SPINOZA : Vrijdenker & atheïst

[fred neerhoff]

Inleidende, en helder geschreven literatuur over deze grootste Nederlandse vrijdenker aller tijden:

[1]Nadler, Steven, "Spinoza" (2005).
[2]Thissen, Siebe, "De spinozisten, wijsgerige beweging in Nederland 1850-1907, SdU (2000),
ISBN 9012 08705 8.
[3]Constandse, A.L., "Spinoza en het Atheïsme", Uitg. de Dageraad (1932) - antequariatisch.

Voor de ingrijpende invloed van Spinoza op de moderne Westerse cultuur, zie de klassieker:

[4]Israël, Jonathan I.,"Radicale Verlichting", Uitg. Van Wijnen (2005).

Van Spinoza's eigen hand:

[5]Spinoza, "Ethica" (1697), uit het Latijn vertaald, Wereldbibliotheek (1979).
[6]Spinoza, "Theologisch - politiek traktaat" (1670), uit het Latijn vertaald, Wereldbibliotheek (2002).
[7]Spinoza, "Briefwisseling" (1661-1676),uit het Latijn vertaald, Wereldbibliotheek (2002).

[Aron]

Spinoza was een pantheïst en één van de grondleggers van het westerse pantheïsme.

[Atheist_1984]

Was spinoza een atheïst?? Meer een pantheïst toch??

[Devious]

Maar er is de theorie dat pantheïsme gewoon een verkapte vorm van atheïsme is, waarbij 'alles-wat-er-bestaat' gewoon 'god' wordt genoemd, en het daarom eigenlijk niet verschilt van atheïsme; slechts het 'jargon' verschilt. Het zal in de praktijk per pantheïst verschillen. Belangrijk hierbij is de vraag: wat bedoelt men met 'god?'

[siger]

Spinoza is de uitvinder van het pantheisme. In de eeuw na hem is men onbekende geschriften uit het Oosten gaan vertalen en werd men voor het eerst geconfronteerd met beschavingen die het stelden zonder een hoogste godheid te eren, en daarentegen veel over de natuur speculeerden, dikwijls buiten het dualistische wereldbeeld (1 mens = 1 lichaam + 1 ziel) van de bijbelgodsdiensten. De vertalers goten het onbegrepene in een begrijpbare vorm, en vonden zo'n vorm in het pantheisme van Spinoza.

Waarom nu heeft Spinoza het pantheisme uitgevonden? Hij had het niet nodig voor zijn theorie. Zijn hele systeem blijft merkwaardig genoeg overeind als je God eruit wegneemt. Je hoeft gewoon "Natuur en God zijn één" te vervangen door "Natuur kan alles alleen".

Dus waarom stak hij God dan wél in zijn systeem? Zijn levenverhaal (zie http://www.freethinker.nl/forum/viewtop ... 71#p205671) toont aan dat hij zich zijn hele leven verdedigde tegen de beschuldiging atheist te zijn: op atheisme stond de doodstraf in de meeste landen. Als hij (1) een natuurtheorie opstelde die volledig zonder god kan, en (2) zijn leven zou riskeren als hij die theorie zou verspreiden, dan wordt het zeer waarschijnlijk dat (3) hij een volledig nietsdoende (en niets ter zake doende) god toevoegde (het pantheisme) om zijn leven een ietsje minder in gevaar te brengen dan het al was, terwijl hij toch zijn ideeën overeind hield.

[Cas]

Inleidende, en helder geschreven literatuur over deze grootste Nederlandse vrijdenker aller tijden.

Dan wordt het toch wel eens tijd om me meer te gaan verdiepen in deze grootste Nederlandse vrijdenker.

[Jagang]

@ Cas, ik denk niet dat het veel zin heeft om een oud en kort topic te bumpen, waar vier jaar geleden voor het laatst op is gereageerd.

[Rereformed]

Dan wordt het toch wel eens tijd om me meer te gaan verdiepen in deze grootste Nederlandse vrijdenker.

Naast bovengenoemde literatuur kun je hier ook nog terecht om kennis op te doen:

Robert Misrahi: 100 woorden over de ethica van Spinoza (Atlas, Nederlandse vertaling 2007)

Michael L. Morgan: The Essential Spinoza (Hackett Publishing Company, Cambridge, 2006)

Stuart Hampshire: Spinoza and Spinozism (Oxford, 2005)

[Cas]

@ Cas, ik denk niet dat het veel zin heeft om een oud en kort topic te bumpen, waar vier jaar geleden voor het laatst op is gereageerd.

Voor mij wel. Ik ben primair op dit forum actief om mijzelf verder te ontwikkelen als (vrij)denker en grote historische (vrij)denker als Spinoza zie ik als een potentiële inspirator in mijn verdere ontwikkeling.

Het zou bovendien pas ook een probleem zijn als ik dit stelselmatig bij meerdere topics zou doen.

[Cas]

Dan wordt het toch wel eens tijd om me meer te gaan verdiepen in deze grootste Nederlandse vrijdenker.

Naast bovengenoemde literatuur kun je hier ook nog terecht om kennis op te doen:

Robert Misrahi: 100 woorden over de ethica van Spinoza (Atlas, Nederlandse vertaling 2007)

Michael L. Morgan: The Essential Spinoza (Hackett Publishing Company, Cambridge, 2006)

Stuart Hampshire: Spinoza and Spinozism (Oxford, 2005)

Bedankt voor deze toevoeging.

[JanC]

Niet vergeten te lezen: "De naakte perenboom. Op reis met Spinoza" door Rudi Rotthier

[Fish]

@ Cas, ik denk niet dat het veel zin heeft om een oud en kort topic te bumpen, waar vier jaar geleden voor het laatst op is gereageerd.

Voor mij wel. Ik ben primair op dit forum actief om mijzelf verder te ontwikkelen als (vrij)denker en grote historische (vrij)denker als Spinoza zie ik als een potentiële inspirator in mijn verdere ontwikkeling.

Het zou bovendien pas ook een probleem zijn als ik dit stelselmatig bij meerdere topics zou doen.

Moet je misschien ook "De verlichting als kraamkamer " lezen Cas.
Veenbaas laat daarin zien wat de rol van Spinoza was in die periode.