Freethinker.nl

In de discussie of puur altruïsme bestaat word er altijd beredeneerd naar de egoïst, uiteindelijk doe je het altijd voor jezelf. Maar bestaat puur egoïsme dan wel? Doe je alles puur uit eigen belang en zo niet, Waarom is puur altruïsme uitsluiten dan geoorloofd op basis van deze beredenering?

We ervaren empathie, we kunnen geven om een ander en zelfs ons eigen welzijn in gevaar brengen voor een ander. Dit doet vermoeden dat puur egoïsme niet bestaat en dat continu terug beredeneren naar de egoïst die in ieder schuilt geen juiste beredenering is.
Als egoïsme niet bestaat in zijn “pure” vorm en altruïsme ook niet om dezelfde reden, is het dan juist om te denken dat deze uiteinden bestaan? Of is het een eigenschap zonder een volledige vorm, iets wat enkel in grijstinten voorkomt? Is het soms een relatieve eigenschap? Eentje waarvan je enkel kunt spreken als je het ergens mee vergelijkt?
Bestaat er een handeling volledig gebaseerd op altruïsme/Egoïsme? En is het niet zo dat “ja” of “nee” allebei niet kan, dat ze elkaar uitsluiten? Immers; als je altijd kunt terug beredeneren naar de egoïst in jezelf zodra je de vraag stelt of je iets uitsluitend altruïstisch hebt overwogen maar ook kunt concluderen dat de egoïst onmogelijk altijd terug te vinden is in een beredenering omdat puur egoïsme niet bestaat, hoe beantwoord je dan deze vraag?

Ik hoop dat ik het redelijk uiteen kan zetten, anders hoor ik het wel en probeer ik wat meer duidelijkheid te scheppen.

Groet, Sytze

Egoisme en altruïsme zijn wellicht twee zijden van dezelfe munt. Beiden zijn van belang om gedrag te veroorzaken dat de voortplantingskansen van de genen van de betrokken individuën bevordert. Het is absoluut niet verkeer om je eigen kansen te bevrorderen, maar we zijn niet alleen op de wereld en dat heeft consequenties.

Belangrijker nog dan ons persoonlijk succes is het succes van ons nageslacht en daarom vertonen we allemaal de neiging om dit nageslacht te beschermen. Ons lichaam produceert daartoe - onder meer -het “knuffel hormoon” Oxytocine, dat allerlei positief gedrag jegens anderen stimuleert. Wij zijn bovendien in staat dit gedrag niet alleen gevoelsmatig (op grond van hormonen dus!) te vertonen maar kunnen er ook rationeel toe besluiten. Wij weten immers dat het succes van de individuën binnen een samenleving op samenwerking is gebaseerd, en dat we om optiomaal samen te werken, moeten beginnen met zelf positief gedrag te vertonen, en alleen negatief te reageren als anderen dat niet doen. Zo onstaat wederkerig altruïstisch gedrag.

Dat werderkerig altruïsme is net zo goed voordelig voor onszelf als onze meer egostische handelingen, en het is een denkfout om ze volledig te willen scheiden. In de loop van onze geschiedenis is er echter wel altijd een scheiding geweest tussen de manier waarop wij de “in-group” behandelen (ons eigen nageslacht, onze familie, onze schoonfamilie, onze stamleden, onze landgenoten. Onze bondgenoten) en de manier waarop wij de “out-group” behandelen. (de vreemden, andere stammen, buitenlanders, “vijanden”. Er heeft een sterke verschuiving plaats gevonden naar een grotere “in-group”, zodat deze voor velen onder ons vrijwel de gehele – goedwillende – mensheid betreft. En bij sommigen ondertussen zelf veel andere diersoorten. Deze ontwikkelingen is door vele denkers al genoemd. Richard Dawkins refereert er aan in “The God Dilusion” en Steven Pinker heeft er zelfs een heel boek over geschreven “The better angels of our nature”.

Voor velen (radikale moslims, racististen, nationalisten) bestaat de out-group echter nog wel degelijk, en we zullen daar nog lang last van hebben. Of en wanneer die out-group terug zal worden gebracht tot hen die zich niet wederkerig om hun medemensen bekommeren, zou ik niet weten. Dat zal de toekomst ons leren. De grote populariteit van Geert Wilders, leert ons dat we nog lang niet zover zijn. De haat die veel moslims jegens de “ongelovigen” tonen al evenmin. De een spiegelt zich aan de ander vermoed ik. Gelukkig toont onze grote nepparlementariër zich niet geweldadig. Dat is al vast een hele verbetering ten opzichte van 70 jaar geleden.

Egoïsme en altruïsme. Het zijn uiteraard slechts termen, zoals moraal ook een term is. Wat voor de 1 moreel zeer verantwoord is, is voor een ander volk volslagen verwerpelijk.
Misschien vallen bovenstaande begrippen daar ook wel onder en is er geen directe scheidslijn te trekken. En ook hier kun je zotte voorbeelden bedenken, waarvan je op eerste gezicht zegt: "dat is egoïstisch" terwijl bij nader inzien blijkt dat het altruïstisch was. Ik neem b.v. altijd het laatste plakje cake dat op de schaal ligt. Omdat ik egoïstisch ben? Nee, omdat ik niet wil dat mijn andere familieleden te dik worden.
Zal een verkeerd voorbeeld zijn, maar ik hoorde onlangs een voorbeeld m.b.t. moraal. Een tiener verkrachten wordt door (hoop ik...) iedereen verworpen. Maar stel dat je door deze actie 1000 mensen kan redden. Is het dan nog steeds moreel verwerpelijk? Dit zijn van die psychologische mindgames, waaruit vaak blijkt dat het niet OF wit OF zwart is. En ik denk dat het met egoïsme en altruïsme ook zo werkt. Uiteindelijk moet je met elkaar (met de groep) samenleven en ook dan is altruïstisch gedrag misschien wel egoistisch gedrag.
Als ik me in de groep puur egoïstisch opstel en alleen maar altijd aan mezelf denk, lig ik binnen no time uit die groep. En dat wil ik niet. Ergo...mijn altruïsme is egoïsme...

In mijn denkwereld is er een enorm verschil tussen:

1. Korte termijn egoïsme. Kortzichtig alleen je eigen korte termijn belangen najagen. Dit is dom want uiteindelijk doe je hiermee niet alleen jouw omgeving schade maar op den duur ook jezelf.

2. Lange termijn egoïsme. Wat goed is voor de schepping is goed voor alles inclusief jezelf.

Uiteraard kan je overal egoïsme van maken.
Nou ja, bijna overal.
Een beetje zoals Freud ooit alles herleidde tot penisnijd of een oedipus complex.

Onweerlegbaar, dus veel heb je er niet aan.

In theorie kun je alles tot "egoisme" herleiden, maar in de praktijk is er een groot verschil tussen alleen aan jezelf denken en rekening houden met anderen. Zo moeilijk is dat niet. Dat wij persoonlijk voordeel hebben van het laatste komt omdat we daarmee onze samenwerking in stand kunnen houden. Zonder die samenwerkig zou de Menselijke soort nooit het succes hebben gehad die het nu heeft. Het is dan ook geen wonder dat we beide neigingen bezitten. Want als we binnen de menselijke soort een kleine voorkeur voor ons eigen bestaan en onze eigen voortplanting vertonen, heeft dat ook evolutionaire voordelen. Er zal altijd een evenwicht tussen beiden zijn. Het lijkt echter zo te zijn dat dit evenwicht in de loop der tijden ietwat is verschoven naar samenwerking in grotere (mondiale) samenwerkingsverbanden, en meer individuele vrijheid op lokale schaal.