Mijn eerste commentaar was,
Wie kan hier iets over zeggen? (Siger? Roeland?)Mxxxx, naar mijn idee verhaspelt Meester wat zaken.
Of hij daar een extra bedoeling mee heeft kan ik niet zeggen, maar ik heb het gevoel dat hij bewust een gregoriaanse knoop legt.
Onderstaand citaat is afkomstig uit het boek De Man die God Kende van Ronald Meester (pagina 34-36). Hij onderbouwt hier de visie dat geloof in God en bijbel etc. uiteindelijk iets is waarvoor je zelf kiest. Elk persoon kan geloven. Het enige dat hiervoor nodig is, is de instemming van zijn eigen wil. Meester zegt mijns inziens zinnige dingen.
"De idee dat we met logisch nadenken overal uit kunnen komen is op zijn best een charmante miskleun en op zijn slechts een levensgevaarlijke gedachte. De logica en de rede hebben zo hun beperkingen, en een verklaring op basis van slechts rationaliteit en rede is dus vaak beperkt geldig (zoals alle verklaringen) en eenzijdig. ...
Laten we dus eens kijken naar de (eenzijdige) gedachte dat we in een rationele wereld leven. Wat kunnen de gevolgen zijn van een puur rationeel wereldbeeld? Een van de gevolgen is het feit dat je elke beslissing die je neemt moet onderbouwen met goede - en rationele - argumenten. Maar dit leidt al razendsnel tot onontwarbare problemen, waarvan ik er nu een zal uitwerken.
Voor elke beslissing die je moet nemen, kun je natuurlijk argumenten aanvoeren. Meestal zijn er zowel argumenten voor de ene, als voor de andere keuze. Op grond waarvan neem je dan uiteindelijk een bepaalde beslissing? Je kunt deze beslissing terugvoeren op de argumenten uit het lijstje, maar dan dient zich onvermijdelijk de vraag aan waarom je juist bepaalde argumenten belangrijk vindt, en andere negeert. Misschien heb je daar ook weer argumenten voor, maar je snapt het al, dan begint de redenering weer van voor af aan. Ergens moet die keten ophouden, en dan komen we op een punt uit waarachter je niet meer kunt vragen naar het waarom, omdat er simpelweg geen waarom meer is. Er komt een moment waarop je moet erkennen dat dit voor jou een uitgangspunt is, zonder dat je daar méér argumenten voor kunt ophoesten dan te zeggen dat het nou eenmaal zo voelt.
Laat ik ter illustratie een voorbeeld geven. Wanneer je iemand vraagt waarom hij of zij op de VVD stemt, dan kun je een antwoord verwachten over het mooie van liberalisme of iets dergelijks. Iemand die PVDA stemt zal als argument aanvoeren dat we socialer moeten zijn. De vraag is natuurlijk niet wie er gelijk heeft (dat is niet te hebben hier) maar waarom de ene persoon meer belang hecht aan persoonlijke vrijheid en de ander aan een socialere samenleving. Daar zijn natuurlijk altijd argumenten voor te geven, maar aangezien de liberaal andere conclusies trekt dan de socialist, hebben ze ook andere argumenten. Uiteindelijk vind je dit of dat 'gewoon', en met geen mogelijkheid kun je met rationele en goed onderbouwde argumenten aangeven waarom je dit belangrijker vindt dan iets anders. Ten diepste worden onze gedachten, beslissingen en overtuigingen dus niet door onze ratio bepaald. In dit boek zal dit een aantal malen geïllustreerd worden aan de hand van concrete religieuze dilemma's.
Je kunt je afvragen waardoor beslissingen dan wel worden bepaald, en dat is een heel interessante en diepzinnige vraag. Misschien dat - zoals ik al schreef - woorden als 'gevoel' of 'intuïtie' hier een rol spelen. Interessant in dit verband is dat het spreekwoord zegt dat we 'in hart en nieren' socialist of liberaal zijn, suggererend dat deze kwalificaties 'in' ons zitten, en niet slechts door nadenken worden bepaald.
Ik heb wel sterk de indruk dat mensen zich tegenwoordig niet makkelijk meer laten leiden door gevoel, intuïtie of gewoon levenswijsheid. De gevolgen hiervan zijn ernstig. Geen politicus durf meer een beslissing te nemen op basis van zijn of haar gevoel, en steeds vaker worden volkomen onnodige (en dure) adviesbueaus ingeschakeld om getallen te leveren waarachter men zich vervolgens kan verschuilen. Zo worden bijvoorbeeld verkiezingsprogramma's altijd 'doorgerekend' door het CPB, en elke politicus misbruikt de resultaten ervan in de campagnes. Het CPB zegt het, en dus is het zo, dat is ongeveer de boodschap. Bizar vind ik deze terugkerende en tenenkrommende vertoning, want iedereen met gezond verstand moet kunnen begrijpen dat de wereld zich niet laat 'doorrekenen'.
Ik meen dat deze verstikkende situatie het gevolg is van een al te rationeel denkpatroon. Het zou veel beter zijn als we hiervan los kunnen komen, zowel als maatschappij als individueel, en beslissingen nemen waarvoor we de verantwoordelijkheid bij onszelf durven leggen in plaats van bij anderen."
