"Ik heb net iemand dood gemaakt"

[Maria]

Ik ga ervan uit, dat er hier maar weinig mensen zijn, die in dit soort situaties geen begrip zouden hebben voor een euthanasie bij ondraaglijk uitzichtloos lijden.
Ik plaats het hier onder psychologie en filosofie en niet onder ethiek. Niet over goed of slecht en of het wel mag.
Daaraan voorbij.
Het vervolg.
Hoe voel je je erna?

Dit is de ervaring van een dokter.
Wat vooraf ging schrijft ze in een eerder blog (1).
Maar ook naasten, die eventueel aanwezig zouden kunnen zijn, kunnen dat gevoel hebben, maar zeker het minstens begrijpen.
Misschien zelfs, juist omdat ze het verwachten, er liever niet bij zijn.
Alsof het dan niet zo zal raken.
Maar ieder reageert verschillend.

Mijn eerste euthanasie (2)
Even niet weten hoe nu verder, maar toch geen spijt.

Dat was het dan. Ik heb net iemand dood gemaakt. Ik sta op de stoep. Het is prachtig weer en de zon schijnt, maar dat voel ik niet. Het had beter kunnen regenen, zo’n grijze druilerige regendag had beter gepast. Waarom kijkt die mevrouw in die blauwe jas zo naar me? Zou ze weten wat ik zojuist gedaan heb? O nee, natuurlijk, ik sta midden op de stoep. Dan loop ik toch maar naar de auto.

En ik was zo zenuwachtig. Waarom eigenlijk? Wat had er mis kunnen gaan? Had ze misschien niet dood kunnen gaan, of zou het er naar uitzien? Want dat zou erg zijn, voor de familie. Maar dat was helemaal niet zo geweest. Ze zakte gewoon weg, en dat was het dan.

Ik voel me zo verdrietig. Ons contact was zo bijzonder en zo intensief geworden. Anders had ik het ook niet gekund. Ik voelde waarom ze ondraaglijk leed, daarom wilde ik haar ook helpen.
......
Maar ze is niet mijn moeder, ze is niet mijn familie, dus hoe rouw ik dan? En mag dat wel als dokter? Of is dat niet professioneel?

Ondertussen sta ik nog steeds naast mijn auto. Wat ga ik nu doen? Ik kan niet naar de Albert Heijn, ik heb net iemand doodgemaakt. Ik kan niet naar huis, waar ik mama moet zijn, terwijl ik me nog zo verdrietig voel.

[Frits]

Leven en dood is één van de onderwerpen waar ik mij intensief mee bezig heb gehouden; enerzijds door mijn eigen 'ouder worden', anderzijds door de zelfgekozen dood van mijn 18 jarige kleinzoon; nu vier jaar geleden.
Ik ben tot de overtuiging gekomen dat ik het recht heb op een zelfgekozen dood, en dat het tijd wordt dat we het taboe rondom ons sterven onttrekken aan de christelijke moraal. Bovendien wordt euthanasie nog steeds tegen de achtergrond van het Wetboek van Strafrecht beoordeeld, los van de existentiële vragen over leven, sterven en dood. Ik heb steun voor mijn opvattingen gevonden bij Seneca en Nietzsche en wil die illustreren met een persoonlijke ervaring, gebaseerd op het boeddhisme.

Seneca schrijft in zijn brieven aan Lucilius dat leven en sterven niet zonder elkaar kunnen. “Doe wijsheid op zolang je kunt en houd de dood altijd voor ogen.” Goed leven en gelijktijdig de realiteit van ouderdom en dood accepteren is dan ook een ultieme levenskunst. Dat is voor mij de opmaat naar Nietzsche die schrijft in Afgodenschemering: "We moeten op een trotse wijze kunnen sterven, wanneer het niet langer mogelijk is om op een trotse manier te leven. De dood, in alle vrijheid gekozen, op het juiste moment en met klaarte en blijmoedigheid, te midden van kinderen en getuigen voltrokken, zodat er nog sprake kan zijn van een waardig afscheid."

Als wij de realiteit van ouderdom en dood niet onder ogen zien, dan zullen wij er onder lijden volgens de boeddhisten. Ik herken dat omdat ik jarenlang nachtmerries heb gehad, waarin ik van grote hoogte naar beneden viel en dan schreeuwend wakker werd. Volgens Boeddha is er maar één plek waar je terecht kunt komen als je valt, en dat is de grond waarop de waarheid berust. Ik was kennelijk nog niet toe aan de waarheid over mijn eigen dood. Onlangs droomde ik weer dat ik op grote hoogte stond. Ik keek zonder enige angst in de diepte en ben toen naar beneden gesprongen. Ik landde veerkrachtig op mijn voeten en heb er daarna nooit meer over gedroomd.

Ik ben de arts die geciteerd wordt in deze topic dankbaar voor haar moed, haar eerlijkheid en openheid. Respect! Alleen op deze manier kan het recht op een zelfgekozen dood aanvaardbaar worden gemaakt.

[vegan-revolution]

Fijn voor jou Frits dat die nachtmerries tot het verleden behoren!

Er zijn helaas nog heel veel mensen voor wie euthanasie taboe is omdat ze bang zijn dat ze in een (illusoir) volgend leven slecht zullen reïncarneren als er vroegtijdig een einde aan wordt gemaakt. Gedreven door die angst leven ze dan tot het uiterste verder, zelfs als dat betekent dat ze daarvoor langdurig ernstig fysiek moeten blijven lijden!

In die context wordt euthanasie zelfs als misdadig gezien, omdat men veronderstelt dat daarmee mensen beroofd worden van een goede reïncarnatiemogelijkheid.

[Maria]

Leven en dood is één van de onderwerpen waar ik mij intensief mee bezig heb gehouden; enerzijds door mijn eigen 'ouder worden', anderzijds door de zelfgekozen dood van mijn 18 jarige kleinzoon; nu vier jaar geleden.

Dan weet jij wsl. het meest van ons wat voor wissel dat dit op iemands geestesgesteldheid kan trekken.

Ik heb steun voor mijn opvattingen gevonden bij Seneca en Nietzsche en wil die illustreren met een persoonlijke ervaring, gebaseerd op het boeddhisme.

Seneca schrijft in zijn brieven aan Lucilius dat leven en sterven niet zonder elkaar kunnen. “Doe wijsheid op zolang je kunt en houd de dood altijd voor ogen.” Goed leven en gelijktijdig de realiteit van ouderdom en dood accepteren is dan ook een ultieme levenskunst.

De realiteit in de ogen kunnen zien is idd. levenskunst.
Soms pas ten volle te kunnen accepteren en ook omhelzen als je een periode hebt meegemaakt, waarin je voor je gevoel niets meer had te verliezen.
Alles wat je dan en daarna meemaakt aan positieve dingen, ook al is het nog zo klein, krijgt dan een essentiële betekenis.

Als wij de realiteit van ouderdom en dood niet onder ogen zien, dan zullen wij er onder lijden volgens de boeddhisten. Ik herken dat ...............
Ik keek zonder enige angst in de diepte en ben toen naar beneden gesprongen. Ik landde veerkrachtig op mijn voeten en heb er daarna nooit meer over gedroomd.

Mooi voorbeeld van een angst, die op dat moment alleen maar een illusie is, te kunnen overwinnen.
In realiteit wat lastiger, maar dit is wel de manier om ook de uitkomsten te rationaliseren en beter te kunnen aanvaarden.

Ik ben de arts die geciteerd wordt in deze topic dankbaar voor haar moed, haar eerlijkheid en openheid. Respect! Alleen op deze manier kan het recht op een zelfgekozen dood aanvaardbaar worden gemaakt.

Dat denk ik ook.
Te vaak wordt door tegenstanders geargumenteerd, dat een arts dan een "moordmachine zou kunnen worden.
Ik geloof daar niet in.
Deze mevrouw bewijst dat.
Het was haar eerste keer en de naweeën zullen later best wat anders worden, maar ik geloof niet dat ze haar emoties bij deze handelingen ooit helemaal zal kunnen uitschakelen.

[Frits]

Fijn voor jou Frits dat die nachtmerries tot het verleden behoren!

Er zijn helaas nog heel veel mensen voor wie euthanasie taboe is omdat ze bang zijn dat ze in een (illusoir) volgend leven slecht zullen reïncarneren als er vroegtijdig een einde aan wordt gemaakt. Gedreven door die angst leven ze dan tot het uiterste verder, zelfs als dat betekent dat ze daarvoor langdurig ernstig fysiek moeten blijven lijden!

In die context wordt euthanasie zelfs als misdadig gezien, omdat men veronderstelt dat daarmee mensen beroofd worden van een goede reïncarnatiemogelijkheid.

Vanzelfsprekend respecteer ik die opvatting. Gedreven door angst lijkt mij persoonlijk vreselijk. Dat vind ik het paradoxale in het christendom omdat gelovigen uitzien naar het 'hiernamaals', maar om religieuze redenen dit aardse bestaan toch niet vrijwillig achter zich willen laten. Zelf pleit ik voor een vrije keuze, omdat die juist zo persoonlijk is. Maar dat betekent wel dat het taboe doorbroken moet worden. Alleen dan kan er voldoende respect worden opgebracht voor de persoonlijke keuzen die mensen maken. Dus uit het Wetboek van Strafrecht zodat de lieve en zorgzame mensen die mijn laatste wens willen respecteren niet voor een gesprek op het politiebureau worden uitgenodigd.

[Petra]

Maar dat betekent wel dat het taboe doorbroken moet worden. Alleen dan kan er voldoende respect worden opgebracht voor de persoonlijke keuzen die mensen maken. Dus uit het Wetboek van Strafrecht zodat de lieve en zorgzame mensen die mijn laatste wens willen respecteren niet voor een gesprek op het politiebureau worden uitgenodigd.

Er is een topic over Frits. Ook veel over de juridische kant; euthanasie is in NL niet strafbaar, mits op legale wijze uitgevoerd.

In deze post wat aardige artikelen, mede vanuit de beleving artsen en de problemen in de praktijk. Ik vond dat ook interessant.

Zelfbeschikking bij "voltooid leven"

[Frits]

Er is een topic over Frits. Ook veel over de juridische kant; euthanasie is in NL niet strafbaar, mits op legale wijze uitgevoerd.

Beste Maria,
Dank voor je informatie en verwijzing naar de topic.Had ik niet gezien. Het ontroerende blog waar Maria naar verwijs, heeft al mijn aandacht getrokken; niet de juridische kant van de zaak, want die ken ik goed. In principe is euthanasie strafbaar gesteld in het Wetboek van Strafrecht artikel 293: Hij die opzettelijk het leven van een ander op diens uitdrukkelijk en ernstig verlangen beëindigt, wordt gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste twaalf jaren of geldboete van de vijfde categorie. In lid twee staat een strafuitsluitingsgrond. Ik heb een citaat opgenomen uit mijn manuscript "Brieven aan Alessandro" , waarin ik aan een denkbeeldige vriend schrijf over het Leven en de Dood. Dit citaat geeft goed aan wat ik bedoel. Het is wat scherp geformuleerd, maar beslist niet kwetsende bedoeld! Het is meer een illustratie van mijn ongenoegen over de huidige regeling. De hulpverleners staan met één been in het gevang!

Citaat.
"Terwijl onze samenleving volledig geseculariseerd is, kan het recht op euthanasie nog maar moeilijk bevrijd worden uit handen van de christelijke moraal. Dat is geen plezierig vooruitzicht, want voorafgaand aan mijn dood wordt ik van een zelfbewust en trots mens tot een afhankelijk en zorgbehoevend object gemaakt. Hoewel ik definitief heb afgerekend met de mythe over het laatste oordeel door een Opperwezen, wordt ik nu overgeleverd aan het laatste oordeel van medici en juristen. Als ik kies voor euthanasie dan hijgt het Openbaar Ministerie over mijn schouder mee en worden alle details van mijn stervensproces getoetst aan de wettelijke criteria. Eén verkeerde handeling en er wordt een strafvervolging ingesteld tegen degenen die het hebben aangedurfd om mij in de laatste uren bij te staan in mijn stervenswens.
Terwijl een waardig afscheid van het leven mij wordt onthouden, worden met instemming van de overheid wel alle bruikbare organen uit mijn lichaam geroofd. Maar waarom moet ik eerst ondraaglijk leiden voordat ik zelf over mijn eigen leven en lichaam mag beschikken? Mijn laatste wens om te mogen sterven is ondergeschikt gemaakt aan een hypocriete moraal, waarin aan de medische wetenschap een goddelijke taak is toebedeeld. Het lijkt wel een Griekse tragedie, maar dan zonder helden en muziek."

[Maria]

Nogmaals euthanasie vanuit het oogpunt van een arts.
Ik ben huisarts en worstel met de dood op bestelling

De sfeer is gespannen. Ze belde een uur geleden de spoedlijn om een euthanasie voor morgen te vragen. Toen ik haar vroeg waarom ze dit plots wilde, reageerde ze geïrriteerd. Waarom zou ze een reden moeten geven? Ik moest gewoon komen. Ik vertelde haar dat ik de volgende dag op vakantie zou gaan, en dat het me niet zou lukken de euthanasie voor die tijd te regelen. Boos verbrak ze de verbinding.

Tien minuten later belde ze terug. Ze zei dat ik de plicht had in deze fase voor haar te zorgen en eiste dat ik langskwam om de euthanasie te verlenen. Ik voelde me er rot onder en reed na mijn spreekuur naar haar toe.

Ik ben huisarts en ik ervaar dat patiënten euthanasie als een gewone medische handeling zijn gaan zien

En nu haar reacties op het gegeven, dat euthanasie steeds vaker geaccepteerd wordt, overwogen wordt door patiënten en gezien wordt als een recht.
Zonder te beseffen, dat dit nog steeds aan zeer strenge voorwaarden is gebonden en ook zonder te beseffen wat het met de arts doet en waarom die er ook van overtuigd is, dat het slechts in uiterste gevallen en na uitgebreid overleg geoorloofd is.
Dat als er het idee is dat nog niet alles is gedaan om de toestand van de patiënt te verbeteren en/of meer draagbaar te maken een euthanasie nog steeds twijfelachtig is in de ogen van de wet, maar zeker ook in de ogen van een uitvoerend arts.

Met nog het voorbeeld van de alleenstaande man, die zijn leven voltooid vond door tegenslag en eenzaamheid, waarbij hij zichzelf en zijn lichaam zwaar had verwaarloosd.

Soms is een euthanasieverzoek een noodkreet
Een andere patiënt, een oudere man met een leven vol tegenslagen, had een moeizaam karakter. Zijn kinderen zag hij bijna nooit en zijn vrouw had hem verlaten. Hij dronk iedere dag, te veel, om het verdriet te onderdrukken. Hij stopte met eten.

Hij vroeg om euthanasie, want hij vond zijn leven niks meer waard. Hij was sterk vermagerd en kwam nauwelijks de bank nog af. In zijn omgeving was er niemand die voor hem wilde zorgen, een opname wilde hij niet. Ik regelde dat hij dag en nacht thuiszorg vergoed kon krijgen.

Hij wist niet wat hem overkwam: al die aandacht! De gesprekken die de thuishulpen met hem voerden, de interesse die ze in hem toonden: hij bloeide helemaal op. Hij stopte met drinken en begon weer met eten. Hij werd sterker.

Dus stopte de zorg, en was hij weer alleen. Hij verviel in zijn oude patroon.

Door ervaringen als deze bekruipt me het gevoel dat zeggen dat je klaar bent met leven een noodkreet is. Misschien zelfs, bewust of onbewust, een beetje manipulatief. Een manier om aan familie duidelijk te maken hoe slecht het gaat. Vervolgens wijst familie, soms heel dwingend, naar mij. Maak mijn ouder gelukkig, of anders dood!

En/of wordt naar de noodzaak van thuiszorg van thuiszorg gewezen.
Btw.
Ik weet van mensen, die thuiszorg krijgen, al is het maar een half uurtje per dag om een boterham te smeren.
Of om gewoon elke dag er even te zijn en te zien dat er goed wordt gegeten.
Is dat wegbezuinigd?