Cognitieve dissonantie en medelijden

[dikkemick]

Wellicht overbodig:
Cognitieve dissonantie: Prima wiki-uitleg: Cognitieve dissonantie is een psychologische term voor de onaangename spanning die ontstaat bij het kennisnemen van feiten of opvattingen die strijdig zijn met een eigen overtuiging of mening, of bij gedrag dat strijdig is met de eigen overtuiging, waarden en normen. Het gaat met andere woorden om de waarneming van onverenigbaarheid tussen twee cognities, waarbij het woord cognitie kan slaan op kennis, houding, emotie, geloof of gedrag. Volgens de theorie voelen mensen een sterke drang om die dissonanties te verkleinen door hun opvattingen of gedrag aan te passen of te rationaliseren.

http://www.atheisme.eu/nl/entry/51/caro ... zelfbedrog" onclick="window.open(this.href);return false; zegt er het volgende over:
Met cognitieve dissonantie wordt het onaangename gevoel bedoeld van spanning of frustratie dat ontstaat als mensen worden geconfronteerd met informatie die hun basisaannames weerspreekt. Er treedt dan een psychisch mechanisme in werking om de spanning weg te werken door de ideeën met elkaar in overeenstemming te brengen, en zo de gemoedsrust te herstellen. Cognitieve dissonantie kan een drijvende kracht zijn om nieuwe denkbeelden te ontwikkelen, maar kan er ook toe leiden dat mensen zich afsluiten voor informatie die hun overtuigingen weerleggen. Tavris en Aronson zien het mechanisme van de zelfrechtvaardiging als een belangrijke factor bij het nemen van onlogische beslissingen.

Wat is de relatie tussen cognitieve dissonantie en religie en geloof in het paranormale? Gelovigen eisen geen bewijs voor hun geloof. Is dat een manier om de wrijving tussen conflicterende ideeën te verlichten?

Hoe belangrijker een geloof voor ons is, hoe krachtiger we de bewijzen zullen verwerpen die aantonen dat we het fout hebben. Wat zijn de meest bepalende aannames waarmee we ons identificeren? Religieus, politiek, misschien zelfs wetenschappelijk... wetenschappers denken ook niet altijd wetenschappelijk. Maar religie is natuurlijk het fundamenteelste. Het staat het vaakste centraal in de identiteit van mensen, het geeft ze een doel. Als je iets gelooft dat zo fundamenteel is voor je behoeftes, zul je het ten koste van alles verdedigen.

Waar het mij om gaat is de volgende tekst:
Als je begrijpt hoe dissonantie werkt, ben je beter in staat om anderen te overtuigen. Dat lukt niet door iemand ervan te overtuigen dat zijn geloof idioot is. Voor zo'n aanpak stel je je niet open.
Het is heel belangrijk dat wetenschappers niet een verkeerde toon aanslaan, zoals 'wij weten hoe het zit en jullie niet, want wij zijn intelligente wetenschappers, maar jullie niet.' Daardoor jaag je mensen in het defensief, en ze zullen hun denkbeelden nog sterker beschermen.

Of het nu gaat over creationisme, medische informatie, de kwaliteit van medisch onderzoek tegenover alternatieve medicatie, het is belangrijk te weten wat het voor iemand betekent om vast te houden aan bepaalde ideeën, voor je kan uitleggen dat het bewijs tegen die ideeën pleit. Het is belangrijk dat wetenschappers dit begrijpen als ze hun bevindingen willen overdragen.

Een advocaat die met dit soort vragen te maken heeft, zei onlangs: als een onderwerp zo wordt gesteld dat je een keuze moet maken tussen wetenschap en godsdienst, en je dwingt mensen hiertussen te kiezen, kiezen ze voor godsdienst. Ze denken dat dat het juiste is, omdat veel mensen religieus zijn. Maar je kan een onderwerpen ook zo inkleden dat die keuze tussen geloof of wetenschap niet hoeft te worden gemaakt. In plaats hiervan zeg je: sommige gelovigen accepteren de evolutie, en andere verwerpen dit, en wat zijn hun redenen hiervoor. Op die manier geef je gelovigen niet het gevoel dat ze de wetenschap moeten verwerpen.

Maar dit blijkt zo lastig te zijn, gezien alle onderwerpen op freethinker welke min of meer dood bloeden. Er wordt een periode wat heen en weer gediscussieerd, vervolgens houdt 1 partij zich een aantal weken koest, om vervolgens ergens anders weer opnieuw een discussie aan te wakkeren.
Maar is er sprake van een heuse discussie? Als ik mijn inmiddels aangepaste onderschrift erbij mag pakken:

Ik zal nooit een theorie accepteren, die ervan uitgaat dat alles wat leeft een gemeensch. voorouder heeft. Dat is in strijd met wat de bijbel openbaart.
Een (forum)christen.
en
Ik denk dat er niets zal zijn wat mij nog ooit in twijfel zal kunnen brengen over het bestaan van De God.
Een (forum)moslim.

En dit zijn uiteraard slechts 2 (1 ex) deelnemers, maar is er in dit geval wel sprake van redelijke discussie? Ben je als deelnemer in een discussie niet verplicht feiten te aanvaarden, tenzij je ze werkelijk kunt weerleggen?
Is zeggen: "Maar De grote Hatseflats heeft dat gedaan...en dat geloof ik heilig, dus kan daar geen argument tegenop" niet een uitermate zielige meelijwekkende vertoning welke een serieuze discussie niet waardig is?

Maar misschien mis ik deze (discussie) vaardigheden en vereist dit soort mensen een compleet andere aanpak. Want hoe maak je ze duidelijk (ik dacht mijn onderschrift wel boekdelen zou spreken) dat ze eigenlijk lijden aan CD, als ze dit zelf niet (willen?) zien. Medelijden alleen is niet voldoende vrees ik.