Liefde is blind

[CXT]

Mensen zijn vaak zo kortzichtig. Ze denken eenzijdig en zijn niet bereid een andere kant van het verhaal te zien. Gelukkig ben jij verstandiger. Ja, je bent ruimdenkend, je klampt je niet vast aan één kant van het verhaal, maar maakt er altijd een rondje omheen om voor jezelf een zo objectief mogelijk beeld te creëren. Toch?

Helaas, zo zit het niet in elkaar. Waarschijnlijk denkt iedereen van zichzelf wel dat hij (of zij) erg objectief is en dat anderen maar bekrompen zijn. En toch gaat het ergens fout. Maar is het echt zo erg om te erkennen dat we toch niet zo objectief zijn als we altijd hebben beweerd? Waar halen we eigenlijk het belachelijke idee vandaan dat we objectief kunnen zijn, buiten ons perspectief kunnen denken? Dat kan gewoon niet! Het denken impliceert al dat je vanuit je eigen perspectief werkt. En zo hoort het ook. Onze geest is niet bedoeld om alles te begrijpen, alles te kunnen bevatten. Het helpt ons om een beeld van de wereld te vormen waarmee wij kunnen (over-)leven, meer niet. En ja, feit is dat we ons verstand erg goed hebben gebruikt om erg duidelijke modellen te maken van alles om ons heen met behulp van de wetenschap. Maar het blijven modellen! Veel mensen maken de fout te denken dat we met de wetenschap eindelijk, na het falen van de religies, de Waarheid hebben gevonden. Zij geloven in de wetenschap zoals, bijvoorbeeld, veel christenen geloven in de Bijbel. Dat terwijl de interpretaties toch vaak weer veranderen in de wetenschap net als dat vroeger (en nog steeds) met de heilige teksten ging.

Niets is zeker, dat is zeker. Of zoals Socrates het eens zei: het enige dat ik weet, is dat ik niets weet. Misschien is dat wel het beste standpunt om te handhaven. We kunnen gewoonweg niet alles weten en er is altijd wel een andere kant van het verhaal. Natuurlijk is de ene verklaring aannemelijker dan de andere, en op die manier maken we onderscheid. Maar de overtuiging kan altijd weer veranderen door nieuwe feiten die opduiken, of een nieuwe, betere interpretatie van de bekende feiten. Daarom is het altijd goed te luisteren naar de argumenten van anderen, om toch zo objectief mogelijk te zijn. Want echt, je kan van ieder standpunt iets leren, al is het maar om te zien hoe het in ieder geval niet is. Juist de grootste contrasten geven de duidelijkste effecten.

Het is helemaal niet erg om niet volkomen objectief te zijn. Sterker nog, afgezien van het feit dat het niet eens mogelijk is, is het vaak juist wenselijk om 'blind' te zijn voor andere zienswijzen. Stel je eens voor, dat je objectief zou zijn tegenover je geliefde! Dat zou de relatie niet ten goede komen. Want door je dan open te stellen voor andere zienswijzen, zul je moeten erkennen dat je geliefde niet veel meer bijzonder is dan de andere vrouwen (of mannen) die er rondlopen. Door tijd te investeren in anderen, is een relatie niet heel moeilijk aan te gaan. Daarom is het ook mogelijk om de liefde kwijt te raken en met iemand anders verder te gaan. De 'ware' bestaat niet. Toch zullen verliefde stellen dat niet erkennen. Voor hen bestaat 'de ware' wel degelijk. Liefde maakt niet alleen blind, om iemand speciaal te vinden zul je eerst blind moeten worden voor anderen. Zo is het bijvoorbeeld ook met muziek. Sommige artiesten zijn werkelijk idolen geworden. Is dat omdat ze echt zo vreselijk speciaal zijn dat niemand ze kan evenaren? Of hebben ze stiekem toch wel erg veel geluk gehad? Er zijn genoeg bands die minstens zo goed zijn als de huidige beroemdheden, maar die misschien (nog) niet ontdekt zijn.

Nationalisme is ook zo'n voorbeeld van blindheid. Hoewel landen echt niet altijd evenveel van elkaar verschillen, leidt selectieve blindheid ertoe dat je toch wel erg tevreden bent met het land waarin je bent geboren, en een ander land – dat misschien niks verschilt – kan verachten alleen omdat het op de kaart aan de andere kant van het lijntje staat.

Conclusie: weg met alle blindheid en laten we één volk worden, gelijk in alles? Alsjeblieft niet! Verschil is goed. Laten we het alsjeblieft zo houden dat we onderscheid maken tussen onze geliefden en andere mensen om ons heen. Maakt dat het leven niet veel mooier? Er is niets dat of niemand die ons dwingt altijd objectief te zijn. Er is niks mis met onderscheid. Het geeft het leven kleur. Maar, net als met alles, is het verstandig om balans te houden. Houd van je geliefde meer dan van je buurman/-vrouw, stel jezelf boven anderen (want ook dat is een irrationeel maar toch belangrijk onderscheid), vind je eigen land belangrijker dan al die andere, enzovoort. Want juist het maken van het 'irrationele' onderscheid heeft ons helpen overleven.

CXT

[Kitty]

Is objectief zijn nu hetzelfde als geen onderscheid maken? Je kunt ook objectief onderscheid maken, dus door rationele overwegingen ontdekken dat de een anders is dan de ander. Wat is nu precies objectief? Geef je zelfs niet subjectief een objectieve mening? Dan zou je kunnen stellen dat objectiviteit niet bestaat omdat je altijd vanuit subjectiviteit tot die objectiviteit komt en kan jouw objectieve mening derhalve verschillen van de objectieve mening van anderen. Dat is namelijk de grond van elke discussie, want werkelijk objectief zijn zou gelijke meningen voortbrengen en dat zien we niet vaak gebeuren, er zijn altijd verschillen in benadering.

[axxyanus]

Het is helemaal niet erg om niet volkomen objectief te zijn. Sterker nog, afgezien van het feit dat het niet eens mogelijk is, is het vaak juist wenselijk om 'blind' te zijn voor andere zienswijzen. Stel je eens voor, dat je objectief zou zijn tegenover je geliefde! Dat zou de relatie niet ten goede komen. Want door je dan open te stellen voor andere zienswijzen, zul je moeten erkennen dat je geliefde niet veel meer bijzonder is dan de andere vrouwen (of mannen) die er rondlopen. Door tijd te investeren in anderen, is een relatie niet heel moeilijk aan te gaan. Daarom is het ook mogelijk om de liefde kwijt te raken en met iemand anders verder te gaan. De 'ware' bestaat niet. Toch zullen verliefde stellen dat niet erkennen. Voor hen bestaat 'de ware' wel degelijk. Liefde maakt niet alleen blind, om iemand speciaal te vinden zul je eerst blind moeten worden voor anderen. Zo is het bijvoorbeeld ook met muziek. Sommige artiesten zijn werkelijk idolen geworden. Is dat omdat ze echt zo vreselijk speciaal zijn dat niemand ze kan evenaren? Of hebben ze stiekem toch wel erg veel geluk gehad? Er zijn genoeg bands die minstens zo goed zijn als de huidige beroemdheden, maar die misschien (nog) niet ontdekt zijn.

IMO maak je hier de fout door ervan uit te gaan dat de subjectieve waardering verdwijnt door een objective benadering. Om een heel banaal voorbeeld te geven. Ik kan tegelijk objectief oordelen dat er niets speciaal is aan een bananentaart t.o.v. andere taarten, dat belet niet dat alleen al bij het idee van een bananentaart het water me in de mond komt, terwijl dat met andere taarten veel minder het geval is.

Op de zelfde manier kan ik toegeven dat objectief gezien mijn vrouw niet speciaal is maar dat neemt niet weg dat mijn relatie niet gebazeerd is op objectieve gegevens maar op mijn subjectieve waardering. Maar mijn subjectieve waardering hoeft mij niet blind te maken voor objectieve feiten.

[CXT]

@Kitty: Objectief is m.i. het buiten laten van eigen voorkeuren e.d., wat dus enkel de feiten aanspreekt. Natuurlijk maak je ook onderscheid als je objectief kijkt, maar dan is het aan de hand van de feiten, terwijl subjectief onderscheid gemaakt wordt op basis van persoonlijke voorkeur. 100% objectief bestaat natuurlijk niet, maar 'zo objectief mogelijk' kan dus wel.

@axxyanus: Volgens mij maak je dan een keuze of je het objectief wilt bekijken of subjectief (hoewel, keuze...). Je weet wel dat je vrouw eigenlijk niet zo veel verschilt van de andere vrouwen (objectief), maar je bent - hoop ik - helemaal weg van haar (subjectief). En om dat tweede goed te handhaven, let je dus niet zo op het eerste.

[axxyanus]

@axxyanus: Volgens mij maak je dan een keuze of je het objectief wilt bekijken of subjectief (hoewel, keuze...). Je weet wel dat je vrouw eigenlijk niet zo veel verschilt van de andere vrouwen (objectief), maar je bent - hoop ik - helemaal weg van haar (subjectief). En om dat tweede goed te handhaven, let je dus niet zo op het eerste.

Ik beweer dat dat helemaal niet zo hoeft te zijn. Om nu even terug te gaan naar het taart voorbeeld. Stel dat ik voor testaankoop werk en dat ik in een laboratorium allerlei eigenschappen van taarten op een objectieve manier moet nagaan. Als ik na dat onderzoek vaststel dat wat de voedingswaarde betreft al die taarten in wisselbaar zijn ga ik dan minder kunnen genieten van mijn bananentaart, ga ik die ineens minder lekker vinden of andere taarten lekkerder?
Op de zelfde manier kan ik zonder problemen min of meer objectief naar mijn vrouw kijken zonder dat dat afbreuk doet aan mijn waardering voor haar. Op allerlei manieren zal mijn vrouw objectief gezien niet meer speciaal zijn dan andere vrouwen maar dat is wat mij betreft totaal onbelangrijk als het om de waardering van onze relatie gaat. Waar het dan om gaat is hoe aangenaam wij elkaar in de omgang vinden, dat dat met mijn vrouw beter lukt dan met andere vrouwen, maakt mijn vrouw niet speciaal, alleen beter passend voor mij. Net zoals de objectieve vaststelling dat er niets speciaal is aan een bananentaart totaal onbelangrijk is om ervan te genieten. Wat dan van belang is, is hoe een bananentaart mijn smaakpapillen streelt.
Objectieve vaststellingen en subjectieve waarderingen zijn van een totaal andere orde en hebben wat mij persoonlijk betreft dan ook weinig invloed op elkaar.

[CXT]

Objectieve vaststellingen en subjectieve waarderingen zijn van een totaal andere orde en hebben wat mij persoonlijk betreft dan ook weinig invloed op elkaar.

Dat zou inderdaad zo moeten zijn. Maar sommigen nemen het subjectieve als objectief en dan ontstaan er problemen, want dan gaat het botsen met andere meningen. Maar ik snap je nuance, denk ik. Ook verliefde stellen zullen wel snappen dat de partner niet de 'ware' is, maar dat weerhoudt hen (gelukkig) niet verliefd te zijn.

[axxyanus]

Ja, er zijn inderdaad mensen die geen onderscheid kunnen maken tussen objectieve vaststellingen en subjectieve waarderingen. IMO zelfs veel te veel. Mijn probleem met je eerste artikel was dat je leek te zeggen dat het onmogelijk is om dat onderscheid te kunnen maken en van elk gebruik te maken op het moment dat dat de beste benadering is.