Sterfbedbeloftes

Moeilijke ethische vraagstukken.

Moderator: Moderators

Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 16543
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Sterfbedbeloftes

Bericht door Peter van Velzen » 22 feb 2014 04:30

In het onderwerp Waarom eten veganisten geen comapatiënten? kwam ik de volgende opmerking tegen.
Earthheart schreef:
axxyanus schreef: Wat mij betreft zijn sterfbedbeloftes enkel goed om de stervende wat gemoedrust te gunnen tijdens zijn laatste momenten.
maar ik vind dat men die belofte niet zomaar mag verbreken nadat de ander gestorven is
Ik neig er toe dit standpunt van Earthheart te onderschrijven. Maar ik weet geen logische verklaring voor dit standpunt. Er is een gevoelsmatige verklaring. Het breken van een belofte maakt die belofte met terugwerkende kracht tot een leugen. En wie gevoelsmatige problemen heeft met liegen, heeft dus ook gevoelsmatig problemen met beloftes verbreken.

Er is echter niemand die door het verbreken van die belofte als zodanig benadeeld word, en dus is er logisch gezien geen sprake van een immorele daad. Als er al iemand geschaad wordt dan is het degene die de belofte breekt. Zijn zelfbeeld wordt geschaad.

Hebben wij dan de morele plicht ook onszelf niet te schaden? In zekere zin wel, want door onszelf te schaden, schaden we ook alleen die empathie jegens ons voelen. Dit leidt dan toch tot een logische rden om het verbreken van die belofte immoreel te achten. Maar ik geef toe dat het slechts een zwakke reden is. en als er anderszijds grotere schade zou ontstaan door de belofte wel te houden, zou het in zekere zin egoistisch van ons zijn, om ons aan die belofte vast te klampen.

Het sterkste motief om zo'n belofte wel te houden. is wellicht dat die belofte samenhangt met de uitvaartrituelen. Die zijn bij uitstek bedoeld, om onze empathie voor de overledene nog eenmaal te uiten. En daarom is het rekening houden met de wensen van de overledene er zo'n belangrijk onderdeel van.

Wat ik persoonlijk niet zou kunnen, is een belofte doen waarvan ik wist dat ik hem niet zo nakomen. Ondanks dat de stervende nooit enig nadeel van deze leugen zou kunnen ondervinden. Is een dergelijke leugen voor mij te moeilijk. Het strookt niet met mijn karakter. Niet dat ik al mijn beloftes zo keurig nakom. Maar, met "voorbedachte rade" zou ik dat niet kunnen. Wederom is het uitsluitend mijn zelfbeeld dat schade ondervindt. maar in dit geval voelt de schade ernstiger aan dan, wanneer ik een belofte breek die tevoren meende te gaan nakomen.

Tot zover mijn gevoelens en mij logica.
Ik ben benieuwd wat anderen hiervan denken.
Ik wens u alle goeds

appelfflap
Superposter
Berichten: 6435
Lid geworden op: 23 mei 2005 17:16

Re: Sterfbedbeloftes

Bericht door appelfflap » 22 feb 2014 09:09

Peter van Velzen schreef:[ Maar ik weet geen logische verklaring voor dit standpunt. .
beleefdheid, respect, fatsoen tov de dode

de persoon die de belofte breekt schaadt zichzelf. als nog levenden dit ontdekken dan weet zij natuurlijk ook dat die persoon zijn woord waardeloos is.
het is niet omdat je niet meer betrapt kunt worden dat woordbreuk plots ok zou zijn of niet veroordeeld dient te worden.

Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 16543
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: Sterfbedbeloftes

Bericht door Peter van Velzen » 22 feb 2014 09:22

appelfflap schreef:
Peter van Velzen schreef:[ Maar ik weet geen logische verklaring voor dit standpunt. .
beleefdheid, respect, fatsoen tov de dode

de persoon die de belofte breekt schaadt zichzelf. als nog levenden dit ontdekken dan weet zij natuurlijk ook dat die persoon zijn woord waardeloos is.
het is niet omdat je niet meer betrapt kunt worden dat woordbreuk plots ok zou zijn of niet veroordeeld dient te worden.
Het "betrappen" vormde geen deel van mijn overwegingen. Wel het feit dat je de gestorvene geenszins meer kunt benadelen. Maar verder denk ik dat je gelijk hebt. Je schaadt jezelf ongetwijfeld.
Ik wens u alle goeds

Gebruikersavatar
dikkemick
Ontoombaar
Berichten: 13732
Lid geworden op: 07 mar 2013 18:36

Re: Sterfbedbeloftes

Bericht door dikkemick » 22 feb 2014 10:39

Ik neig er toe dit standpunt van Earthheart te onderschrijven. Maar ik weet geen logische verklaring voor dit standpunt.
Moreel besef misschien? Houd je je niet aan je woord kan dat gaan knagen. Niet omdat de overledene hier last van kan hebben maar uiteraard de persoon zelf. Een stemmetje dat zegt, als IK mijn belofte niet houdt, wat is de belofte van een ander straks dan waard? Gevoelsmatig dus en niet verstandelijk, want dood is en blijft nu eenmaal dood en deze zal er echt niets meer van merken!
Mijn vraag: Waarom moet je iemand een belofte laten doen op je sterfbed?
Reality is that which, when you stop believing in it, doesn't go away.
Philip K. Dick

Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 16543
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: Sterfbedbeloftes

Bericht door Peter van Velzen » 22 feb 2014 10:45

dikkemick schreef:
Ik neig er toe dit standpunt van Earthheart te onderschrijven. Maar ik weet geen logische verklaring voor dit standpunt.
Moreel besef misschien? Houd je je niet aan je woord kan dat gaan knagen. Niet omdat de overledene hier last van kan hebben maar uiteraard de persoon zelf. Een stemmetje dat zegt, als IK mijn belofte niet houdt, wat is de belofte van een ander straks dan waard? Gevoelsmatig dus en niet verstandelijk, want dood is en blijft nu eenmaal dood en deze zal er echt niets meer van merken!
Mijn vraag: Waarom moet je iemand een belofte laten doen op je sterfbed?
Dat kan allerlei redenen hebben, met als voornaamste dat men nu eenmaal niet zelf meer iets kan doen als men er niet meer is. Het is dan wel verstandig daarmee niet tot je sterfbed te wacten. Je kunt ook in volle gezondheid onder een auto komen.
Ik wens u alle goeds

Gebruikersavatar
dikkemick
Ontoombaar
Berichten: 13732
Lid geworden op: 07 mar 2013 18:36

Re: Sterfbedbeloftes

Bericht door dikkemick » 22 feb 2014 11:22

Ach, het hangt uiteraard helemaal af van de belofte die gedaan moet worden.
Als iemand die stervende is, je vraagt goed voor de kinderen te zorgen, dan beloof je dat uiteraard en zul je dit (mag ik hopen) ook nakomen.
Als een stervende je vraagt: "Zul je nooit een ander liefhebben" dan antwoord je (m.i.) uit goed fatsoen dat je dit niet zult doen...Maar we weten beiden hoe moelijk het kan zijn deze belofte te houden.
Reality is that which, when you stop believing in it, doesn't go away.
Philip K. Dick

Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 16543
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: Sterfbedbeloftes

Bericht door Peter van Velzen » 22 feb 2014 11:25

dikkemick schreef:Ach, het hangt uiteraard helemaal af van de belofte die gedaan moet worden.
Als iemand die stervende is, je vraagt goed voor de kinderen te zorgen, dan beloof je dat uiteraard en zul je dit (mag ik hopen) ook nakomen.
Als een stervende je vraagt: "Zul je nooit een ander liefhebben" dan antwoord je (m.i.) uit goed fatsoen dat je dit niet zult doen...Maar we weten beiden hoe moelijk het kan zijn deze belofte te houden.
Er zijn stervenden die juist het omgekeerde vragen. Dat je niet te lang over hem/haar blijft treuren.
Ik wens u alle goeds

Gebruikersavatar
Mahalingam
Ervaren pen
Berichten: 751
Lid geworden op: 22 aug 2007 21:00

Re: Sterfbedbeloftes

Bericht door Mahalingam » 22 feb 2014 14:46

Mij staat het verhaal bij van een Fransman uit De Verlichting die op zijn sterfbed lag.
Toen haalde iemand een priester en die zei "verwerp je de Duivel? "
Waarop het antwoord was: "Dit lijkt mij nu niet het moment om nieuwe vijanden te maken.".
Wie in de Islam zijn hersens gebruikt zal zijn hoofd moeten missen.

Gebruikersavatar
axxyanus
Moderator
Berichten: 8198
Lid geworden op: 08 nov 2008 21:23

Re: Sterfbedbeloftes

Bericht door axxyanus » 23 feb 2014 17:55

Peter van Velzen schreef:In het onderwerp Waarom eten veganisten geen comapatiënten? kwam ik de volgende opmerking tegen.
Earthheart schreef:
axxyanus schreef: Wat mij betreft zijn sterfbedbeloftes enkel goed om de stervende wat gemoedrust te gunnen tijdens zijn laatste momenten.
maar ik vind dat men die belofte niet zomaar mag verbreken nadat de ander gestorven is
Ik neig er toe dit standpunt van Earthheart te onderschrijven. Maar ik weet geen logische verklaring voor dit standpunt. Er is een gevoelsmatige verklaring. Het breken van een belofte maakt die belofte met terugwerkende kracht tot een leugen. En wie gevoelsmatige problemen heeft met liegen, heeft dus ook gevoelsmatig problemen met beloftes verbreken.
Laat ik het zo stellen. Je staat aan iemands sterfbed en je kan kiezen tussen die persoon tijdens zijn laatste momenten extra opwinden met de waarheid of hem gemoedrust schenken met een leugen. Wat doe je?

Persoonlijk beschouw ik iemand een belofte afdwingen aan je sterfbed als een vorm van zware emotionele chantage. Je brengt iemand in een positie waarin het voor hem bijna onmogelijk is om in goed fatsoen te weigeren. Ik zie er dan ook helemaal geen graten in als zo iemand later wanneer de druk weg is, zijn belofte herziet.
Al mijn hier gebrachte meningen, zijn voor herziening vatbaar.
De illusie het verleden te begrijpen, voedt de illusie dat de toekomst voorspelbaar en beheersbaar is -- naar Daniël Kahneman

Gebruikersavatar
MoreTime
Bevlogen
Berichten: 1864
Lid geworden op: 28 sep 2011 15:54

Re: Sterfbedbeloftes

Bericht door MoreTime » 24 feb 2014 17:02

axxyanus schreef: Laat ik het zo stellen. Je staat aan iemands sterfbed en je kan kiezen tussen die persoon tijdens zijn laatste momenten extra opwinden met de waarheid of hem gemoedrust schenken met een leugen. Wat doe je?

Persoonlijk beschouw ik iemand een belofte afdwingen aan je sterfbed als een vorm van zware emotionele chantage. Je brengt iemand in een positie waarin het voor hem bijna onmogelijk is om in goed fatsoen te weigeren. Ik zie er dan ook helemaal geen graten in als zo iemand later wanneer de druk weg is, zijn belofte herziet.
Als ik me hierin mag mengen, dan ben ik het met Axxyanus eens.
Vooral omdat dit soort beloftes vaak niet over niets gaan. Zelden vraagt men of je nog wel even de planten water wil geven. Moet je iemands laatste momenten moeilijker maken door dingen niet te willen beloven? Ik denk dan vooral aan beloftes op religieus/relationeel vlak. "Zul je braaf naar de kerk gaan als ik dood ben?" en dat soort dingen. Kan voor veel mensen nogal een vreselijk gedachte zijn als je nee zegt!
"Het goede leven is een leven ingegeven door liefde en geleid door kennis.", Bertrand Russell.

Gebruikersavatar
dikkemick
Ontoombaar
Berichten: 13732
Lid geworden op: 07 mar 2013 18:36

Re: Sterfbedbeloftes

Bericht door dikkemick » 24 feb 2014 17:50

Peter van Velzen schreef:
dikkemick schreef:Ach, het hangt uiteraard helemaal af van de belofte die gedaan moet worden.
Als iemand die stervende is, je vraagt goed voor de kinderen te zorgen, dan beloof je dat uiteraard en zul je dit (mag ik hopen) ook nakomen.
Als een stervende je vraagt: "Zul je nooit een ander liefhebben" dan antwoord je (m.i.) uit goed fatsoen dat je dit niet zult doen...Maar we weten beiden hoe moelijk het kan zijn deze belofte te houden.
Er zijn stervenden die juist het omgekeerde vragen. Dat je niet te lang over hem/haar blijft treuren.
Zelfs die belofte kan de 1 wel, de ander niet nakomen. M.b.t. rouw/verdriet kun je volgens mij maar lastig afspraken/beloftes maken.
Reality is that which, when you stop believing in it, doesn't go away.
Philip K. Dick

Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 16543
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: Sterfbedbeloftes

Bericht door Peter van Velzen » 25 feb 2014 03:50

MoreTime schreef:
axxyanus schreef: Laat ik het zo stellen. Je staat aan iemands sterfbed en je kan kiezen tussen die persoon tijdens zijn laatste momenten extra opwinden met de waarheid of hem gemoedrust schenken met een leugen. Wat doe je?

Persoonlijk beschouw ik iemand een belofte afdwingen aan je sterfbed als een vorm van zware emotionele chantage. Je brengt iemand in een positie waarin het voor hem bijna onmogelijk is om in goed fatsoen te weigeren. Ik zie er dan ook helemaal geen graten in als zo iemand later wanneer de druk weg is, zijn belofte herziet.
Als ik me hierin mag mengen, dan ben ik het met Axxyanus eens.
Vooral omdat dit soort beloftes vaak niet over niooshets gaan. Zelden vraagt men of je nog wel even de planten water wil geven. Moet je iemands laatste momenten moeilijker maken door dingen niet te willen beloven? Ik denk dan vooral aan beloftes op religieus/relationeel vlak. "Zul je braaf naar de kerk gaan als ik dood ben?" en dat soort dingen. Kan voor veel mensen nogal een vreselijk gedachte zijn als je nee zegt!
Axxyanus spreekt ook van "emotionele chantagoe", ga je die belonen met een geruststellende leugen?
Zou mij niet lukken, denk ik. Maar ik ben nog nooit bewust aan een sterfbed geweest. Dus weten doe ik het niet.
Ik wens u alle goeds

Gebruikersavatar
axxyanus
Moderator
Berichten: 8198
Lid geworden op: 08 nov 2008 21:23

Re: Sterfbedbeloftes

Bericht door axxyanus » 25 feb 2014 09:18

Peter van Velzen schreef: Axxyanus spreekt ook van "emotionele chantagoe", ga je die belonen met een geruststellende leugen?
Zou mij niet lukken, denk ik. Maar ik ben nog nooit bewust aan een sterfbed geweest. Dus weten doe ik het niet.
Het feit dat het emotionele chantage is, hoeft je niet blind te maken voor de mogelijk wanhoop van waaruit die persoon dat probeert te doen. Ik vind het ook raar dat je hier het woord beloning gebruikt. We zijn allemaal wel eens zo overstuur dat we zaken doen die we in normale omstandigheden niet zouden doen. Over het algemeen proberen mensen ons in zo'n geval toch te kalmeren. Dan spreken we toch ook niet van een beloning voor het ongepast gedrag.
Al mijn hier gebrachte meningen, zijn voor herziening vatbaar.
De illusie het verleden te begrijpen, voedt de illusie dat de toekomst voorspelbaar en beheersbaar is -- naar Daniël Kahneman

Gebruikersavatar
MoreTime
Bevlogen
Berichten: 1864
Lid geworden op: 28 sep 2011 15:54

Re: Sterfbedbeloftes

Bericht door MoreTime » 25 feb 2014 10:33

Ik denk dat die emotionele chantage, niet iets is dat wordt beloond of niet. In zaken van leven/dood is alles op zijn scherpst, zijn de contrasten het grootst. Het feit dat iemand een belofte van je vraagt op zo'n moment, en dat dit op emotionele chantage neerkomt, zegt dan niets over de intentie waarmee iemand dit doet. Die zal vaak goedbedoeld zijn. Daarom dat ik me kan voorstellen dat iemand toch eea beloofd in zo'n situatie.

Vergelijk het met een belofte aan een kind, die kom je ook niet altijd na. Zou niet gezond zijn vaak ("ja ja, we eten morgen patat", en de volgende dag zijn ze het weer vergeten en eten we spinazie :) )
"Het goede leven is een leven ingegeven door liefde en geleid door kennis.", Bertrand Russell.

Gebruikersavatar
HenkM
Superposter
Berichten: 5043
Lid geworden op: 16 jan 2012 15:53
Locatie: Nieuwolda

Re: Sterfbedbeloftes

Bericht door HenkM » 25 feb 2014 10:57

wat nu als:

je hebt je lichaam ter beschikking gesteld van de wetenschap en eventuele organen ter donatie.

Je rouwende omgeving besluit echter dat maar te negeren. En je gewoon te begraven achter de kerk.

Je overlijdt, als Christopher Hitchens, en je zoon besluit de uitvaartdienst te laten doen door William Lane Craig.

Natuurlijk: jij, of Hitchens, merkt er helemaal niets van ....

Ook nog: het lijkt er voor mij op dat begrafenissen er niet zijn als (laatste) eerbetoon, maar voor het rouwproces. Het verdriet dat er zou zijn is uiteraard het verdriet van een EIGEN gevoel van gemis.
Hoe vaak hoor je niet: ik had hem of haar nog zoveel willen vragen.
Toch kan dat eigen gevoel beslissend zijn in de vervolg besluiten.

Het kan best zijn dat de bijna overledene het (gevaar) aanvoelt, en probeert de schade te beperken.

Ook zo wanneer de bijna overledene een gelovig persoon is en de nabestaanden voornamelijk atheïsten. Geen dienst. Geen psalmen. Als (enig) lied de Internationale ....

Ik blijf het verduiveld lastig vinden om hier een gulden middenweg te vinden.

Ik denk dat context hier alles beslissend is. Sommige sterfbedwensen zijn mogelijk helemaal niet uitvoerbaar

Puntje bij paaltje denk ik dat gemoedsrust van de patiënt het belangrijkste is.
Dan wordt het een leugentje om 'bestwil ...

Als het over vertrouwen gaat: wie vertelt zijn of haar zeer kleine kinderen de waarheid over sinterklaas? Over het feit dat ze opa en/of oma nooit meer zullen zien, want dat dood het echte en finale eindpunt is?
Alle denkende mensen zijn atheïst. (R. Heinlein); The thoughts of the gods are not more unchangeable than those of the men who interpret them. They advance – but they always lag behind the thoughts of men ... The Christian God was once a Jew. Now he is an anti-Semite. (France)

Plaats reactie