Ruimtelicht (schijnvrijheid).

[Barl]

1.

'k Werd vier dagen later geboren dan ik was uitgerekend, en de keren dat m'n moeder me dat tijdens m'n jeugd vertelde kreeg ik de indruk dat ik daar tot op zekere hoogte zelf voor gekozen had. En onlangs, toen ik in bed lag na te denken over m'n ruimtelichttheorie, realiseerde ik me ineens dat dat dan de eerste keer was dat ik in één bepaalde zin schijnvrijheid nam. Laat ik mezelf nader verklaren aan de hand van andere voorbeelden.

Als ik naar bed "moet", of opstaan, dan geef ik mezelf al gauw te veel tijdruimte. Ik ben heel erg gewend veel tijdruimte te hebben—m'n hele leven is erop ingesteld, met nachtdiensten (waardoor ik slechts twee derde van ongeveer fulltime hoef te werken), veel tijd tussen dat ik opsta en naar m'n werk ga, veel tijd voor mezelf—ook op m'n werk, want nachtdiensten zijn meestal rustig—, etc. Al woon ik momenteel in de dichtstbevolkte paar vierkante kilometer ter wereld, ik word zo min mogelijk gestoord von de moderne wereld. (Ben wel een introvert, dus ben gevoeliger voor dat soort dingen (ook hooggevoelig, als dat een ding is (zucht, en enneagram type 5, gierig—met tijd en energie, in dit geval).) Aan de andere kant heb ik een behoorlijk strak weekritme. Heb namelijk gemerkt dat als ik me daar teveel vrijheid van gun, dit zicht wreekt en het gevolg is dat ik weer met beide armen teruggrijp naar hoe het "moet". Soms kan dit ten goede zijn, als m'n ritme bijvoorbeeld teveel een routinekwestie is geworden en ik de lust er een beetje in kwijt ben.

Dit laatste is een voorbeeld van wat Heraclitus zegt: "Ziekte maakt gezondheid tot iets aangenaams en goeds, honger verzadiging, vermoeidheid rust." (Fragment 111, vertaling Cornelis Verhoeven.) Ha, Heraclitus, "de Duistere", die Strauss zo heerlijk impliciet aanhaalt in z'n "Origin of the Idea of Natural Right" (in Natural Right and History)! Alsof Heraclitus' logos de rationaliteit zelve is...

"It is often remarked that, while the prephilosophic term for the whole is 'heaven and earth', the philosophers call it kosmos, an ordered composite whose structure is intelligible only to the mind but is not apparent to the eye, which cannot go beyond its two most conspicuous parts. There is 'day and night', and there is 'day', which comprehends both day and night and can no longer be seen. Heraclitus uses it as an example of what Hesiod did not know, for day and night are one (fr. 57). The unity that logos discovers can be sounded but never without ambiguity, for day and night are still two. 'The way up and the way down are one and the same', Heraclitus says (fr. 60), but there are still two contrary ways, and one has to go one way or the other, even while one knows they are one. It now seems that Homer was the first, as far as we know, to have come to an understanding of this philosophic principle, to which he gave the name 'nature'." (Seth Benardete, The Bow and the Lyre: A Platonic Reading of the Odyssey, pp.86-87.)

[Petra]

'k Werd vier dagen later geboren dan ik was uitgerekend, en de keren dat m'n moeder me dat tijdens m'n jeugd vertelde kreeg ik de indruk dat ik daar tot op zekere hoogte zelf voor gekozen had. En onlangs, toen ik in bed lag na te denken over m'n ruimtelichttheorie, realiseerde ik me ineens dat dat dan de eerste keer was dat ik in één bepaalde zin schijnvrijheid nam. Laat ik mezelf nader verklaren aan de hand van andere voorbeelden.

Aan de andere kant heb ik een behoorlijk strak weekritme. Heb namelijk gemerkt dat als ik me daar teveel vrijheid van gun, dit zicht wreekt en het gevolg is dat ik weer met beide armen teruggrijp naar hoe het "moet". Soms kan dit ten goede zijn, als m'n ritme bijvoorbeeld teveel een routinekwestie is geworden en ik de lust er een beetje in kwijt ben.

Heb namelijk gemerkt dat als ik me daar teveel vrijheid van gun,
Het is maar hoe je er naar kijkt. Je kunt dat ook zien als flexibiliteit (vrijheid) om je eigen ritme te bepalen al naar gelang...

Wat die vier dagen later geboren nou zegt? Misschien was het niet zo goed uitgerekend.
Ik ben een maand te vroeg geboren.
Had ik toen al geen zin om te wachten?

[Barl]

2.

Nadat ik deel 1 schreef, terwijl ik de laatste post op pagina 3 van de "De Wil tot Macht"-thread schreef, kreeg ik het inzich[t] dat er twee schijnvrijheden zijn in de zin van deze thread: de weg naar beneden en de weg naar boven. De weg naar beneden heb ik in deel 1 en die andere genoemde post aangeduid—de liberale conceptie van vrijheid, in feite. De andere is de Nietzscheaanse conceptie:

"The philosophers' science of morals claimed to have discovered the foundation of morals either in nature or in reason. Apart from all the other defects of that pretended science it rests on the gratuitous assumption that morality must or can be natural (according to nature) or rational. Yet every morality is based on some tyranny against nature as well as against reason. Nietzsche directs his criticism especially against the anarchists who oppose every subjection to arbitrary laws: everything of value, every freedom[!] arises from a compulsion of long duration that was exerted by arbitrary, unreasonable laws; it was that compulsion that has educated the mind to freedom. Over against the ruinous permissiveness of anarchism Nietzsche asserts that precisely long lasting obedience to unnatural and unreasonable nomoi is 'the moral imperative of nature'. Physis calls for nomoi while preserving the distinction, nay, opposition of physis and nomos." (Strauss, "Note on the Plan of Nietzsche's Beyond Good and Evil, paragraaf 21. Geciteerd wordt BGE 188.)

Ik begrijp dit nu beter dan ooit tevoren. Physis is uiteindelijk het Heel-al, het Niets... Om daar niet in te vervallen zijn nomoi nodig, wetten of gewoonten (merk-waardig trouwens dat Strauss "things of value" en "freedoms" mogelijk synoniem laat zijn).

De enige zin waarin nomoi niet arbitrair zijn is dat ze door de natuur geselecteerd worden: mijn nomoi zijn de gewoonten waarmee ik tot nog toe overleefd heb (om niet van m'n genen te spreken): ondanks de slechte en dankzij de goede.—

"Mijn" waarden zijn de waarden die het waarderen dat "ik" ben in stand houden. Zo veranderen ze met mijn omstandigheden, totdat ze die niet meer kunnen bijbenen—waarna ik ophou te bestaan. In het bepalen van die waarden word ik geleid door m'n vrijheidsgevoel.

[Peter van Velzen]

Ik betwijfel of Moraal uit dwang is onstaan. Van oorsprong waren het regels voor een kleine samenleivng die van ouder op kind werden overgebracht, Het is omdat kinderen zich die regels "eigen" maken (en ze dus loskoppelen van het ouderlijk gezag, dat de moraal al vroeg vrij los stond van het gezag zelf. Freud verzon daar later zelfs een superego voor. Maar het is gewoon het zich eigen maken va n de moraal door het kind. Het zijn echter de gezagdragers geweest, die de wetboeken schreven en de wetten aan hun eigen en (omdat zulks meer indruk maakte) goddelijk gezag hebben gekoppeld. Dat verduisterde eeuwenlang onze blik. totdat lieden als Nietzsche de sluier hebben opgelicht. Ik was er echter al van overtuigd voor dat ik ooit een zin van Nietzsche gelezen had. En ik zal de enige niet geweest zijn. Nietzsche speelde evident weer leentjebuur bij Darwin. (altijd een goed idee).