De pseudowetenschap achter kantoortuinen

Forum over pseudo-wetenschap, kwakzalverij, alternatieve 'geneeswijzen' en aanverwante zaken die niet onder wetenschap vallen.

Moderator: Moderators

Gebruikersavatar
Doppelgänger
Bevlogen
Berichten: 1734
Lid geworden op: 07 jun 2011 12:01

De pseudowetenschap achter kantoortuinen

Bericht door Doppelgänger » 31 aug 2016 11:16

Vanmorgen las ik in een regionale krant een artikel (staat helaas niet online) over het Waterschap Overijssel, dat onlangs naar een splinternieuw hoofdkantoor verhuisde. Bij het ontwerp is rekening gehouden met allerlei duurzaamheidseisen, waarvoor hulde.

Ik was wat minder te spreken over de misplaatst positieve onzin die dijkgraaf Herman Dijk (haha) uitkraamde over de nieuwe open werkomgeving. Zoals iedere organisatie die de kantoortuin omarmt had hij het over 'beter samenwerken' en 'betere onderlinge communicatie' als onvermijdelijk gevolg van dit principe. Voorheen zaten medewerkers volgens hem in aparte kamertjes aan een lange gang, en dat werkte blijkbaar allemaal niet zo goed als één grote open werkplek. Ook in de kop van het artikel werd duidelijk een waardeoordeel geveld: "Van dichte kamertjes naar open keuken". Kamertjes slecht, open ruimte goed.

Probleempje: deze argumenten zijn bewezen onwaar. Quatsch. Volstrekte onzin. Zie bijvoorbeeld Kantoortuin en productiviteit: “Slechtste combinatie ooit”:
(...) Toen in 1997 het eerste echte onderzoek werd gedaan naar die gedachte bleek in de praktijk al dat er helemaal niks terecht kwam van die voordelige communicatie. De keiharde conclusie van Canadese onderzoekers, in opdracht van één van de grootste Canadese olie- en gasbedrijven van die tijd: “Kantoortuinen werken niet.”

(...) De conclusie luidde keer op keer: “Kantoortuinen ruïneren onderlinge communicatie, het diepgaande soort in elk geval, en de gezondheid van werknemers en hun productiviteit. Ze maken het bovendien onmogelijk om tot nieuwe, verfrissende, creatieve ideeën te komen.”

(...) 1. Communicatie neemt weliswaar toe, maar kwaliteitsniveau daalt genadeloos.

(...) 2. Kantoortuin maakt werknemers ziek.

(...) 3. De kantoortuin is een aanval op de productiviteit.

(...) Hoe we ons zo hebben kunnen vergissen in het effect van de kantoortuin op onze productiviteit, welzijn en communicatie? We hebben gewoonweg de verkeerde prioriteit gehad. Socializen, communiceren en uitwisselen zit dan wel in onze natuur, het is echter niet onze eerste keuze. Privacy heeft onze voorkeur. Daarna komt de sociale aard naar boven. (...)
Lachwekkend genoeg wordt de overgang naar het werken in kantoortuinen vaak omschreven als 'Het Nieuwe Werken', terwijl het concept al sinds de jaren '50 bestaat. Zelf zit ik sinds ruim een jaar ook in zo'n omgeving en ik kan alleen nog normaal functioneren met een koptelefoon op. Anders is geconcentreerd werken simpelweg onmogelijk.

Wat organisaties bezielt om tóch kantoortuinen in te richten is me niet duidelijk. Je komt steeds weer dezelfde argumenten tegen als die van Herman Dijk, die al 20 jaar geleden weerlegd zijn. Het schijnt een vlucht te hebben genomen toen Google ermee begon, waarna andere bedrijven blijkbaar dachten dat het dan wel een goed idee moest zijn. Maar zeker weten doe ik het niet. Het heeft er in elk geval alle schijn van dat het weer zo'n concept is waarvan organisaties denken dat ze erin mee moeten gaan, zonder dat ze zelf hebben onderzocht of het überhaupt een goed idee is. Ik vraag me ook af of de Arbodienst bedrijven hierover adviseert, en of ze dáár eigenlijk wel weten hoe slecht kantoortuinen zijn.

Zijn er anderen die hier meer informatie over hebben, of die zelf ervaring hebben met het werken in een kantoortuin?
"For every subtle and complicated question, there is a perfectly simple and straightforward answer, which is wrong." - H.L. Mencken

Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 16534
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: De pseudowetenschap achter kantoortuinen

Bericht door Peter van Velzen » 31 aug 2016 11:48

Drie topresultaten uit Google:

Productiviteit: slechtste combinatie ooit
Ziekteverzuim: 62% hoger
{Psychologisch: grotendeels negatief

Overigens lijkt het wel goed te werken in omgevingen waarin iedereen met iedereen moet communiceren.
Ik wens u alle goeds

Gebruikersavatar
Bonjour
Moderator
Berichten: 5372
Lid geworden op: 27 jun 2008 23:26

Re: De pseudowetenschap achter kantoortuinen

Bericht door Bonjour » 31 aug 2016 12:17

Mijn ervaring is dat de temperatuur op je werkplek nooit te regelen is. Er hangt hier en daar wel een thermostaat, maar die heeft zo weinig invloed, dat ik me afvraag of ie wel aangesloten is op de verwarming/luchtverversing.
Doppelgänger schreef: ik kan alleen nog normaal functioneren met een koptelefoon op.

Dat zie je verkeerd. Wanneer je bedrijf voor een kantoortuin kiest, hoef je alleen nog maar te communiceren. Wanneer jij je koptelefoon opzet, kan je niet meer goed het gesprek 15 meter verderop meeluisteren, waar heel misschien iets in gezegd wordt wat voor jou van belang is. Je saboteert dus met je koptelefoon het beleid van je bedrijf. Geconcentreerd werken is dus niet meer van belang en hoort dus zeker niet tot je normaal functioneren.
Zelfs als schepping bewezen wordt, is Magrathea net zo waarschijnlijk als God.

Gebruikersavatar
Doppelgänger
Bevlogen
Berichten: 1734
Lid geworden op: 07 jun 2011 12:01

Re: De pseudowetenschap achter kantoortuinen

Bericht door Doppelgänger » 31 aug 2016 12:52

Peter van Velzen schreef:Overigens lijkt het wel goed te werken in omgevingen waarin iedereen met iedereen moet communiceren.
Aan wat voor bedrijven moet ik dan denken? Het lijkt me dat er zelfs in zulke organisaties momenten zijn waarop werknemers geconcentreerd moeten kunnen werken.
Bonjour schreef:Mijn ervaring is dat de temperatuur op je werkplek nooit te regelen is. Er hangt hier en daar wel een thermostaat, maar die heeft zo weinig invloed, dat ik me afvraag of ie wel aangesloten is op de verwarming/luchtverversing.
Dat is bij ons ook een drama. Ik zit op de tweede verdieping, die met een soort open vide verbonden is met de derde. Alle warmte stijgt naar boven. Vorig jaar zaten mijn collega's en ik begin juni(!) met jassen en handschoenen aan achter de pc.
Bonjour schreef:
Doppelgänger schreef: ik kan alleen nog normaal functioneren met een koptelefoon op.

Dat zie je verkeerd. Wanneer je bedrijf voor een kantoortuin kiest, hoef je alleen nog maar te communiceren. Wanneer jij je koptelefoon opzet, kan je niet meer goed het gesprek 15 meter verderop meeluisteren, waar heel misschien iets in gezegd wordt wat voor jou van belang is. Je saboteert dus met je koptelefoon het beleid van je bedrijf. Geconcentreerd werken is dus niet meer van belang en hoort dus zeker niet tot je normaal functioneren.
Ik vrees dat mijn werkgever daar toch iets anders over denkt. :lol: :lol: :lol:

Dit soort kantoortuinproblematiek veroorzaakt overigens wel een hoop stress bij het personeel:
The New Yorker schreef:Open offices also remove an element of control, which can lead to feelings of helplessness. In a 2005 study that looked at organizations ranging from a Midwest auto supplier to a Southwest telecom firm, researchers found that the ability to control the environment had a significant effect on team cohesion and satisfaction. When workers couldn’t change the way that things looked, adjust the lighting and temperature, or choose how to conduct meetings, spirits plummeted. [BRON]
"For every subtle and complicated question, there is a perfectly simple and straightforward answer, which is wrong." - H.L. Mencken

Gebruikersavatar
Bonjour
Moderator
Berichten: 5372
Lid geworden op: 27 jun 2008 23:26

Re: De pseudowetenschap achter kantoortuinen

Bericht door Bonjour » 31 aug 2016 13:01

Doppelgänger schreef:Ik vrees dat mijn werkgever daar toch iets anders over denkt. :lol: :lol: :lol:
Ik geef dus ook regelmatig aan in gesprekken met leidinggevenden dat het kantoortuin-beleid niet handig is voor mijn werk en dat wanneer ze van mij een optimale prestatie willen, ze iets moten veranderen.
Ik ga niet de hele dag met een koptelefoon zitten.
Zelfs als schepping bewezen wordt, is Magrathea net zo waarschijnlijk als God.

Gebruikersavatar
Doppelgänger
Bevlogen
Berichten: 1734
Lid geworden op: 07 jun 2011 12:01

Re: De pseudowetenschap achter kantoortuinen

Bericht door Doppelgänger » 31 aug 2016 13:33

In dat geval verwijzen de leidinggevenden bij ons steevast naar de concentratiewerkplekken: glazen hokken van zo'n 2x2 meter met een bureau en een pc erin. Daar kan ik wel beter werken, maar je verliest het contact met je directe collega's. Daar bedank ik voor. Bovendien blijkt uit al het onderzoek dat het plaatsen van enkele afsluitbare hokjes slechts symptoombestrijding is. Ook werknemers die die ruimten niet opzoeken zijn immers verminderd productief en vaker ziek a.g.v. de kantoortuin. Ze hebben het alleen niet door.

Het valt me sowieso op dat werkgevers hun verantwoordelijkheid voor acceptabele arbeidsomstandigheden vrijwel volledig afwentelen op de werknemer. Binnenkort volgt er bij ons een reeks bijeenkomsten over wat je als werknemer kunt doen om langer gezond te blijven op de werkplek. Het falende klimaatsysteem, stankoverlast (waar ik helaas niet over uit kan wijden zonder dat het te herkenbaar wordt), concentratieproblemen a.g.v. de constante herrie en daaraan gerelateerd hoger ziekteverzuim zijn blijkbaar geen problemen waar de werkgever iets aan hoeft te doen. Ik weet zelf blijkbaar beter dan mijn werkgever aan welke eisen een gezonde werkplek moet voldoen.
"For every subtle and complicated question, there is a perfectly simple and straightforward answer, which is wrong." - H.L. Mencken

Gebruikersavatar
Doppelgänger
Bevlogen
Berichten: 1734
Lid geworden op: 07 jun 2011 12:01

Re: De pseudowetenschap achter kantoortuinen

Bericht door Doppelgänger » 31 aug 2016 14:02

Meer artikelen over kantoortuinen:

Weg met die kantoortuin! - Overduurzameinzetbaarheid.nl

The Open-Office Trap - The New Yorker

Google got it wrong. The open-office trend is destroying the workplace. - The Washington Post

Open Office Environments are Not the Answer for Collaboration - Switch & Shift

7 Ways The Open Office Is A Worker's Worst Enemy - Business Insider

De tendens is in alle artikelen hetzelfde: de kantoortuin is simpelweg een slecht doordacht concept, gebaseerd op simplistische ideeën over communicatie en samenwerking. Dat dit fenomeen desondanks zo wijdverbreid is getuigt van een verontrustend gebrek aan doordacht beleid en kritische beschouwing van werkgevers, die blijkbaar slechts de eerstvolgende hype achterna lopen.
"For every subtle and complicated question, there is a perfectly simple and straightforward answer, which is wrong." - H.L. Mencken

Gebruikersavatar
doctorwho
Ontoombaar
Berichten: 10598
Lid geworden op: 19 mei 2005 12:53
Locatie: tardis

Re: De pseudowetenschap achter kantoortuinen

Bericht door doctorwho » 31 aug 2016 14:19

Cubicles zijn ook al geen pretje :)

Afbeelding
Wie atheïsme een geloof noemt kan tot niets bekeerd worden
The person who calls atheism a religion can be converted to nothing

Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 16534
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: De pseudowetenschap achter kantoortuinen

Bericht door Peter van Velzen » 31 aug 2016 17:37

Doppelgänger schreef:
Peter van Velzen schreef:Overigens lijkt het wel goed te werken in omgevingen waarin iedereen met iedereen moet communiceren.
Aan wat voor bedrijven moet ik dan denken? Het lijkt me dat er zelfs in zulke organisaties momenten zijn waarop werknemers geconcentreerd moeten kunnen werken.
Stond in de 3e link: Krantenredacties en architektenbureaus.
Ik wens u alle goeds

Gebruikersavatar
Doppelgänger
Bevlogen
Berichten: 1734
Lid geworden op: 07 jun 2011 12:01

Re: De pseudowetenschap achter kantoortuinen

Bericht door Doppelgänger » 31 aug 2016 18:45

Ah, dank, dat had ik gemist. Ik moet wel zeggen dat ik m'n twijfels heb bij die conclusie, getuige de volgende passage uit dat artikel:
Eén studie laat zien dat een kantoortuin wel degelijk een positief effect kan hebben op de communicatie. Het specifieke geval lijkt te suggereren dat als het gaat om een organisatie waarin intensief gecommuniceerd moet worden, een kantoortuin hierop een positief effect kan hebben1. Met andere woorden, het hangt ook af van de cultuur en werkzaamheden van een organisatie. Hofkamp & van Meel (2013) ondersteunen dit idee met de observatie dat kantoortuinen al veel langer gemeengoed zijn in journalistiek en architectuur.

Beperkingen conclusie
Deze conclusie trekken Mylonas & Carstairs met de kanttekening dat veel onderzoek naar de effecten van de fysieke werkomgeving op de mens zijn gedaan in de jaren ’70 en ’80 en dat onze manier van werken sindsdien veranderd is. Ook zijn er relatief veel studies gebaseerd op wat medewerkers rapporteren in plaats van dat, bijvoorbeeld, de werkelijke productiviteit is gemeten.
Vooral omdat er eerder in het artikel vermeld wordt dat introverte mensen eerder last lijken te hebben van de effecten van een kantoortuin dan extraverte. Misschien werken er gewoon veel extraverte mensen in die bedrijfstakken, of gaven mensen simpelweg vooral sociaal wenselijke antwoorden. Vind het bewijs in elk geval wel erg dunnetjes.
"For every subtle and complicated question, there is a perfectly simple and straightforward answer, which is wrong." - H.L. Mencken

alexthelexter
Berichten: 1
Lid geworden op: 01 sep 2016 10:06

Re: De pseudowetenschap achter kantoortuinen

Bericht door alexthelexter » 01 sep 2016 18:25

Beste Doppelganger,
Wij lazen uw reactie op het interview met onze dijkgraaf Herman Dijk over ons nieuwe kantoor.
U heeft een interessante kijk hierop en we nodigen u graag uit voor een gesprek en rondleiding.
Hartelijke groet namens Herman Dijk, Alexandra van Schubert.

Gebruikersavatar
Bonjour
Moderator
Berichten: 5372
Lid geworden op: 27 jun 2008 23:26

Re: De pseudowetenschap achter kantoortuinen

Bericht door Bonjour » 01 sep 2016 18:48

Welkom alexthelexter

Leuke uitnodiging.

Hebben jullie ook gedacht aan geluidsisolatie? Ik ervaar het lawaai in de kantoortuin als één van de meest vervelende eigenschappen. Terwijl er op ons kantoor best wel veel te winnen zou zijn door hier en daar een gordijn te plaatsen of iets anders dat geluid absorbeert. Vergelijk het met een huiskamer zonder gordijnen.
Zelfs als schepping bewezen wordt, is Magrathea net zo waarschijnlijk als God.

Gebruikersavatar
doctorwho
Ontoombaar
Berichten: 10598
Lid geworden op: 19 mei 2005 12:53
Locatie: tardis

Re: De pseudowetenschap achter kantoortuinen

Bericht door doctorwho » 01 sep 2016 19:41

ik zie veel clienten met klachten over de klimaatbeheersing en geluid. Ook maken kantoortuinen het gebruik van spraak-gestuurde software feitelijk onmogelijk. Aan de andere kant er moet natuurlijk wel wat te klagen overblijven :)
Wie atheïsme een geloof noemt kan tot niets bekeerd worden
The person who calls atheism a religion can be converted to nothing

Gebruikersavatar
Doppelgänger
Bevlogen
Berichten: 1734
Lid geworden op: 07 jun 2011 12:01

Re: De pseudowetenschap achter kantoortuinen

Bericht door Doppelgänger » 01 sep 2016 21:18

alexthelexter schreef:Beste Doppelganger,
Wij lazen uw reactie op het interview met onze dijkgraaf Herman Dijk over ons nieuwe kantoor.
U heeft een interessante kijk hierop (...)
Erg vriendelijk van u, maar u mag mijn reactie gerust als 'zuur' of 'negatief' bestempelen, hoor. Ik begrijp dat u zich uit hoofde van uw functie niet in die termen zult uitlaten, maar u had zich hier ongetwijfeld niet aangemeld als ik de loftrompet had gestoken over het open-officeconcept van uw werkgever.
alexthelexter schreef:(...) en we nodigen u graag uit voor een gesprek en rondleiding.
Hartelijke groet namens Herman Dijk, Alexandra van Schubert.
Is een kleine afvaardiging van Freethinker (max. 5 personen) ook welkom? In dat geval nemen we uw uitnodiging graag aan. Afgaande op de bouwvideo op uw website is het namelijk een prachtig pand, dus over de esthetiek zult u van ons waarschijnlijk geen klachten horen.
"For every subtle and complicated question, there is a perfectly simple and straightforward answer, which is wrong." - H.L. Mencken

Gebruikersavatar
Doppelgänger
Bevlogen
Berichten: 1734
Lid geworden op: 07 jun 2011 12:01

Re: De pseudowetenschap achter kantoortuinen

Bericht door Doppelgänger » 01 sep 2016 21:48

Daarbij wil ik nog even verduidelijken dat de aanleiding voor dit topic de opmerkingen van de dijkgraaf waren, niet de inrichting van het pand. Ik weet immers niet hoe dat er precies uitziet. Wat mij triggerde waren de onjuiste claims van de heer Dijk over vanzelfsprekend betere communicatie en samenwerking a.g.v. het open-officeconcept. Uit alle wetenschappelijke onderzoeken blijkt namelijk dat dat aantoonbaar onjuist is. Het tegenovergestelde is zelfs waar: geluidshinder en gebrek aan privacy leiden juist tot slechtere communicatie. Dit hoeft uiteraard niet van toepassing te zijn op het Waterschap, maar de aanname van de heer Dijk dat open=goed en gesloten=slecht is niet op feiten gebaseerd.

Verder irriteerde de framing van het artikel me mateloos. Uit de kop boven het stuk viel duidelijk op te maken dat de auteur niet de moeite had genomen om de onjuiste beweringen te checken. Tenzij ik gemist heb dat het om een advertorial ging, is dat gewoon slechte journalistiek.
"For every subtle and complicated question, there is a perfectly simple and straightforward answer, which is wrong." - H.L. Mencken

Plaats reactie