Re: De lichtsnelheid, een menselijke uitvinding
Geplaatst: 18 mei 2015 07:40
Het waarom van de univerialiteit van de lichtsnelheid in het vacuüm is volgens Einstein gelegen in het feit dat wij zonder fysiek contact niet in staat zijn gelijktijdigheid vast te stellen. We veronderstellen gelijktijdigheid als de tijd die het licht er volgens ons over zou doen om ons vanuit een bepaald punt te bereiken overeen komt. Als je die veronderstelling maakt is het onontkoombaar dat je resultaten krijgt die er mee in overeenstemming zijn.
Het spijt me als ik Axxyanus standpunt verkeerd uitlegde, maar zijn constant teruggrijpen op kippen en zeesterren, en zijn uitstapjes naar zwarte fietsen maakten het niet gemakkelijk om de waarheid daaromtrent te achterhalen. Gelukkig heeft mijn openingsbericht in deze draad duidelijk gemaakt dat natuurconstanten geen getallen zijn, en nu ik dat eenmaal uitgelegd heb, blijkt Axxyanus het daar gewoon mee eens te zijn. Ik ben daar volledig tevreden mee.
Uiteraard wil ik niet suggeren dat als wij andere waarden voor de natuurconstanten hadden gekozen, dat wij er dan niet zouden zijn. Dat is een onmogelijkheid. Als wij er niet zouden zijn kunnen we geen waarden voor natuurconstanten kiezen. Hoe dom denkt iemand wel dat ik zijn kan? (mijn vrouw vindt me soms “écht dom” maar dit zou ze mij toch niet toevertrouwen). Zouden wij er niet zijn; het heelal had er niet veel anders uitgezien. (ergens in de achtertuin van een van de honderd miljard sterrenstels was de situatie wat anders geweest, maar dat was dan alles. Maar het is niet zeker dat er dan - waar dan ook - sprake was van (de waardes van) de natuurconstanten zoals wij die kennen. Het heelal zou zich verder nog steeds hetzelfde gedragen, maar er zou wellicht niemand zijn die daar een verklaring voor had, of als er aliens zijn die wel zo’n verklaring hadden zouden ze wellicht andere natuurconstanten hebben of op zijn minst andere waarden daarvoor. Maar de verschijnselen die ze ermee zouden verklaren zouden uiteraard – voor zover wij weten - níet wezenlijk anders zijn.
Het is jammer dan niet iedereen het onderscheid weet te maken tussen onze theoriën over de werkelijkheid en de – ons feitelijk onbekende – werkelijkheid, zoals die buiten die theoriën om bestaat. Maar praktisch gezien maakt dat uiteraard niet zóveel uit. Zolang onze theoriën correcte voorspellingen doen, kan het geen kwaad dat wij ze voor de werkelijkheid zelf aanzien.
Zoals Lord Dragon het stelt is waarschijnlijk correct. De snelheid van het licht (in het vacuüm) IS. Evenwel is dit slechts een theoretische aanname, welke in overeenstemming blijkt te zijn met onze waarnemingen. Meer weten wij niet. Maar de aanname werkt tot nu toe uitstekend. En zo lang zij dat doet zullen we er aan vasthouden. Als onze aanname correct is dan is er oorzaak noch reden voor dit feit. Maar er is oorzaak en reden voor onze aanname. Toen axxyanus schreef over de “waarde” van de natuurconstanten kwam ik tot de conclusie dat dit over onze aanname ging, en die is volledig afhankelijk van ons bestaan.
Wat HenkM bedoelt met zijn opmerking over zwarte gaten, is niet helemaal duidelijk. (“wel dit maar wel dat” is nu eenmaal grammatikaal niet begrijpelijk). Maar wellicht bedoelt hij hetzelfde als wat ik in de draad “little universe” opper. Dat als gevolg van gravitatie de afgelegde weg van het licht groter kan zijn dan de straal (of zelfs de diameter) van het waarneembare heelal. Dat zou kunnen, maar is niet de uitleg die de mainstream kosmologen gebruiken voor de waargenomen roodverschuiving.
Mogelijkerwijs zijn beide theoriën geschikt om de waarnemingen mee te verklaren. Mogelijkerwijs is er een verschil. Vooralsnog houden de meeste wetenschappers zich bezig met het “big bang” model. Maar er zijn er ook die serieus rekening houden met de opvatting van het waarneembare heelal als zwart gat. Alleen daar hoor je slechts sporadisch en zijdelings iets over.
Ach, ik zie dat hij in een later antwoord duidelijkheid heeft gegeven. Hij vraagt zich – net als ik af – of wij er zeker van kunnen zijn dat de lichtsnelheid altijd dezelfde is geweest. Zeker als het heelal uitdijt, is dat een redelijke vraag, maar niet een (zie de bovenste paragraaf) die wij met onze huidige kennis kunnen beantwoorden. Vooralsnog kúnnen we niet anders dan aannemen dat ze onveranderlijk is.
Dikkemick’s conclusie dat wij in metingen over jaren dan een minieme verandering zouden moeten zien lijkt mij twijfelachtig. De lokale omstandighede nú veranderen zo weinig vergeleken bij de veranderingen kort na het moment van de big-bang, dat ze waarschijnlijk binnen de foutmarge van de metingen zouden blijven. Maar in de omstandigheden uit de eerste nanoseconden van het heelal in het huidige big-bang model veranderden gigantisch. Maar zelfs als iemand tijdens testen van CERN (de meest extreme omstandigheden die wij kunnen creëren) tot metingen komt waarin de lichtsnelheid lijkt te worden overschreden, blijken er meetfouten aan ten grondslag te liggen. Nee zo makkelijk is dat niet.
De titel van deze draad is inderdaad ietwat provocerend en in zekere zin onjuist. Het gedrag van het licht is uiteraard niet van menselijk handelen afhankelijk, maar zover wij weten heeft Empedocles het idee dat het licht een snelheid heeft wel degelijk “uitgevonden”. Het blijft moeilijk om dit idee te onderscheiden van de werkelijkheid die wij er mee beschrijven. Ik geloof dat in (sommige versies van) de stringtheorie de lichtsnelheid in zeker zin niet meer bestaat (maar neem me niet kwalijk als dat niet waar blijkt), maar als dit al zo zou zijn, dan dat wil evenmin zeggen dat het heelal zich daarom anders zou gedragen. In dat opzicht heeft Axxyanus uiteraard het grootste gelijk.
Het spijt me als ik Axxyanus standpunt verkeerd uitlegde, maar zijn constant teruggrijpen op kippen en zeesterren, en zijn uitstapjes naar zwarte fietsen maakten het niet gemakkelijk om de waarheid daaromtrent te achterhalen. Gelukkig heeft mijn openingsbericht in deze draad duidelijk gemaakt dat natuurconstanten geen getallen zijn, en nu ik dat eenmaal uitgelegd heb, blijkt Axxyanus het daar gewoon mee eens te zijn. Ik ben daar volledig tevreden mee.
Uiteraard wil ik niet suggeren dat als wij andere waarden voor de natuurconstanten hadden gekozen, dat wij er dan niet zouden zijn. Dat is een onmogelijkheid. Als wij er niet zouden zijn kunnen we geen waarden voor natuurconstanten kiezen. Hoe dom denkt iemand wel dat ik zijn kan? (mijn vrouw vindt me soms “écht dom” maar dit zou ze mij toch niet toevertrouwen). Zouden wij er niet zijn; het heelal had er niet veel anders uitgezien. (ergens in de achtertuin van een van de honderd miljard sterrenstels was de situatie wat anders geweest, maar dat was dan alles. Maar het is niet zeker dat er dan - waar dan ook - sprake was van (de waardes van) de natuurconstanten zoals wij die kennen. Het heelal zou zich verder nog steeds hetzelfde gedragen, maar er zou wellicht niemand zijn die daar een verklaring voor had, of als er aliens zijn die wel zo’n verklaring hadden zouden ze wellicht andere natuurconstanten hebben of op zijn minst andere waarden daarvoor. Maar de verschijnselen die ze ermee zouden verklaren zouden uiteraard – voor zover wij weten - níet wezenlijk anders zijn.
Het is jammer dan niet iedereen het onderscheid weet te maken tussen onze theoriën over de werkelijkheid en de – ons feitelijk onbekende – werkelijkheid, zoals die buiten die theoriën om bestaat. Maar praktisch gezien maakt dat uiteraard niet zóveel uit. Zolang onze theoriën correcte voorspellingen doen, kan het geen kwaad dat wij ze voor de werkelijkheid zelf aanzien.
Zoals Lord Dragon het stelt is waarschijnlijk correct. De snelheid van het licht (in het vacuüm) IS. Evenwel is dit slechts een theoretische aanname, welke in overeenstemming blijkt te zijn met onze waarnemingen. Meer weten wij niet. Maar de aanname werkt tot nu toe uitstekend. En zo lang zij dat doet zullen we er aan vasthouden. Als onze aanname correct is dan is er oorzaak noch reden voor dit feit. Maar er is oorzaak en reden voor onze aanname. Toen axxyanus schreef over de “waarde” van de natuurconstanten kwam ik tot de conclusie dat dit over onze aanname ging, en die is volledig afhankelijk van ons bestaan.
Wat HenkM bedoelt met zijn opmerking over zwarte gaten, is niet helemaal duidelijk. (“wel dit maar wel dat” is nu eenmaal grammatikaal niet begrijpelijk). Maar wellicht bedoelt hij hetzelfde als wat ik in de draad “little universe” opper. Dat als gevolg van gravitatie de afgelegde weg van het licht groter kan zijn dan de straal (of zelfs de diameter) van het waarneembare heelal. Dat zou kunnen, maar is niet de uitleg die de mainstream kosmologen gebruiken voor de waargenomen roodverschuiving.
Mogelijkerwijs zijn beide theoriën geschikt om de waarnemingen mee te verklaren. Mogelijkerwijs is er een verschil. Vooralsnog houden de meeste wetenschappers zich bezig met het “big bang” model. Maar er zijn er ook die serieus rekening houden met de opvatting van het waarneembare heelal als zwart gat. Alleen daar hoor je slechts sporadisch en zijdelings iets over.
Ach, ik zie dat hij in een later antwoord duidelijkheid heeft gegeven. Hij vraagt zich – net als ik af – of wij er zeker van kunnen zijn dat de lichtsnelheid altijd dezelfde is geweest. Zeker als het heelal uitdijt, is dat een redelijke vraag, maar niet een (zie de bovenste paragraaf) die wij met onze huidige kennis kunnen beantwoorden. Vooralsnog kúnnen we niet anders dan aannemen dat ze onveranderlijk is.
Dikkemick’s conclusie dat wij in metingen over jaren dan een minieme verandering zouden moeten zien lijkt mij twijfelachtig. De lokale omstandighede nú veranderen zo weinig vergeleken bij de veranderingen kort na het moment van de big-bang, dat ze waarschijnlijk binnen de foutmarge van de metingen zouden blijven. Maar in de omstandigheden uit de eerste nanoseconden van het heelal in het huidige big-bang model veranderden gigantisch. Maar zelfs als iemand tijdens testen van CERN (de meest extreme omstandigheden die wij kunnen creëren) tot metingen komt waarin de lichtsnelheid lijkt te worden overschreden, blijken er meetfouten aan ten grondslag te liggen. Nee zo makkelijk is dat niet.
De titel van deze draad is inderdaad ietwat provocerend en in zekere zin onjuist. Het gedrag van het licht is uiteraard niet van menselijk handelen afhankelijk, maar zover wij weten heeft Empedocles het idee dat het licht een snelheid heeft wel degelijk “uitgevonden”. Het blijft moeilijk om dit idee te onderscheiden van de werkelijkheid die wij er mee beschrijven. Ik geloof dat in (sommige versies van) de stringtheorie de lichtsnelheid in zeker zin niet meer bestaat (maar neem me niet kwalijk als dat niet waar blijkt), maar als dit al zo zou zijn, dan dat wil evenmin zeggen dat het heelal zich daarom anders zou gedragen. In dat opzicht heeft Axxyanus uiteraard het grootste gelijk.