Think schreef:Een atheïstisch wereldbeeld dat zich op wetenschap baseert, is koud en betekenisloos meende een van mijn vrienden.
Waarop jij meteen had moeten repositeren:
waarom vind je het koud en betekenisloos, en wat betekenen die woorden in deze context eigenlijk? (Komt mettertijd, na wat oefening.)
Ik vind het een
spannend wereldbeeld, omdat je niet zeker bent van wat er komen gaat en wat de mensheid nog zal ontdekken. Het is bij tijd en wijle een hartverscheurend mooi wereldbeeld, als zeeën van experimentele gegevens tot één enkele formule of zin kunnen worden samengevat. Het laat de mens volkomen vrij in wat hij van dit leven wenst te maken, en zal niet dreigen met hel en verdoemenis; in ruil daarvoor heb je geen weet van wat ervoor is gebeurd, en wat erna zal gebeuren. En dat is gezien de moorddadige kwelling van een eeuwigheid hel of hemel
heel wat vriendelijker. Enzovoort. Het is ontegenzeglijk anders, absoluut. Maar
anders maakt het niet
koud en
betekenisloos: dat zijn immers menselijke interpretaties die het noodzakelijk maken door te vragen wat 'warm' en 'betekenisvol' precies voorstellen.
Ga maar na. Het is helemaal niet gezegd dat de wérkelijke betekenis van dit alles---voor zover die bestaat---voor mensen plezierig of gunstig is, of dat mensen er überhaupt een rol in spelen. We zouden een mislukt experiment kunnen zijn, of een kweekschool voor kannonenvlees in een intergalactisch conflict (zie
hier). Douglas Adams vergaarde eeuwige roem met zijn '42' als antwoord op de grote vraag van het leven, het universum en alles---om dan genadeloos terug te slaan met de tegenvraag wat dan precies de vraag is! Iemand die een atheïstisch wereldbeeld koud en betekenisloos noemt, zal bij het horen van deze voorbeelden ongetwijfeld schaapachtig gaan grinniken en proberen tegen te werpen dat het maar verhalen zijn, dat je dat toch niet serieus kan nemen, enzovoort. Maar precies door dat te doen, illustreert hij de leegte van zijn eigen betekenis. Dat is immers ook maar 'van horen zeggen', één van de vele die religies hebben voortgebracht. Zo'n persoon zal
geloven in een bepaalde betekenis, en zal
geloven dat de zijne beter is dan een andere, zonder dat daar harde argumenten behalve 'ik denk dat het zo is' tegenover staan. Het enige wat de wetenschappelijk-ingestelde atheïst doet is
al die religieuze feelgoodonzin als zodanig erkennen, het
allemaal verwerpen, en er een objectieve voor in de plaats stellen. Misschien niet een wereldschokkende of voor de mensheid bijzonder flatteuze, maar wel een reële die voor iedereen, of ze het nou willen of niet, gelijk is. Dat is niet 'koud' en ook niet 'betekenisloos': dat is zoals het is, niet meer en niet minder. En ook nog eens ontstellend eerlijk, omdat er geen ruzie met andere mensen (of zelfs buitenaardsen) kan ontstaan. Dat zijn voordelen die je niet licht moet opvatten, maar altijd wel een beetje onder de tafel worden geveegd.
Tenslotte zijn het vrijwel altijd woordspelletjes. Ga maar weer na. Een religieus persoon---laten we even een christen nemen omdat dat zo makkelijk praat
---is tevreden met de betekenis die zijn religie aan zijn bestaan geeft.
Bon. Maar wat is nu de betekenis van zijn god? Als hij accepteert dat God betekenisloos is, of gewoon is, of dat wij mensen niet in staat zijn de betekenis van God te achterhalen, is het bijzonder opmerkelijk dat ze vervolgens niet toestaan dat een dergelijke redenering op het universum, of, god verhoede, hun eigen bestaan wordt losgelaten. Met andere woorden: als er betekenisloze entiteiten kunnen bestaan, waarom zouden
wij dat dan niet kunnen zijn? Waarom
moeten mensen en het universum dan een 'betekenis' hebben? Alle gepruttel en kritiek op het 'kille' atheïstische wereldbeeld is uitstellen van de vraag en hopen dat men niet al te hard doorvraagt omdat anders het zwakke punt in het eigen religieuze betoog duidelijk wordt.
Als je geen regels/wetten, geen God of geen moraal hebt waarnaar je wilt leven, heb je geen grenzen. En als je geen grenzen hebt, heb je ook geen vrijheid om binnen deze grenzen te blijven of om er over heen te stappen. Zonder grenzen zul je ook minder snel je eigen verslavingen (gebondenheid) erkennen, aangezien je geen maatstaf (grens) hebt om het te herkennen dat je vast zit (dus geen vrijheid hebt) en je geen reden hebt om eraan te gaan werken (dus je vrijheid terug te verdienen).
Overigens had ik de vraagstelling zo proberen te kiezen dat het aansluit bij de belevingswereld van atheisten. Persoonlijk doe ik geen dingen 'omdat mijn geloof dat oplegt', maar omdat ik weet dat het een betere manier van leven is.
