Gedachte over tijd

Serieuze discussies over het menselijk denken en gedrag

Moderator: Moderators

Giovedico delle Fate
Ervaren pen
Berichten: 896
Lid geworden op: 28 feb 2018 11:58

Re: Gedachte over tijd

Bericht door Giovedico delle Fate » 28 feb 2018 17:03

(Ik stap wat laat in deze discussie, omdat ik pas sinds vandaag lid ben van dit forum.)

Ik denk al zolang ik me kan heugen na over 'tijd'. Ik ben ben er zo een die het sterke gevoel heeft dat de geldende (en ook de creatieve) definities van tijd (en van wel meer dingen) geen van allen kloppen. Ik heb de neiging om te denken: 'we zien iets over het hoofd'.

Vroeger dacht ik dat tijd domweg niet bestond. Later dacht ik dat tijd en ruimte synoniem waren. En al lezend in dit topic denk ik opeens: 'maar wat nou als tijd een 'locatie' is? Ik zie een veeldimensionaal raster voor me waarin 'gebeurtenissen' al dan niet kunnen samenvallen. De 'locatie' slaat dan op de plaats in dat raster.

Ik heb er nog niet over doorgedacht, maar ik smijt het hier maar in de groep om te zien of het wat oplevert.

SomeStranger
Berichten: 20
Lid geworden op: 14 apr 2018 23:50

Re: Gedachte over tijd

Bericht door SomeStranger » 16 apr 2018 22:08

Tijd in zijn fundament is een objectief iets, dat niet heel moeilijk te beredeneren valt.

Tijd zoals vele natuurlijke dingen heeft een kleinste eenheid, of deze al eerder gedefineerd is weet ik niet. Maar een seconde is een seconde ook al gebeurt er helemaal niks en is er niks die deze seconde ondervind. De kleinste eenheid van tijd is het moment met de kleinste duratie, waarin verandering KAN plaatsvinden. Deze momenten staan vast of ze nu perceptief verschillen voor een waarnemer dan wel niet. Deze momenten volgen elkaar op zonder hiermee ooit te stoppen. Tijd is cumulatief dus de enige kant die het opgaat is vooruit, zelfs als precies dezelfde verandering omgekeerd gebeurt door bijvoorbeeld het terugkeren van energie naar een bepaalde staat van zijn in de ruimte. Betekent dit niet dat de tijd achteruit heeft gelopen, slechts dat het momentum van energie omgekeerd loopt aan zijn originele momentum.

Mocht de energie zich 1 miljoen jaar van het centrum van de 'big bang' afstuwen en de volgende 1 miljoen jaar in precies dezelfde wijze terugstromen. Betekent dit niet dat je nu vanaf het 'begin punt'(vanaf waar je begint te meten) weer op jaar 0 zit maar dat je op jaar 2 miljoen zit in dezelfde staat van energieverdeling als op het 'begin punt'. De absolute tijd is verstreken, maar relatief gezien is er niks veranderd, ondanks dat er wel de mogelijkheid toe was als de energie zich op een andere manier had bewogen.

Gebruikersavatar
pallieter
Bevlogen
Berichten: 3688
Lid geworden op: 12 mar 2009 10:54

Re: Gedachte over tijd

Bericht door pallieter » 17 apr 2018 10:36

Mooi gezegd, Stranger, zeker dat die momenten of toestanden vast staan los van het perspectief van de waarnemer (causaliteit blijft), wel enkel zolang de golffunctie is toegeklapt.

De kleinste eenheid van tijd is trouwens de Plancktijd: E-44 seconde.

Er zijn kleinere tijdsintervallen mogelijk in bepaalde (extreem) hypothetische modellen rond kwantum gravitatie maar die hebben dan niets te maken met "onze" ruimtetijd en beïnvloeden ons huidig universum totaal niet.
"Anti-intellectualisme has been a constant thread winding its way through our political and cultural life, nurtured by the false notion that democracy means that my ignorance is just as good as your knowledge" - Isaac Asimov

Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 15576
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: Gedachte over tijd

Bericht door Peter van Velzen » 08 mei 2018 09:40

Ik wens u alle goeds

Gebruikersavatar
Jan van Lennip
Diehard
Berichten: 1135
Lid geworden op: 13 mar 2012 15:36

Re: Gedachte over tijd

Bericht door Jan van Lennip » 08 mei 2018 10:04

Peter van Velzen schreef:
08 mei 2018 09:40
en nieuwe visie?


Zie ook: https://www.amazon.com/Theory-Time-Prof ... 0300057962
Het feit dat de toekomst vast zou staan is natuurlijk al een teken van tijd. Aangezien bepaalde evenementen niet kunnen gebeuren (of wel) doordat het evolutionaire proces dit niet toelaat is te wijten aan tijd zelf. Conceptualiseren dat tijd dan niet bestaat is een onzinnige discussie.
De beste manier om kritiek te voorkomen is door je mond te houden. Aristoteles

Gebruikersavatar
lanier
Superposter
Berichten: 5734
Lid geworden op: 14 sep 2004 23:20

Re: Gedachte over tijd

Bericht door lanier » 08 mei 2018 22:41

Deeltjes verstrengeling is niet gebonden aan tijd. Het ene deeltje beinvloed de ander zonder dat tijd er een rol in speelt. De toekomst van het verstrengelde deeltje ligt vast zonder dat tijd erop van invloed is.

Gebruikersavatar
Jan van Lennip
Diehard
Berichten: 1135
Lid geworden op: 13 mar 2012 15:36

Re: Gedachte over tijd

Bericht door Jan van Lennip » 10 mei 2018 15:52

lanier schreef:
08 mei 2018 22:41
Deeltjes verstrengeling is niet gebonden aan tijd. Het ene deeltje beinvloed de ander zonder dat tijd er een rol in speelt. De toekomst van het verstrengelde deeltje ligt vast zonder dat tijd erop van invloed is.
Dit is iets anders dan zeggen dat tijd niet bestaat.
De beste manier om kritiek te voorkomen is door je mond te houden. Aristoteles

Gebruikersavatar
dikkemick
Ontoombaar
Berichten: 12604
Lid geworden op: 07 mar 2013 18:36

Re: Gedachte over tijd

Bericht door dikkemick » 09 jun 2018 06:03

De natuurkunde levert vaak tegen-intuïtieve beschrijvingen van onze alledaagse ervaringen. Dat geldt ook in het geval van tijd. Victor Gijsbers zal ingaan op twee natuurkundig-filosofische terreinen waarop tijd een belangrijke rol speelt. Ten eerste is er de asymmetrie van tijd. Dat betekent dat alles maar één kant op kan bewegen. We kunnen nu eenmaal niet teruggaan in de tijd, alleen vooruit. Hoe zit dat precies? Daarnaast zal Gijsbers ingaan op de moeilijkheid die ontstaat als je op een natuurkundige manier de psychologische beleving van tijd wilt benaderen. Voor natuurkundigen is die beleving helemaal niet relevant, het onderscheid in heden, verleden en toekomst doet er niet toe. Wat zegt dat over beide - wetenschap en ervaring?

https://www.sg.uu.nl/videos/de-filosofie-van-tijd

Helaas een wat langdradig begin over entropie. Na 24 min. weten we wat entropie is.
Reality is that which, when you stop believing in it, doesn't go away.
Philip K. Dick

Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 15576
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: Gedachte over tijd

Bericht door Peter van Velzen » 10 jun 2018 03:33

dikkemick schreef:
09 jun 2018 06:03
De natuurkunde levert vaak tegen-intuïtieve beschrijvingen van onze alledaagse ervaringen. Dat geldt ook in het geval van tijd. Victor Gijsbers zal ingaan op twee natuurkundig-filosofische terreinen waarop tijd een belangrijke rol speelt. Ten eerste is er de asymmetrie van tijd. Dat betekent dat alles maar één kant op kan bewegen. We kunnen nu eenmaal niet teruggaan in de tijd, alleen vooruit. Hoe zit dat precies? Daarnaast zal Gijsbers ingaan op de moeilijkheid die ontstaat als je op een natuurkundige manier de psychologische beleving van tijd wilt benaderen. Voor natuurkundigen is die beleving helemaal niet relevant, het onderscheid in heden, verleden en toekomst doet er niet toe. Wat zegt dat over beide - wetenschap en ervaring?

https://www.sg.uu.nl/videos/de-filosofie-van-tijd

Helaas een wat langdradig begin over entropie. Na 24 min. weten we wat entropie is.
De tweede wet van de thermodynamica stelt dat de entropie -mits er geen invloeden zijn van buiten het betreffende systeem in de loop van de tijd toeneemt. Dat betekent dat het onderscheid in verleden en toekomst er wel degelijk toe doet. Het is echter wel volslagen relatief. De toekomst van het ene moment is het verleden van een ander moment.
Ik wens u alle goeds

Gebruikersavatar
dikkemick
Ontoombaar
Berichten: 12604
Lid geworden op: 07 mar 2013 18:36

Re: Gedachte over tijd

Bericht door dikkemick » 10 jun 2018 03:47

Peter van Velzen schreef:
10 jun 2018 03:33

De tweede wet van de thermodynamica stelt dat de entropie -mits er geen invloeden zijn van buiten het betreffende systeem in de loop van de tijd toeneemt. Dat betekent dat het onderscheid in verleden en toekomst er wel degelijk toe doet. Het is echter wel volslagen relatief. De toekomst van het ene moment is het verleden van een ander moment.
Het blijft in raadselen verhuld vind ik. Ik begrijp entropie wel (denk ik), maar het feit dat tijd maar 1 richting uit lijkt te gaan terwijl alle andere fysica- parameters die restrictie niet lijken te hebben. En tijd in beweging uitdrukken kan al helemaal niet. Het blijft een volkomen tegen intuïtieve parameter. Gelukkig is intuïtie hier van ondergeschikt belang.
Reality is that which, when you stop believing in it, doesn't go away.
Philip K. Dick

Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 15576
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: Gedachte over tijd

Bericht door Peter van Velzen » 10 jun 2018 04:57

dikkemick schreef:
10 jun 2018 03:47
Het blijft in raadselen verhuld vind ik. Ik begrijp entropie wel (denk ik), maar het feit dat tijd maar 1 richting uit lijkt te gaan terwijl alle andere fysica- parameters die restrictie niet lijken te hebben. En tijd in beweging uitdrukken kan al helemaal niet. Het blijft een volkomen tegen intuïtieve parameter. Gelukkig is intuïtie hier van ondergeschikt belang.
Ik heb al verchillende malen trachten uit te leggen dat we de tijd nu eenmal slechts vanuit een richting (vanuit het heden naar het verleden) kunnen bekijken, omdat we nu eenmaal geen herinneringen hebben (ook niet buiten de menselijke hersenen), die ons informatie verschaffen over de toekomst. Er zijn geen opnames van de toekomst, geen fossielen uit de toekomst, en geen genetische varianten uit de toekomst. De eenvoudige oplossing is derhalve dat het verleden datgene is waar we wel gegevens over hebben. Er is geen waarom het is gewoon zo. Ik denk dat dit het gevolg is van de richting waarin de entropie toeneemt. Maar niemand wil dat - zonder meer - accepteren. Nou ja, dan niet, dan blijf je het maar een raadsel vinden.

Overigens drukken wij tijd al eeuwenlang uit in beweging. Een jaar is de beweging van de aarde rond de zon, een maand is de beweging van de maan rond de aarde en een dag is de beweging van de aarde rond haar as. Uren en minuten en secondes zijn bewegingen van de wijzers analoge klokken. Wat wel opvalt is dat dit altijd processen zijn, die naar hun uitgangspunt terugkeren en dus bestaat tijd daarom slechts ten opzichte van een relatief vast punt in de ruimte. (in al mijn voorbeelden een punt op een ellips of een cirkel). Ook is het niet tegen-intuitief. Het is wat wij er van vinden, en in zekere zin juist volstrekt intuitief.
Ik wens u alle goeds

Gebruikersavatar
dikkemick
Ontoombaar
Berichten: 12604
Lid geworden op: 07 mar 2013 18:36

Re: Gedachte over tijd

Bericht door dikkemick » 10 jun 2018 05:47

Tijd (t) an sich als fenomeen bestaat wel. Zoveel heb ik begrepen van de spreker. Het is een afspraak die we gemaakt hebben en een minuut voor mij is 60 seconden, voor jou ook.
Maar tijd is geen losse parameter/coördinaat en is dus gekoppeld aan ruimte (maar tevens onvoorstelbaar, hetgeen voor ruimte-coördinaten niet geldt). Ruimtetijd is 1 geheel en ruimte is ook overal aanwezig. Maar bij tijd kunnen wij ons dat gewoon niet voorstellen. Ik kan me dus wel voorstellen dat er "nu" ergens in het heelal (met bepaalde coördinaten) een planeet zweeft die we de naam mars hebben gegeven. Maar dat de tijd er anders zou verlopen (bij mars is dit verschil uiteraard minimaal) dan op aarde blijft voor mij een raadsel.
En we drukken tijd dan wel uit in beweging, tijd zelf beweegt niet. Beweging vind plaats in de 3 ons bekende dimensies en wij menen tijd hiervan dan te kunnen loskoppelen. Maar in een zwart gat staat de tijd stil. Is ruimtetijd hier verdwenen? Bestaat hier geen tijd? Geen ruimte? Bestaat een zwart dan wel?
Reality is that which, when you stop believing in it, doesn't go away.
Philip K. Dick

Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 15576
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: Gedachte over tijd

Bericht door Peter van Velzen » 10 jun 2018 22:43

Maar tijd is natúúrlijk anders op Mars dan hier op aarde1
De dag is er ruim een half uur langer, het jaar zelfs twee keer zo lang en er zijn geen echte maanden, hetzij de Fobos-periode van iets minder dan een halve dag en de Deimos-periode van 2,7 dagen. Ook de synodische periodes (t.o.v. de zon) van de andere planeten zijn er erg verschillend. De synodische omloop van mercurius duurt er 99 dagen (hier 115) die van Venus 327 dagen (hier 584) die van de aarde 763 dagen (1,13 marsjaar), die van Jupiter 718 dagen (hier 378). The times the are a changing!

De tijd in een zwart gat staat alleen stil in onze ogen, vanuit het gat bekeken? Wie weet?
Ik wens u alle goeds

Gebruikersavatar
pallieter
Bevlogen
Berichten: 3688
Lid geworden op: 12 mar 2009 10:54

Re: Gedachte over tijd

Bericht door pallieter » 11 jun 2018 10:40

https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2018/06/09 ... omklokken/

Interessant onderzoekje of de natuurconstanten echt wel constant zijn.

Komt er op neer dat we 14 jaar lang extreem nauwkeurig hebben gemeten of er verschillen zijn in de natuurconstanten en blijkt dat dit niet het geval is.
"Anti-intellectualisme has been a constant thread winding its way through our political and cultural life, nurtured by the false notion that democracy means that my ignorance is just as good as your knowledge" - Isaac Asimov

Gebruikersavatar
Peter van Velzen
Moderator
Berichten: 15576
Lid geworden op: 02 mei 2010 10:51
Locatie: ampre muang trang thailand

Re: Gedachte over tijd

Bericht door Peter van Velzen » 12 jun 2018 02:33

pallieter schreef:
11 jun 2018 10:40
https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2018/06/09 ... omklokken/

Interessant onderzoekje of de natuurconstanten echt wel constant zijn.

Komt er op neer dat we 14 jaar lang extreem nauwkeurig hebben gemeten of er verschillen zijn in de natuurconstanten en blijkt dat dit niet het geval is.
Maar is 'dat in 14 miljard jaar tijd ook nog zo?
Ik wens u alle goeds

Plaats reactie