam het woord en zei tegen de broeders: “Zeg eens, wat denken jullie over wat zij heeft gezegd? Ik voor mij geloof niet dat de Verlosser haar dit heeft verteld want het is duidelijk dat dit afwijkende ideeën zijn”.
Toen nam Petrus het woord en zei dezelfde dingen. Hij vroeg hun over de Verlosser: “Zou Hij werkelijk buiten ons om en niet openlijk met die vrouw hebben gesproken? Moeten wij ons soms omkeren en allemaal naar haar luisteren? Heeft Hij aan haar voorkeur gegeven boven ons”?
Toen nam Levi het woord en zei tegen Petrus: “Petrus, jij bent altijd zo heetgebakerd, man. En nu zie ik weer dat je met deze vrouw redetwist als met tegenstanders. Als de Verlosser haar waardig heeft bevonden, wie ben jij dan om haar te verwerpen? Zeer zeker kende de Verlosser haar erg goed en daarom heeft Hij van haar meer gehouden dan van ons. Wij moeten ons eerder schamen en ons bekleden met de volkomen Mens en Hem in onszelf verwerven zoals Hij ons heeft opgedragen, en het evangelie verkondigen. En laten we daarbij geen andere bepaling of wet opleggen dan wat de Verlosser heeft gezegd”.
Maria bezat blijkbaar een prominente plaats, prominenter dan iedereen lief was. En wellicht is dit een van de redenen waarom men later teksten als deze heeft verboden en tot ‘niet geïnspireerd’ heeft verklaard. Maar dat mag je natuurlijk alleen maar héél zachtjes zeggen en zelfs liever dát niet. Je schijnt het zelfs niet te mogen denken!
Er bestaan vele vele speculaties over de precieze verhouding tussen Jezus en Maria. Regelmatig wordt gesuggereerd dat Maria de vrouw van Jezus moet zijn geweest. En daarbij wordt een tekst van de kerkvader Epiphanius aangehaald die een geschrift citeert dat iets als ‘Wetenswaardigheden over Maria’ heet ( titel is beschadigd ). Het citaat gaat over de ‘inwijding’ van Maria door Jezus. Hij laat haar zien dat de lichamelijke gemeenschap een beeld is van de hemelse eenwording.
Maar er zijn mogelijk hardere aanwijzingen, geen keiharde bewijzen dus. Het zou in die tijd praktisch onmogelijk zijn dat Jezus niet was getrouwd. Van rabbi’s werd geëist dat zij gehuwd waren teneinde Gods gebod om vruchtbaar te zijn te kunnen naleven. ( Even laten inwerken a.j.b. )
Als Jezus dat gebod om een of andere reden niet zou hebben gehoorzaamd is het – van de andere kant bekeken - weer vreemd dat de Farizeeën Hem nooit dáárop ( op het niet gehuwd zijn ) hebben aangesproken. Wel ‘rabbi’ genoemd willen worden, maar niet getrouwd zijn! De kerk zou Jezus’ ( veronderstelde ) antwoord in dank hebben omarmd en Paulus zou Jezus’ ( veronderstelde ) antwoord hebben aangegrepen om het celibaat te verdedigen. Er is – helaas – in de Bijbel geen enkele aanduiding te vinden dat Jezus niet was gehuwd. Evenmin staat er met evenveel woorden dat Hij wél was gehuwd. Dus: je mag 'denken' wat je wilt. Tenzij…
In de boeken van Nag Hammadi wordt vele malen beschreven dat Maria verkeerde tussen de intieme leerlingen van Jezus. Voor een ongehuwde vrouw was dat in die dagen een ondenkbare situatie.
En… is de bruiloft in Kana misschien Jezus’ eigen bruiloft? Johannes lijkt wel de enige die iets over deze gebeurtenis heeft gehoord en opgeschreven. En wie weet is zijn verhaal later door de officiële instanties ‘gecorrigeerd’. Het was in die tijd normaal dat de jongelui rond hun 13de verjaardag werden uitgehuwelijkt en rond hun 16de gingen samenwonen.
Na Zijn doop, bij het begin van Zijn ‘openbare optreden’ had Jezus weinig tijd meer voor Zijn directe familieleden. Dat werd Hem door de familie niet altijd in dank afgenomen. Als Hij erop opmerkzaam wordt gemaakt dat er familieleden van Hem buiten staan antwoordt Jezus dan ook: “Wie zijn Mijn moeder en mijn broers?” Hij liet Zijn blik gaan langs de mensen die om Hem heen zaten en zei: “Kijk, hier zijn Mijn moeder en mijn broers. Want wie de wil van God doet is Mijn broer, Mijn zuster en Mijn moeder.”
Maar… het is voor velen natuurlijk wél even wennen als het zo zou zijn. Dat Jezus gehuwd was. En… gaan wij er op een of andere manier op achteruit als Jezus gehuwd zou zijn geweest? Zouden de vrouw en het huwelijk dan in een heel ander licht zijn komen te staan? Goede vragen, denk ik. Maar of we er ooit een definitief antwoord op zullen krijgen? Denk het niet. En dus kunnen we op de fora heerlijk eindeloos doordiscussiëren.
Groeten.
Fons.
PS. Om enige literatuur te noemen, die volgens mij alleszins de moeite van het lezen waard is:
* Hans Stolp, ‘Maria Magdalena, of Het lot van de vrouw’, Paperback, Uitgeverij Ten Have, 2000, ISBN 9025951619
* Marianne Frederiksson, ‘Volgens Maria Magdalena’, Hardcover, Uitgeverij De Geus, 1998, ISBN 9052265321