Piekerans an een buitenstaander Geloof en naastenliefde

[Georgie]

Bij mijn omzwervingen ddor de verschillende fora op deze webstek kwam ik ‘Ik zie nog geen atheïst of humanist dit doen…Myanmar’ van Maarten V tegen. Ik heb niet alle reacties uitputtend bestudeers, maar raakte wel aan het “piekeren”. Ik vroeg mij af: Al die andere demonstranten, die wisten dat er met scherp werd geschoten, waren die allemaal gelovig? Hadden die niet hun leven over voor hun ideaal van een vrij en democratisch Myanmar? Zaten daar geen atheïsten tussen? En: Wat was de drijfveer achter de actie van die non? Haar geloof, gehoorzaamheid aan haar “god” of toch gewone medemenselijkheid? Ik vroeg mij af: Liep zij door zo pontificaal middenin de lege ruimte tussen militairen en demonstranten te knielen niet juist mínder gevaar doodgeschoten te worden dan de eerste de beste anonieme demonstrant in de voorste rijen? En wist zij dat misschien, bewust of onbewust?
En die Chinese jongen een paar jaar geleden, die pal voor die tank bleef staan. Was die gelovig? atneïst? Boeddhist? Gelooft hij misschien in reïncarnatie? Of was hij atheïst en wilde hij alleen maar een gebaar maken: ‘Wij zijn niet bang voor jullie en wij zijn bereid te sterven voor ons ideaal’.

Al die soldaten door de eeuwen heen, die hun leven gaven "voor God en Vaderland". Stierven die altijd voor hun geloof? Wáren ze wel gelovig? Of stierven ze voor hun vaderland? Of voor … weet ik veel waarvoor. En hoe zit het met die communistische verzetscellen in WO II? Kerk en communisme zijn toch water en vuur?
Nee, ik denk dat de gedachte dat je gelovig moet zijn om voor je ideaal te sterven veel te kort door de bocht is.

Mijn gedachten gingen ook naar Albert Schweitzer. Een geniaal mens. Gerespecteerd wetenschapper. In drie wetenschappen gepromoveerd (medische wetenschappen, filosofie en theologie). Gelovig (Luthers), begaafd organist, Nobelprijswinnaar, maar zijn levenswerk was zijn ziekenhuis in Lambarene. Hij reisde de wereld rond, gaf lezingen en orgelconcerten om geld in te zamelen voor zijn ziekenhuis en uiteindelijk overleed hij (90 jaar oud) in zijn eigen ziekenhuis. En nooit koppelde hij zijn idealisme aan zijn geloof, daarom denk ik dat het pure idealistische medemenselijkheid was die hem dreef. Helemaal los van zijn geloof.
En dan is er ook nog Moeder Teresa, In vele opzichten het tegenovergestelde van Albert Schweitzer. Zij was een katholieke Albanese non die zich in India inzette voor de armsten van dat land. Zij verwierf er zich ook een Nobelprijs mee en werd na haar dood in recordtijd door het Vaticaan eerst zalig en later heilig verklaard.
Intussen leefde ze er goed van. Reisde over de hele wereld om zich door de jetset te laten fêteren terwijl haar beschermelingen in haar kolonies verkommerden door gebrek aan voedsel, verzorging en medicijnen.

En dan die steeds opnieuw opduikende berichten over kinderhandel waarbij kloosters die, zogenaamd uit naastenliefde, alleenstaande moeders opvangen betrokken zijn. De meisjes (het gaat meestal om heel jonge vrouwen, tieners vaak nog) worden gedwongen hun kind af te staan, waarna dat verkocht wordt. "Ter adoptie aangeboden" heet da eufemistischt
En ik denk ook aan de massagraven met soms honderden kinderlijkjes op de terreinen van allerlei Ierse kloosters. Ook weer babys van alleenstaande moeders die dachten liefdevol opgevangen te zullen worden, maar hun kind moesten afstaan (en nooit meer terugzagen) terwijl ze zelf slavenarbeid moesten doen voor de nonnen. Dit alles vond plaats tot (heel) ver in de twintigste eeuw. Ook in ons eigen landje, al gingen de nonnen voor zover ik weet niet zover dat ze de babys verkochten of lieten verkommeren.
Nee. Praat me niet van christelijke naastenliefde of die hoogstaand christelijke moraal. Die bestaan niet.

[Peter van Velzen]

Naastenliefde – zoals genoemd in det Evangelieën - wordt door veel mensen anders begrepen dan zoals uitgelegd in de parabel van de goede Samaritaan. Daaruit blijkt dat het niet zozeer om onbaatzuchtig altruïsme ging, noch om een manier om het eeuwige leven te verdienen. De vraag die het verhaal tracht te beantwoorden is immers: “Wie is je naaste”, en na het aanhoren van de parabel geven de vragenstellers zelf het antwoord: “Hij die ook aan jouw barmhartigheid betoont”. Het is de drijfkracht achter wederzijdse menaelijke hulp. Zoals ook in de tit for tat” strategie gaat men er van uit dat ook anderen bereid zijn tot deze hulp, maar is ze niet bedoeld voor hen die daar niet toe bereid zijn. Alhoewel ze bekend is uit het Evangelie van Lucas, is ze inderdaad geenszins voorbehouden aan Christenen. Ze komt zelfs voor bij andere sociale dieren. Waarom het werkt? Eenvoudig: Als je een van de weinige “bedriegers” bent dan vaar je daar wel bij, maar in een samenleving met veel bedriegers ben je slechter af dan hen die elkaar steunen. Het werkt niet perfect, maar leidt tot een maatschappij waarin de meesten zich coöperatief opstellen, ook al zullen er altijd profiteurs in rondlopen. Let wel: Het is dus geen zelf-opoffering. Het is wederzijdse hulpverlening.