Gechiedenis van Israël en Judea

[Peter van Velzen]

Een overweging ten aanzien van de geschiedenis van Israël en Juda.

Ik bazeer deze gedachten uitsluiten op de bijbeltekst zoals we die in de Nederlandse verlaing kennen en wat naamsovereenkomsten, niet op iets of iemand anders.

Waarschijnlijk waren deze koninkrijkjes wel verwant, maar nooit écht verenigd. De twee stammen van Judea (Juda en Simeon) worden al in het lied van Debora niet genoemd. Slechts 10 stammen noemt het lied, in plaats van Manasse en Gad spreekt het van Machir (blijkbaar de halve stam Manasse ten westen van de Jordaan) en Gilead (Het gebied dat de andere helft van Manasse en Gad zouden bewonen). Er waren dus in de tijd van Debora al 10 stammen van Israel. Mogelijk hebben de legendarische koningen David en Salomo nooit over 12 stammen geregeeerd. Als ze dat wel gedaan hebben dan was de vereniging duidelijk slechts van tijdelijk aard (2 koningen in wellicht 800 jaar geschiedenis).

Opvallend is dat er in het boek Richteren, zoals wij het nu kennen ook 12 rechters waren, maar als men het aantal verzen telt dat aan elk wordt gewijdt ziet men direct dat dit kunstmatig moet zijn. De eerstgenoemde: Othniël lijkt alleen te zijn togevoegd om de stam Juda een rechter te geven. Zijn tegenpartij: De koning van Mesopotamië lijkt dan ook erg onwaarschijnlijk. Samgar “de zoon van Anath” (notabene een Kanaänitische oorlogsgodin (wikipedia) lijkt er met de haren bijgesleept. Omdat hij in het vervolg wordt aangehaald (“in de dagen van Samgar”) diende hij waarschijnlijk om samen met Othniël van 10 op 12 te komen. Ik denk dat men enkele bekende helden uit de oertijd reeds kende (in elk geval Debora, Gideon en Samson en waarschijnlijk ook Ehud en Jefta, en dat men die verhalen aan elkaar heeft geplakt om een consistent en stichtend geheel te krijgen, Mogelijk eerst een van 10 stammen, en later toen de staat Judea zich er mee ging bemoeien 12.

De 12 zonen van Jacob lijken ook achteraf te zijn verzonnen om de 12 bekende stammen te verenigen, Het verhaal van Jozef ging waarschijnlijk oorspronkelijk over twee broers (een terugkerend thema) waarvan de jongste boven de oudste werd verheven. We zien het al bij Kaïn en Abel, dan bij Cham en Sem, vervolgens bij Ismaël en Izaak, Esau en Jakob hier dus bij Jozef en Benjamin en nogmaals bij Manasse en Efraïm. De ene broer ging naar het zuiden en de andere naar het noorden. Ebla en Kanaän, Afrika en het Midden Oosten, Kanaän en Arabië, Kanaän en Egypte. Ephraïm en Manassse spiegelen zich aan hun vader en oom. Wellicht duiden de namen Manasse en Efraïm op Menes de stichter van Egypte en Heber, de vader der Hebreën. We zullen dat nooit zeker weten. De stam Benjamin is wellicht identiek aan de Ammonieten (Beni Amon). Opvallend is ook de overenkomst tussen de bechrijving van de verovering van Ai en de oorlog tegen Benjamin, Ai lag op het gebied dat aan Benjamin zou worden toegewezen.

Als er al iets waar was van een terugkomst uit Egypte, dan zal het de kinderen van Josef hebben betroffen. Een gemengde groep Hebreën en Egyptenaren, die wellicht de Ammonieten bijna uitroeiden en het restant in bescherming nam op grond van een (veronderstelde) verwantschap. Dit waren dan wellicht de eigenlijke Israelieten, De zonen van Lea waren stammen die als volwaardige broers werden gepresenteerd. Aser, Gad Dan en Naftali werden blijkbaar als minder gezien en werden toegschreven aan slavinnen. Mogelijk hebben we te maken met Alter ego’s van de Steden Sidon (Dan?) Tyrus (Aser?) en Gilead (Gad?) en het achterland van Libanon (Naftali) waar de stad Hazor zich bevond. lieden die dus eigenlijk bij andere koninkrijken hoorden, maar cultureel sterk verwant waren. Meer met Israël dan met Judea overigens.

Het antwoord op de vraag waar de 10 noordelijke stammen zijn gebleven kan men derhalve ook raden. De vier “vreemde”stammen zijn gewoon gebleven, maar werden niet langer als verwant gezien. De bovenlaag van het koninkrijk Israël zal deels de weg der Assyriërs zijn gegaan (uitgeroeid of opgegaan in de Judeese gemeenschap in Babyon) en deels naar Egypte zijn uitgeweken, en zich voornamelijk in Alexandrië hebben verzameld. (Net als sommige Judeërs). En tenslotte zullen velen naar het noorden zijn uitgeweken om dáár diaspora te vormen. De onderlaag is gewoon in Samaria en Galilea blijven wonen en stonden dus bekend als Joden (Galilea) of Samaritanen. Velen die men later “Joden” zou noemen, waren dus van origine Israelieten. Het waren de priesters die hun geschiedenis herschreven hebben en hen tot onderdanen van het huis van David hebben gebombardeerd, zo vermoed ik.

[TIBERIUS CLAUDIUS]

Het Noorden het Zuiden zijn wel eens verenigd geweest.

Dat was een Personele Unie onder een Koning uit het huis Omri.
(de eerste Koning die ook in niet Bijbelse bron wordt genoemd)
Het was echter van korte duur.

------------

Het verhaal van Jozef is hoogst waarschijnlijk een latere toevoeging
om het verhaal van de uittocht te kunnen koppelen aan Abraham , Isaak en Jacob.

-----------

Het lot van de tien stammen is aardig bekend.
De bovenlaag werd afgevoerd en is nooit meer iets over vernomen.
Een groot gedeelte vluchtte naar Amon en Moab.
Ook vluchtte een aanzienlijk deel naar het twee stammen rijk.
Dit is te zien aan Jeruzalem dat zich in die tijd vrij snel verveelvoudigde.
De rest (voor zover niet omgebracht) bleef achter en vermengde met nieuwkomers.

-------

Het Rijk van David en Salomo heeft overduidelijk nooit bestaan.