Vrijdenken als overtuiging

[MoreTime]

Even een gedachtegang:

Het redeneren vanuit een overtuiging als vrijdenker is qua redenering hetzelfde als redeneren vanuit een bepaald geloof. Enkel de basis is anders. De vrijdenker heeft wetenschappelijke boeken in de boekenkast, de gelovige de kast vol apologetiek / boeken over geloof.

Het verschil tussen vrijdenken en geloven zit em dus enkel in de inhoudt van de bron waaruit je put. Beide verklaren elkaars bron tot ongeldig en vertroebelt.

Vanuit de loopgraaf van de vrijdenker kijkt men naar de loopgraaf van de gelovige en visa versa. Allebei hebben ze een bepaalde bagage, bepaalde overtuigingen en leraars/gezaghebbenden.

Je kunt niet zonder overtuigingen, deze zin is op zichzelf al een overtuiging. Zeggen dat je dus vrij denkt en niet vanuit je overtuiging is logisch onmogelijk.

Zijn beide even goed/slecht? Waarom een keuze voor de een of andere kant?

[Peter van Velzen]

Vergissing. Ik denk dat je meer tijd modig hebt om te beseffen wat vrijdenken is. Het is in elk geval niet gebaseerd op een overtiuiging. Het is voornamelijk gebaseerd op het niet zo snel overtuigd zijn. De enige reden waarom vrijdankers de voorkeur geven aan wetenschappelijke verklaringen is dat wetenschappelijke verklaringen beter doordacht zijn, en gebaseerd op waarnemingen. Wat we niet waar kunnen nemen, nemen we niet voor waar aan . . .

[Rereformed]

Zeggen dat je dus vrij denkt en niet vanuit je overtuiging is logisch onmogelijk.

"Vrijdenker" is een oude term die duidt op het zich onafhankelijk opstellen van kerkelijke dogma's waaraan men zich vanouds moest onderwerpen. Dus iemand die zich daarvan heeft vrijgevochten. Het betekent niet dat je zonder overtuiging bent. Een vrijdenker onderwerpt zich aan rationaliteit. Voor een vrijdenker is niet iedere overtuiging even redelijk. En zoals Peter aangeeft ligt de klemtoon waarschijnlijk eerder op niet snel overtuigd raken van iets. Het meest in het oog lopende kenmerk van de vrijdenker is wellicht dat hij iedere overtuiging met argwaan bekijkt.

[Erik]

Sorry MoreTime, een misvatting.

Sit down before fact as a little child, be prepared to give up every preconceived notion, follow humbly wherever and to whatever abyss nature leads, or you shall learn nothing.

[Jagang]

De ideale vrijdenker is een persoon die op elk moment zonder interne wringing zijn overtuiging kan aanpassen aan nieuwe informatie/bewijzen die hem/haar worden voorgelegd.
Ik denk dan ook dat de ideale vrijdenker niet bestaat.

De menselijke psyche heeft eigenlijk vaste grond onder de voeten nodig, zelfs wanneer deze schijn blijkt te zijn. De ene persoon heeft die neiging alleen wat meer dan de andere.

Zelf ben ik in ieder geval absoluut geen ideale vrijdenker.
Ik heb soms moeite om me aan te passen aan nieuwe bevindingen of opvattingen.

Maar ik streef er wel naar, en meestal lukt het na enige "bezinkingstijd" ook wel.
"We evolved sick and order ourselves to be well."

[pallieter]

Poincarré:

Het denken mag zich nooit onderwerpen,
noch aan een dogma,
noch aan een partij,
noch aan een hartstocht,
noch aan een belang,
noch aan een vooroordeel,
noch aan om't even wat,
maar uitsluitend aan de feiten zelf,
want zich onderwerpen betekent
het einde van alle denken.

Vrijdenken sluit net een overtuiging uit. Natuurlijk is 100% vrijdenken een utopie en kan men het streven naar vrijdenken bekijken als een overtuiging. Maar dan kan je een vegetariër ook een vleeseter noemen die geen vlees lust.

Gelovigen mensen moeten moeite om in die sprookjes te geloven. En dat projecteert men dan naar ongelovigen. Fout, een ongelovige moet geen moeite doen. Die trek zich gewoon geen bal aan van die sprookjes. Voor de meeste ongelovigen is er geen enkel verschil tussen Jesus en Harry Potter. Net zoals de meeste gelovigen zich geen zak aantrekken van Harry Potter, trekken wij ons geen zak van jezus of welk ander sprookje dan ook.

Waar vele ongelovigen wel een probleem mee hebben zijn de gelovigen. Niet omdat zij in sprookjes geloven, maar omdat zij willen dat iedereen toch wel even onwaarschijnlijk veel rekening moet houden met hun sprookje. Hoe zou jij het vinden moest je plots niet meer mogen zeggen dat je Harry Potter toch wel heel belachelijk vindt?

[Boskabouter]

En dan hebben we nog de vrijdenkende religieus

[pallieter]

Is dit zo iets als de zingende frater venatius? Niet te verwarren met de pratende pater en de brullende broeder of de kronende waardemoeder en de zuchtende zusters?

[MoreTime]

@Allen: Bedankt voor de reacties!

Vrijdenken is dus meer een instelling, een basisvoorwaarde van waaruit je vertrekt dan een overtuiging.

Een aantal vragen schieten me dan nog zo te binnen:
* Als je bijvoorbeeld van evolutie uitgaat, of je je kunt vinden in wat Hitchens zegt oid, kun je dan niet stellen dat je dat als overtuiging hebt?
* Waarom zou je feiten en bewijzen als hoogste goed aannemen? Waarom je denken daarop baseren? Wie zegt dat feitelijke bewijzen beter zijn dan je gevoel voor een bepaalde 'waarheid'?
* Het probleem met feiten is dat je nooit alle feiten tot je beschikking hebt. Daarbij denk ik dat het toevallig is wat je als informatie onder ogen krijgt. Als ik toevallig in een winkel een boek van Dennett tegenkom, en ik koop dat, dan is dat mijn bron van informatie. Als iemand achter mij toevallig een boek van Erich von Däniken meeneemt, dan is dat zijn bron van informatie. Hoe weet je dat je de 'goede' feiten hebt? Consensus? Meeste stemmen gelden?

[MoreTime]

De ideale vrijdenker is een persoon die op elk moment zonder interne wringing zijn overtuiging kan aanpassen aan nieuwe informatie/bewijzen die hem/haar worden voorgelegd.
Ik denk dan ook dat de ideale vrijdenker niet bestaat.

Wordt je daar niet een ongelofelijk onstabiel en onzeker persoon van? Kan me zo voorstellen dat je dan heen en weer wordt geslingerd tussen allerlei 'feiten' die je bijvoorbeeld op internet leest. De een zegt dit, de ander dat. Het is vaak niet te checken wie er gelijk heeft. Net aan welke kant van het verhaal je staat, wat je als uitgangspunt neemt.

[Jinny]

Gezond verstand helpt vaak tegen instabiliteit.

[heeck]

Wordt je daar niet een ongelofelijk onstabiel en onzeker persoon van? Kan me zo voorstellen dat je dan heen en weer wordt geslingerd tussen allerlei 'feiten' die je bijvoorbeeld op internet leest. De een zegt dit, de ander dat. Het is vaak niet te checken wie er gelijk heeft. Net aan welke kant van het verhaal je staat, wat je als uitgangspunt neemt.

Moretime,
Ontzettend vaak is het voldoende om met je boerenverstand de verschillende uitspraken te sorteren op waarschijnlijkheid van voorkomen in het dagelijks bestaan.
En uitgangspunten vallen alleen vrij te kiezen als je (reli-)gelovig bij voorbaat bent.

Daarna nog even nuchter bezien hoeveel verschil de ene of de andere uitkomst op dat dagelijks bestaan zou hebben en je kan het gros naar de kiebelton verkassen.

Hoe je op een preciezere manier kennis op betrouwbaarheid kan toetsen valt aan te leren:

. . Hij publiceerde zeven series van acht colleges voor Studium Generale op audio-cd, zie http://www.home-academy.nl" onclick="window.open(this.href);return false;. In september 2010 verscheen daar de serie Betrouwbare kennis. Een hoorcollege over wetenschapsfilosofie in historisch perspectief . .

En vanzelf leg je altijd het loodje als met nul kennis je gelijk wilt halen tegenover een echte profi; tegenover Vincent Icke opscheppen over jouw idee aangaande de roodverschuiving is niet zo een goed idee. Eerst wat bijleren is dan het beste.

Roeland

[Krautsjo]

De ideale vrijdenker is een persoon die op elk moment zonder interne wringing zijn overtuiging kan aanpassen aan nieuwe informatie/bewijzen die hem/haar worden voorgelegd.
Ik denk dan ook dat de ideale vrijdenker niet bestaat.

Wordt je daar niet een ongelofelijk onstabiel en onzeker persoon van? Kan me zo voorstellen dat je dan heen en weer wordt geslingerd tussen allerlei 'feiten' die je bijvoorbeeld op internet leest. De een zegt dit, de ander dat. Het is vaak niet te checken wie er gelijk heeft. Net aan welke kant van het verhaal je staat, wat je als uitgangspunt neemt.

Nee, dat ligt aan je houding, onstabiel ben je pas als je letterlijk en figuurlijk omvalt, ik denk dat juist de instabielen, de rigide, overal verklaringen of antwoorden voor zoekende en verlangende mensen zijn. Niet overal een antwoord op verlangen en genoegen nemen met het feit dat absolute waarheid niet bestaat werkt heel erg stabiliserend en vooral bevrijdend. Maar dat is een houding die tijd nodig heeft en moet beklijven.
Het is geen overtuiging, maar wel een houding en een ieder vult dat naar eogen behoefte in, ik heb altijd die neiging gehad dus ik noem me liever geen vrijdenker en ik noem me eigenlijk ook geen atheïst als het niet nodig is .
Het is een politiek verhaal, de overtuiging is er pas als je willens en wetens anderen wil overtuigen van je gelijk en daarvoor alle mogelijke middelen meent te moeten inzetten.

[biemer]

Ik refereer graag naar mijn onderschrift...Dat zegt m.i. genoeg

[doctorwho]

vrijdenken is juist geen overtuiging. En dat dan weer wel