Trouw over nieuw atheïsme

[Bonjour]

De column van deze week in Trouw van Jean Jacques Suurmond, theoloog en psychotherapeut.

Nieuw atheïsme

Waarom lijken atheïsten toch zoveel op behoudende gelovigen? De laatste tien jaar trekt het ‘nieuwe atheïsme’ de aandacht. Het gaat voornamelijk om natuurwetenschappelijke denkers, zoals de ‘vier ruiters van het nieuwe atheïsme’: Sam Harris, Daniel Dennett, Richard Dawkins en de onlangs overleden Christopher Hitchens. Ze hobbyen graag buiten hun eigen vakgebied op het veld van religie en publiceren daar veel over. Een bekende fan is Hirsi Ali.

Volgens Dennett geloven veel gelovigen niet in God maar in hun eigen geloof. Hij vertelt er niet bij dat dit een uitspraak is van Florence Nightingale, 150 jaar geleden. Zij doelde op gelovigen die heilig overtuigd zijn van hun godsdienstige gelijk. Vandaag noemen we dat fundamentalisten.
Maar wat doet Dennett zelf? Met bijna religieuze passie gelooft hij dat de natuurwetenschappelijke methode de enige weg naar kennis is. Een erg beperkte kijk op de werkelijkheid. Neem bijvoorbeeld de vraag: Waarom kookt het water? Het wetenschappelijk antwoord is: door de hitte van het gas dat het water tot het kookpunt brengt. Op dezelfde vraag kun je echter ook zeggen: het water kookt omdat de vader thee wil zetten. Beide antwoorden kunnen even waar zijn. Zo kun je ook op de vraag: Waarom is de aarde er? een wetenschappelijke verklaring geven, te beginnen bij de Big Bang. Maar een religieus antwoord is evengoed mogelijk: de aarde is er omdat God het wil.
Dennett zal tegenwerpen dat je de aanwezigheid van een vader kunt verifiëren en die van God niet. Maar vaders kunnen tijdens het theezetten behoorlijk afwezig zijn, zeker als ze even een vlekje van de auto gaan poetsen. Om het niet te hebben over God die zoveel vlekjes wegwerkt dat hij er zere handen van krijgt.

Verbijsterend is dat de nieuwe atheïsten even letterlijk denken als behoudende gelovigen. Ik hoorde een Bijbelzwaaiende voorganger beweren dat al die gevonden dinosaurusbotten bedrog zijn, want God heeft de wereld in zes dagen geschapen. Zo nemen ook de atheïsten de Bijbel letterlijk – om die vervolgens als ‘onwetenschappelijk dus onwaar’ te verwerpen. Dat is hetzelfde als een wetenschappelijke tekst afkeuren omdat die geen poëzie is.

Evenals fundamentalisten, schieten de nieuwe atheïsten graag zondebokken. Al-Kaida ziet Amerika als ‘het rijk van de Satan’ en de christelijke prediker Franklin Graham vindt de complete islam ‘boosaardig’. In dezelfde trant vindt Dawkins God ‘een bullebak’ en volgens Harris is religie ‘een van de meest perverse manieren om onze intelligentie te misbruiken’. Religie ‘vergiftigt alles’ (Hitchens). Hier zie ik toch eerder rotte tomaten vliegen dan dat ik een traditioneel argument hoor.
Fundamentalistische gelovigen verdiepen zich niet echt in de ander. Hetzelfde geldt voor de nieuwe atheïsten. Voor beide is onwetendheid kennelijk een voorwaarde om te kunnen bestaan. Toen Dawkins werd verweten dat hij niet genoeg van religie afweet, antwoordde hij dat je geen kabouterkunde hoeft te studeren om te weten dat kabouters niet bestaan. Tot zover de onderzoekende wetenschappelijke geest.
En zoals fundamentalisten oude religieuze kost met een modern sausje serveren, brengt het ‘nieuwe atheïsme’ ondanks de naam, niets nieuws. Hun publicaties zijn een opgewarmde mix van achttiende-eeuws filosofisch empiricisme, negentiende-eeuwse evolutionaire biologie en twintigste-eews wetenschappelijk positivisme. Vaak leuk opgediend, dat moet gezegd. Hun boeken zijn regelmatig bestsellers.

Tenslotte hebben deze atheïsten, net als veel gelovigen, zendingsdrang. Ze houden grote conferenties en mikken op een breed publiek. Er is een campagne om verlegen atheïsten aan te moedigen uit de kast te komen, op stadsbussen zijn reclameslogans geplakt en in de krant werd een open brief tegen de paus gepubliceerd.
Dawkins vindt de spleet waardoor een in boerka geklede moslima de wereld ziet, symbolisch voor de beperkte blijk van de gelovigen. Maar zelf bekijken hij en zijn collega’s alles eenzijdig door een natuurwetenschappelijke bril. Dit is de reden waarom zij zoveel lijken op de (fundamentalistische) gelovigen die ze bestrijden. In het ‘nieuwe atheïsme’ is de laboratoriumjas een moderne boerka geworden.

[Bram Kaandorp]

Name those logical fallacies...

[siger]

Verbijsterend is dat de nieuwe atheïsten even letterlijk denken als behoudende gelovigen.

Laat Bill Maher het deze keer maar uitleggen...

[Jagang]

Laat Bill Maher het deze keer maar uitleggen...

Ah, jij hebt het dus ook..

Geen zin meer om voor de zoveelste keer dezelfde drogreden en beschuldiging te beantwoorden.

[Rereformed]

Oh man! Bill Maher rocks!

[Rereformed]

Zo nemen ook de atheïsten de Bijbel letterlijk – om die vervolgens als ‘onwetenschappelijk dus onwaar’ te verwerpen. Dat is hetzelfde als een wetenschappelijke tekst afkeuren omdat die geen poëzie is.

Dit is tegenwoordig de meest geliefde kritiek van 'verlichte' (Europese) christenen op atheïsten. Suurmond krijgt van mij gelijk wanneer voor hem 'God' ook een poëtische term is, een metafoor, en dus geen letterlijk wezen.

Maar zelden gaan de gelovigen zo ver. In de regel blijven ze tenminste voor een groot deel geloven op precies dezelfde manier als de behoudende gelovigen.
In het debat dat ik voer met EvertteWinkel gooide ik hem voor de voeten: "Jij redeneert als iemand die zegt dat Tolkiens verhaal diepzinnig is en als metafoor moet worden gelezen, maar dat hobbits wél letterlijk bestaan."

[Cluny]

Jean-Jacques Suurmond (1950) is predikant, psychotherapeut en publicist. Hij groeide op zonder God of religie. “Maar het alleen-zijn lag me niet”. Suurmond werd actief in de Pinkstergemeente en ging in de Verenigde Staten theologie studeren. Terug in Nederland sloot hij zich aan bij de charismatische beweging, die spirituele elementen van de Pinkstergemeente introduceerde in de Protestantse kerken. Nu is hij predikant in die kerk.
Suurmond ziet dat veel mensen gevangen zitten in hun godsbeelden. Suurmond: “In de kerk lijken alleen persoonlijke godsbeelden toegestaan. Maar als gelovigen ietsist worden is dat een heilzame correctie. God is God, die ontsnapt aan die categorieën. God is én vader én rots én meer dan dat.”

.
.

.
.
Deze christenbekeerling met dominee 's diploma is behalve publicist en geestelijk verzorger ook nog Gestalttherapeut.
Een ooit actieve hippie die de verkeerde afslag heeft genomen.

[The Prophet]

Wat een grappig stukje, zeg. Ik heb erg gelachen. Jammer dat-ie het serieus meent.

[Bonjour]

Ik had dit via hetGoedeNieuws.nl.

Daar had ik eerst geantwoord:

Het is inderdaad goed om eens over zo'n column na te denken.

Laten we eerst eens wat vragen beantwoorden:
- Voor wie is het stuk geschreven?
- Wat is het doel van het stuk?
- Wat zijn de gekozen middelen / technieken?

Ik heb wel een idee, maar wil het graag eerst van een ander horen.

Overigens kookt water als de dampdruk die bij de temperatuur van het water hoort groter is dan de druk in het water, hetgeen weer gelijk is aan de atmosferische druk plus de druk die het water boven een bepaald punt toevoegt. Hoe het water de temperatuur bereikt is niet zo van belang.

Daarna:

Goed, ik zal mijn eigen gedachten hierover opschrijven.

De doelgroep is de gelovige lezers van Trouw.
Het doel is ze gelovig te houden
Het middel is door de nieuwe atheïsten zwart te maken. Hierdoor hoopt de schrijver dat ze op youtube wegblijven bij de filmpjes met deze atheïsten, dan wel vanuit een bepaalt oogpunt ga bekijken.

Voorbeeldjes:

Volgens Dennett geloven veel gelovigen niet in God maar in hun eigen geloof. Hij vertelt er niet bij dat dit een uitspraak is van Florence Nightingale, 150 jaar geleden. Zij doelde op gelovigen die heilig overtuigd zijn van hun godsdienstige gelijk. Vandaag noemen we dat fundamentalisten.

Wellicht vindt Nightingale dat, maar Dennett gebruikt dit voor een hele andere groep. Dus natuurlijk refereert hij er niet naar.

Maar een religieus antwoord is evengoed mogelijk: de aarde is er omdat God het wil.

Een echte behandeling van atheïsten zou bv het antwoord op dit tegenargument kunnen bevatten.

Hier zie ik toch eerder rotte tomaten vliegen dan dat ik een traditioneel argument hoor.

Natuurlijk. Je haalt een regel uit een heel betoog, en zegt dan dat je geen argumenten hoort. Dat is gelijk aan één regel uit de Bijbel pakken en de hele Bijbel daarop afkeuren.

Fundamentalistische gelovigen verdiepen zich niet echt in de ander. Hetzelfde geldt voor de nieuwe atheïsten.

Pardon? Dennett heeft filosofie gestudeerd, Harris begon na september 2001 maar eens de Bijbel en de Koran te lezen. Hitchens komt uit een gelovig nest. Ayaan idem. Ja, je moet theologie gestudeerd hebben om alle uitvluchten te kunnen snappen, maar je hoeft dat niet gestudeerd te hebben om te zien dat het uitvluchten zijn.
Overigens heeft Michael Schermer ook theologie gestudeerd.

Er is een campagne om verlegen atheïsten aan te moedigen uit de kast te komen,

Verlegen? Waar haalt Suurmond dat vandaan? Het gaat om mensen die bang zijn hun baan te verliezen, of hun omzet van de winkel. Dit speelt vooral in de States waar atheïsme niet echt gewaardeerd wordt. Als Obama nu zegt dat hij atheïst is, kan hij de verkiezing wel shaken. Dus natuurlijk doet hij dat niet.

Maar zelf bekijken hij en zijn collega’s alles eenzijdig door een natuurwetenschappelijke bril

Nog even inpeperen hoe eenzijdig deze bril is. Maar vanaf het moment dat deze bril opgezet wordt, nog maar een paar honderd jaar geleden in het westen, boven de beschaving opeens te lopen en is onze levensverwachting op hoogtes uitgenomen die alleen maar in het oudste gedeelte van het OT overtroffen werd. En we weten ook wat er gebeurt als de bril afgezet wordt. Dat is ooit in het Ottomaanse rijk gedaan.

Maar vooral niet naar Daniel Dennett, Sam Harris, Richard Dawkins, Christopher Hitchens, Ayaan Hirshi Ali, Michael Schermer, Brian Keith Dalton, Lawrence Krauss, PZ Myers, James Randi eva gaan kijken. Die zijn gevaarlijk. Eng. Snappen er niets van.

[Rereformed]

Geweldig, Bonjour, dat je er de energie voor had om er toch een weerwoord op te schrijven.

Dat Suurmond charismatisch is en een vrijzinnige ietsist vind ik bijzonder. Die combinatie kende ik nog niet.

[Vilaine]

Op dezelfde vraag kun je echter ook zeggen: het water kookt omdat de vader thee wil zetten.

Ik wilde thee zetten. Maar vergat het water te verhitten (op zee niveau). Het bleek niet te gaan koken.
Toch maar de kan aangezet.
Mijn voorlopige conclusie is: Door verhitten gaat het in ieder geval een stuk sneller dan door thee te willen zetten.
Wellicht is meer onderzoek nodig om definitieve uitspraken te doen.

[Krautsjo]

Verbijsterend infantiel stukje ignorantie, die Suurmond leert het ook nooit .
En behoorlijk arrogant ook om zijn uitleg hoe het komt dat water kookt wetenschappelijk te noemen.

Op dezelfde vraag kun je echter ook zeggen: het water kookt omdat de vader thee wil zetten.

Ik wilde thee zetten. Maar vergat het water te verhitten (op zee niveau). Het bleek niet te gaan koken.
Toch maar de kan aangezet.
Mijn voorlopige conclusie is: Door verhitten gaat het in ieder geval een stuk sneller dan door thee te willen zetten.
Wellicht is meer onderzoek nodig om definitieve uitspraken te doen.

En ook Villaine heeft net aangetoond hoe die andere vlieger ook niet op gaat.
Waar kun je die academische titel van die Suurmond krijgen ?

Die man zou ik niemand als therapeut aan raden, Gestalt of niet. Wat zou hij als hippie gebruikt hebben ?

[Bram Kaandorp]

Waar kun je die academische titel van die Suurmond krijgen?

http://thunderwoodcollege.com/

You're welcome.

[Krautsjo]

Waar kun je die academische titel van die Suurmond krijgen?

http://thunderwoodcollege.com/

You're welcome.

Nee, dat vertrouw ik niet, rotfl
Maar toch bedankt !

[Peter van Velzen]

Bil Maher is geweldig!

Maar even nadenkend over de denkwijze van het artikel. Waar wetenschappers naar een oorxaak zoeken, zoeken de godgelovigen blijkbaar altijd een reden. Daarbij is het blijkbaar ook niet van belang of de reden aantoonbaar is. Als er maar een reden wordt bedacht. En dan denken dat dit een weg naar kennis is!

En ze gaven ook niet dieper. Waarom wil vader thee zetten? (Lijk typisch christelijk om vader op te voeren, waar moeder voor de hand ligt, maar misschien oook wilde de schrijver de vooroordelen niet bevestigen)
Wilde vader thee drinken? Wilde iemand anders thee drinken en vader als gastheer optreden? Of kickt vader gewoonweg op de bezigheid? Waarom geen koffie zetten? Waarom geen kratje bier pakken? Waarom geen glaasje gemeentepils(=kraanwater) getapt? Nee, we hebben een reden bedacht, dus we kijken niet verder.