Globalisering
Zo rond de jaren 80 van de vorige eeuw begon de Westerse industriële economie te veranderen. De gouden jaren van wederopbouw na de oorlog waren gedaan. Koude oorlogen, goedkope buitenlandse werkkrachten, olieprijzen, werkeloosheid maakte dat het Westen zich moest heroriënteren van een industriële productie economie naar een kennis en diensten economie. Een overgang die nog steeds gaande is. We hadden sociale rechten gekregen, en uitbuiting dat exporteerden we naar de lage loon landen. Tja, kolonialisme kon nu eenmaal niet meer. Och geen probleem, die lage loon landen werden consumenten en staken het Westen zelfs voorbij (Japan). Er werd verhandeld op de beurs, en de bedrijven die hun productie exporteerden maakte natuurlijk grotere winsten. De zware industrie in het Westen kreeg grote klappen. Industriële metropolen zoals Manchester, Detroit,... werden vernietigd met een sociaal slachtveld als gevolg.
Hoe pervers ook, toch namen vele landen de conclusie zich aan te passen aan deze nieuwe realiteit en door de zure appel bijten. De anderen die dit niet deden mochten zich enkele jaren later aan monsterinflaties verwachten. Dit gold vooral voor de communistische landen.
All hail to kapitalism! Zeker niet het ideale systeem, maar het enige wat werkt.
En het werkte! Er kwam zelfs een nieuwe industrie op gang: electronica. Na de sociale rechten, ieders electronisch rantsoen. TV, Wasmachine, Commodore 64k, walkman,... Wat een markt, honderden miljoenen consumenten, landen die sneller ontwikkelde dan we ooit voor mogelijk gehouden hadden en een feitelijke globalisering. Het communisme viel. China werd kapitalistisch, De Soviet Unie viel in een gat waar ze tegen 2011 nog niet zouden uit geraken. A bright future for the West!
5.3 Miljard mensen in 1990, 6 miljard in 1999 en 7 miljard in 2011. A bright future inderdaad, maar voor wie? Meer consumenten geeft meer winst en productie wat meer werk geeft wat meer consumenten oplevert. We shall overcome! Goed voor het Westen en heel goed voor al die achterlijke buitenlanders die we door hun eerste levensjaar hebben geholpen via ontwikkelingshulp en daarna aan hun lot hebben overgelaten. Zonder onderwijs, zonder werk, zonder toekomst. Maar zie nu, toch een toekomst: goedkoop produceren voor het Westen. Het nieuwe kolonialisme, met één onverwacht nevenverschijnsel: kapitalisme blijkt kleurenblind te zijn. De eerste tekenen waren nochtans reeds zichtbaar begin jaren 70 waar verdomme die Japanse rijstkakkers na Pearl Harbor, ook nog eens de Amerikaanse auto-industrie deden zinken. Toeval? Geen zorgen maken, meer consumeren en goedkoper produceren: andere achterlijke landen zoeken met sweatshops en kinderarbeid.
En wederom werkte het systeem!
Zeepbellen en graaiers
Internet, GSM, computer, Lernout en Hauspie, Yahoo, Microsoft,… Die rijstkakkers kunnen misschien wel elektronica ineen vijzen maar R&D, Marketing, Geld en macht blijven toch in het Westen. En het gaat goed: consumeren, investeren, produceren, groeien, profiteren. Geld met hopen! We want it all and we want it now! Hebberigheid wordt de norm. Iedereen maakt geld op de Nasdaq in de jaren 90. Wat een vertrouwen in onze Westerse economie. Let op, hier was het groot kapitaal zich niet aan het verrijken maar Jan, Piet, Joris en Korneel.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Internetzeepbel
En het werkte een beetje minder goed.De internetzeepbel, internetbubble of internethype (in het Engels dot-com bubble) was een hausse die duurde van 1997 tot voorjaar 2000. Tijdens deze hausse rezen de waarden op de aandelenmarkt snel als gevolg van de groei van de internet-sector en daarvan afhankelijke bedrijven.
Kenmerkend voor die periode was de snelle oprichting (en soms even snelle onverwachte ondergang) van vele internetbedrijfjes, de zgn. dot-com (.com) bedrijfjes. Een combinatie van snel stijgende koersen van aandelen, grootschalige beursspeculatie door individuen en makkelijk verkrijgbaar investeringskapitaal creëerde een euforische stemming waarin mensen aloude economische wetmatige zekerheden als "voorbij" gingen beschouwen (de "Oude Economie"): traditionele ondernemingsstructuren waarin omzet, verlies, winst en kapitaal in onderlinge samenhang werden bezien werden opzij geschoven voor marktaandeel waarbij niet werd gekeken naar de netto inkomsten.
Money makes money for everyone
Jan, Piet, Joris en Korneel verloren veel geld. Eigen schuld, dikke bult! Moest je maar niet op de beurs gokken. (In die tijd had ik zelf universitaire vrienden die geld leenden om op de beurs te spelen.) Het grootkapitaal echter bleef gespaard. Banken waren nu ook niet zo extreem dom om alles op die ene zeepbel in te zetten. En laat ons eerlijk zijn, als dit een voorbeeld was van hoe een beurscrash in onze nieuwe super geglobaliseerde economie er uitziet: all hail to the World economie. Doorlopen mensen, niets te zien hier. Consumeren, beleggen, groeien, profiteren! Laat dat produceren maar over aan anderen en is beleggen niet hetzelfde dan investeren?
Oeps, kan dit wel werken?
Natuurlijk, op voorwaarde dat we allemaal meedoen, niet alleen Jan en Piet, maar ook overheden, gemeentes, pensioenfondsen, bevaks en banken. Dit niet alleen met risicokapitaal maar zelfs met het geld op je spaarrekening. Wel zeepbellen zoals de internetbubble vermijden, dus breder gaan. Beetje Bismarck toepassen op de economie. Kan niet mislopen.
Wat is het alternatief. Tevreden zijn met 3% rendement op je spaargeld? Zelfde voor overheden: design, build en finance projecten (pps in het Vlaams, zie oosterweel). Waarom zou een overheid nog zelf investeren in infrastructuur, scholen, …? Laat dit over aan banken, geld genoeg en als een overheid al niet meer garant kan staan. Joepie wat een prachtige rendementen! En we verdienden geld op de beurs, ongelofelijk! Kan niet fout lopen. Ten eerste beleggen overheden nu ook op de beurs en ten tweede is er nog steeds de vastgoedhausse die geen zeepbel is, begrepen.
Consumeren, beleggen, profiteren!
Groeien? Groeit de wereldeconomie al niet genoeg in china??? En daarbij, besef je wel wat die groei met onze planeet doet? Om vooral niet te spreken over die waanzinnige grondstofprijzen. Want dit is het probleem: de grondstofprijzen zijn een zeepbel. Industrie is vuil en brengt met al die lage prijzen door de lage loonlanden veel te weinig op. Rendement daar gaat het om.
Qué??? Dit kan toch niet werken?
Bij beleggen denkt men steeds op korte termijn. Banken werken met traders die markten per minuut manipuleren. Bedrijven zoeken CEO’s die enkel zorgen voor zo hoog mogelijke aandelenkoers en afgestraft worden voor elke strategische planning op lange termijn. Maar wel op een belachelijke wijze beloond worden voor pyrusoverwinningen. Het groot kapitaal investeert niet meer in de economie maar speculeert op de beurs. De herverdeling van geld begint: de hebberigheid van de gewone Westerling maakt dat hij niet beseft dat het verhaal te mooi is om waar te zijn. We beseffen niet dat gokken op de beurs, gokken blijft. Warren Buffet lacht zich in slaap. En iedereen deed mee: arbeiders, middenklasse, politiekers, banken, overheden, verzekeraars en herverzekeraars. Behalve de niet beursgenoteerde bedrijven, die kreunden. Leningen waren belachelijk duur en een jaarlijkse winst van minder dan 12% was belachelijk. De economische groei was reeds jaren zeer geleidelijk aan het slinken (rond de 2%). Gelukkig brengt ons spaargeld wel op en moeten overheden zelf hun investeringen niet meer dragen dankzij al die wonderlijke systemen bedacht door onze banken. Dus een globale beursgroei van 8% met een gemiddelde globale economische groei van 2% Och er is nog de vastgoedhausse die echt geen zeepbel is. Echt niet!
Money for nothing, nothing for money
Dus wel. In de bankwereld is rond 2006, 1+1 minimum 6. Hypotheken worden verleend, gekocht en gecombineerd maar vooral verkocht als zoete broodjes. Tot blijkt dat het Bismack systeem ineenstort. Het ondenkbare gebeurde, de vastgoedmarkt stort in. Dezelfde vastgoedmarkt die onze economische groei diende te vervangen. Tussen de 1000 en de 5000 miljard dollar bleek niet in rook te zijn opgegaan maar nooit bestaan te hebben.
Nu in tegenstelling tot 1999 met internetzeepbel niet meer eigen schuld dikke bult. Iedereen speelde namelijk mee en laat ons toch onze stemmertjes niet voor het hoofd stoten. Als we de banken laten failliet gaan, is de bevolking haar spaargeld kwijt (was meestal wel gegarandeerd tot 50 of 100 000 euro, maar toch). Dus geld pompen in de banken door de overheden. Probleem opgelost.
Wat kan er mislopen? Ok door jaren boven hun stand geleefd te hebben zijn de meeste landen bijna failliet maar daar gaan die brave banken die we juist gered hebben toch geen misbruik van maken zeker. Dat het consumentenvertrouwen nog meer zakt, tja. Dat de hoeveelheid geld die verdampt tientallen tot honderden malen groter is dan de oorspronkelijke (reeds gigantische) bel van 1000 a 5000 miljard dollar, tja. Dat de niet beursgenoteerde bedrijven die eindelijk aan een gunstige rentevoet kunnen lenen en investeren dit niet doen door de onzekere markt, tja. Dat speculatie vele malen interessanter blijft dan ondernemen, tja. Zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Spijtig dat men de taart niet kan opeten bijhouden tegelijk, hoewel dit blijkbaar wel door het gros van de bevolking geëist wordt.
Maar niet getreurd, we hebben een zondebok: de graaicultuur van managers. Zonder dat was er geen probleem en herverdelen we dat geld is iedereen terug rijk!
Nee dus! Dat bonus systeem is een symptoom, niet de oorzaak. Consumeren, beleggen profiteren is de ziekte, speculatie het virus. Populisme is de oorzaak van ons verzwakt afweersysteem.
Geld op zich heeft geen waarde, dat is enkel maar een papiertje dat zeer gevoelig kan zijn aan extreme inflatie. Vraag dat maar eens aan de oude communistische regimes tijdens de jaren 80.
Ik heb geen enkel probleem met zeer rijke mensen die hun fortuin op een ethisch verantwoorde wijze in een toekomstgerichte economie steken. Nog veel minder een probleem met ondernemers met maar een beperkt kapitaal die toch risico nemen en daar rijk van worden.
Walging
Ik walg van speculanten die markten manipuleren voor macht en aanzien. Ik walg van de maatschappij die hen die kans geeft. Ik walg van het kortetermijndenken van onze populistische politiekers hoewel we niets beter verdienen. Ik walg van de toeschouwersdemocratie met haar simplisme en mirakel denken.
Ik walg van die zogezegde 99% slachtoffers!
Jij en ik hebben jaren geprofiteerd van systeem. Jij en ik hebben staatsmannen die moeilijke beslissingen konden nemen vervangen door populisten. Jij en ik zijn de graaiers! En nu krijgen we de rekening gepresenteerd. En je kan ze uitstellen, maar ooit zullen we door de zure appel moeten bijten en ze betalen. En dat gaat pijn doen.
Nog een laatste opmerking:
Tot enkele maanden geleden wachtte ik vol ongeduld op een signaal van de bevolking dat het genoeg was. Ik hoopte een besef dat we alles moeten zetten op een duurzame (op elk mogelijk vlak) en ethisch verantwoorde economie. Dat speculatie aan banden zou worden gelegd en dat men de ontwikkelingslanden zou helpen te investeren in onderwijs en groene energie (CO2 rechten). Dat we zouden beseffen dat we onze luxe (die we als triviaal zien) enkel kan behouden blijven wanneer we NU ingrijpen. Maar vooral dat die maatregelen eerst zeer veel pijn zullen doen, en toch het er voor over hebben.
In de plaats zie ik een hoop westerse idioten beweren dat zij de 99% zijn die toch wel zeer erg afzien, zonder enige schuld. Die 700 miljoen westerse consumenten op 7 miljard? Die dan zelfs geen werk eisen, of een betere maatschappij! Nee, die geld eisen!
Ik walg van jullie
