heeck schreef:Peter,
In dat geval lijkt het mij juist meer van belang om te achterhalen wat reli's er van vinden.
Ik reageerde op mijn begrip van jouw tekst, het opstellen van een verbeterd lemma voor Van Dale.
Nu blijk je meer een tactisch doel voor ogen te hebben?
Roeland
Het verbeteren van het woordenboek is niet mijn taak
Het verbeteren van de moraal is in zekere zin wel mijn morele plicht.
De gedachte van godgelovigen dat moraal afhankelijk is van de bevelen van een machtig persoon is volstrekt in strijd met de wat moraal van nature inhoud.
Moraal, zedenleer of ethiek is vooral van belang voor hen die niet zo machtig zijn, en die daardoor gemakkelijk nadelen van onze handelingen kunnen ondervinden. Indien wij moreel juist handelen, zijn zij daartegen beschermd.
Een (al)machtige daarentegen moet worden geacht, heel goed voor zichzelf te kunnen zorgen. Daar hoeven we moreel gezien minder rekening mee te houden, tbv van ons eigen welzijn, daarentegen, juist weer meer, maar dat is eigenbelang, en derhalve geen moraal.
Het is wel zo dat als iedereen moreel handelt, iedereen daar voordeel van ondervindt, maar jouw eigen morele handelingen zullen jou in veel gevallen juist schaden. Dat wij toch de aanleg hebben om onszelf een moraal op te leggen, komt omdat ons eigen belang er niet toe doet. Wat er toe doet is:
1e: het overleven van de genen, die ons vatbaar maken voor moraal of juist niet.
2e: het overleven van de memen, die onze moraal - of het gebrek daaraan - bepalen.
Helaas veroorzaakt de uitstekende repliceerbaarheid van religie dat de daarin voorkomende foute opvattingen omtrent moraal niet zo snel verdwijnen. Maar gelukkig vertonen memen ook een hogere mutatiesnelheid van genen.
Opvallend is dat daarbij van nature, niet zozeer de inhoud van de moraal veranderd als wel haar toepassingsgebied. Wij hebben die in de loop der tijd uitgebreid, van vrije volwassen (en vooral mannelijke) stamgenoten, naar vrijwel alle weldenkende mensen en in toenemende mate ook naar andere dieren.
Religie echter veroorzaakt wel veranderingen in de inhoud. Dit heeft waarschijnlijk te maken met het irrationele karakter van veel religies. De vijandigheid ten opzichte van homosexualiteit bijvoorbeeld, kan ik rationeel niet verklaren. Maar zodra een idee in een "heilig" boek terechtkomt, zijn natuurlijk alle remmen los. Iets voor "heilig" houden is dan ook op zich immoreel. "Heilige" zaken, tasten net als (al)machtige personen, het ware doel van de moraal aan. Dat is het welzijn van andere bewuste individuen.
Ik zeg bewust "bewust". Zo speelt bij het beoordelen van dierenmishandeling de vraag of de dieren pijn voelen of anderzins mentaal lijden een belangrijke rol. Hoe meer bewustzijn wij een dier toedichten. des te meer zijn wij bereid met het welzijn van dit dier rekening te houden.
NB Het belang dat ik aan moraal toeken, wil nu ook weer niet zeggen dat ik buitengewoon ethisch handel. Ik ben - uitgaande van de Nederlandse wetgeving - weliswaar niet schuldig aan een of andere misdrijf, maar er zijn - denk ik - tal van mensen voor wie dat ook geldt, en er zijn waarschijnlijk ook miljoenen mensen op de wereld, die in tal van opzichten moreel juister handelen dan ik. En die het niet doen, zijn misschien slechts het slachtoffer van een - al dan niet religieuze - ideologie.
Tenslotte is ook moraal niet absoluut. Er zijn aan elke handelswijze voor- en nadelen verbonden voor onszelf en voor andere wezens. Bepalen wat wie aangaat, wat schadelijk of kwetsend is, wie daarbij een groter belang heeft, en welke belangen derhalve moeten prevaleren, blijft een lastige zaak, waarbij we het niet altijd eens zullen zijn. Maar het wordt al een stukje gemakkelijker, als we geen rekening proberen te houden met wezens die helemaal niet bestaan.
