soms kiezen we placebo's boven nocebo's, ongeacht de feiten

[MaartenV]

Nietzsche schreef het al eerder:
Hij vroeg zich af: "welke ideeën zijn levensbevorderend?" De ideeën die we aanhangen zijn een symptoom van de ziekte waaraan we lijden. Het zijn lafenissen voor onze ziel. Bronnen waaraan wij ons tegoed doen, maar ze hebben een fysiologische, levensbehoudende instinctieve onderliggende - onbewuste - drive. Zij worden aangehangen voor zover zij het leven dienen. Soortbehoudend zijn. Tot zover Nietzsche.

Zoals de goede dokter weet dat er bij tijd en wijle aan mensen die te lijden hebben aan het leven goede placebo's moeten worden gegeven, een onwaar verhaal aan moet worden verteld, wat dan een herstellende invloed blijkt te hebben op de lichamelijke gezondheidstoestand van de gelovige patiënt, zo kunnen bepaalde ware premissen en ware conclusies nocebo-effecten teweegbrengen, die een ziekmakende of levensbedreigende invloed hebben op de toestand van een persoon. (zie http://nl.wikipedia.org/wiki/Nocebo-effect" onclick="window.open(this.href);return false;)

Nietzsche zegt daarover: er zijn waarheden die we (psychologisch gezien) niet overleven, niet aankunnen.

Kijk naar hoe moeilijk mensen tegen kritiek kunnen. Mensen hebben maar een beperkte mogelijkheid om kritiek op zichzelf te aanvaarden. Zelfs al is deze kritiek gegrond. Hoeveel zelfmoorden gebeuren er niet omdat bepaalde waarheden uitkomen over een persoon. Hoeveel depressies ontstaan niet door het erkennen van de feiten.

In zo'n gevallen heeft men placebo-dokters nodig. Verhalenvertellers. Priesters die je perspectieven geven, die niet waar zijn. En verhalenvertellers waren de placebodokters in de culturen die te lijden hadden aan het leven. Die niet de luxe hadden die wij vandaag kennen, waarin we het zonder placebo's kunnen doen, omdat we de aanschouwing van wreedheid en het lijden buiten de deur kunnen houden. (een zieke of gehandicapte zitin een instelling, buiten ons vizier).
Nietzsche beschrijft dit prozaïsch met betrekking in welke mate wij vervalste waarheden bij tijd en wijle nodig hebben.

En hier komt het nut van religies naar voren: in welke mate gaven zij placeboïstisch tegengewicht aan het nocebo-effect van de waarheden waar die mensen dagdagelijk mee dienden te overleven:veel ziekten, epidemieën, kindersterftes, korte levens, korte harde levens zonder het perpectief dat wij vandaag hebben in onze westerse moderne samenlevingen.


Daniel Goleman schreef hierover een interessant boek, dat weinig aandacht heeft gekregen: "liegen om te overleven.'