‘vloeibare religieuze identiteit’

[Maria]

Mensen, die hun geloof verliezen, verliezen vaak niet dat wat ze altijd hebbeb geleerd.
Wat je wel en niet mag denken en voelen, opgelegd door anderen dan jezelf.

Steeds meer mensen hebben een ‘vloeibare religieuze identiteit’

Traditionele vormen van religie zijn op hun retour. ‘Voor het eerst rekent een meerderheid van de Nederlandse bevolking zich niet tot een religieuze groepering’, schreef het CBS in 2017. 51 procent van de Nederlanders noemde zich dat jaar niet-religieus. In 2012 was dit nog 46 procent. Maar maakt dit mensen ook echt a-religieuzer? Dat ligt genuanceerder. Onderzoek onder leiding van VU-hoogleraar André van der Braak toont aan dat een kwart van de mensen een ‘vloeibare religieuze identiteit’ heeft aangenomen. Zij halen hun inspiratie uit verschillende religieuze tradities.

Maren Wilkeshuis (37) merkt deze verschuiving in haar werk. Als spiritueel transformatiecoach wil ze mensen ‘weer contact laten maken met zichzelf’. Vooral mensen die voorheen naar de kerk gingen, komen bij haar op gesprek. ‘Wat mij opvalt bij deze mensen? Dat ze altijd volgens een bepaalde autoriteit hebben geleefd. Daar lopen ze op een gegeven ogenblik tegenaan. Deze manier van leven limiteert ze te veel om zichzelf te kunnen zijn.’

Mensen die hun geloof vaarwel zeggen, zoeken voor zingeving naar iets anders. Maar dit werkt eigenlijk helemaal niet, vertelt Maren. ‘Alles wat je buiten jezelf zoekt in religie, je partner, een baan of andere materie, bevestigt de overtuiging dat je niet zelf al ‘heel’ en perfect bent. Als mensen ontdekken dat ze liefde niet hoeven te zoeken in een religie of in een partner, kunnen ze hun zoektocht staken. In strenge religies wordt er veel opgelegd vanuit de overtuiging: je bent niet goed genoeg, je moet het verdienen en anders wordt je gestraft. Deze gedachte is diep verankerd in veel godsdienstige mensen.’

Maar de werkelijkheid is zo ruim als mensen dat zelf toelaten, stelt Maren.

Dat voelen wat je zelf echt wilt, dat is voor veel mensen iets vaags geworden. ‘Als je altijd hebt geleerd dat je moet leven naar een bepaalde leefwijze, verlies je natuurlijk helemaal het contact met jezelf. We hebben in ons hoofd altijd onze interne criticus, maar die is bij veel mensen met een christelijke achtergrond gefilterd door de kerk. Bij alles wat je doet klinkt een stemmetje: ‘Mag dit eigenlijk wel van de kerk?’’

Het begint volgens Maren bij bewustwording. ‘‘Daar is het stemmetje weer, ga ik luisteren of een andere weg bewandelen?’ Dat laatste is eng. Bij elke nieuwe stap vraag je je af wat de kerk of je ouders zullen vinden. Verandering gaat altijd gepaard met een beetje weerstand omdat het nieuw en onbekend is. Toch moeten mensen meer luisteren naar hun eigen intuïtie. Zonder mening over het geloof is mijn vraag aan religieuzen dan ook altijd: ‘Maar hoe voelt die overtuiging voor jou en klopt dat echt?’ Je intuïtie is namelijk gewoon je kompas. Als iets niet goed voelt, klopt het niet met wie jij bent en als het wel goed voelt wel. Jij mag voor jezelf kiezen.’

Ik herken hier veel in de verhalen die ik lees van kerkverlaters en ook van ex-gelovigen

[axxyanus]

Maar we blijven toch altijd enigszins gebonden binnen de maatschappij. Niemand kan zomaar voor zichzelf kiezen. Het is altijd mogelijk dat een keuze bij anderen reacties zal oproepen die je liever vermijdt. Soms krijg ik de indruk dat daar rekening mee houden gezien wordt als niet voor jezelf kiezen.

[vegan-revolution]

Het is altijd mogelijk dat een keuze bij anderen reacties zal oproepen die je liever vermijdt.

Zo kan een dergelijk vermijdgedrag ontaarden in het met alle mogelijke middelen misdaden willen verdoezelen van iemand die uit een "te beschermen minderheidsgroepering" komt uit angst om anders door anderen te worden beschuldigd van een "kwalijke profilering".

[Maria]

Maar we blijven toch altijd enigszins gebonden binnen de maatschappij. Niemand kan zomaar voor zichzelf kiezen.

Het is altijd mogelijk dat een keuze bij anderen reacties zal oproepen die je liever vermijdt. Soms krijg ik de indruk dat daar rekening mee houden gezien wordt als niet voor jezelf kiezen.

Dat heet consideratie hebben met elkaar en je om elkaar bekommeren en zo nodig je naar elkaar schikken of aanpassen.
Maar als je voorgehouden wordt, dat jij altijd degene moet zijn die dat het eerste doet, want vele eersten zullen de laatste zijn en vele laatsten de eerste, dan wordt het reageren naar elkaar toe een politiek spelletje.
Verstandelijk handelen om het effect, weer opnieuw voor jezelf en daardoor de werkelijke eigen emoties en behoeftes onderdrukkend.

Van jongs af aan dat voorgehouden, hoe moet men dan op volwassen leeftijd het evenwicht vinden?
Leren hoe je jezelf kunt profileren en toch rekening houden met de ander?
Alles waarvoor je zelf kiest lijkt egoïsme en het voeden van je ego en alles waarbij je begrip voor de ander moet opbrengen lijkt dan je schikken naar de ander voor de lieve vrede.
Oftewel gehoorzamen aan wat je altijd hebt geleerd.
Gevoelsmatig is er dat zo controversieel, dat mensen daar vaak niet uit kunnen komen zonder de hulp van anderen.
Of anders zich een heel eigen denkwijze/levensvisie/filosofie gaan aanmeten, waardoor ze dan weer wel bestaansrecht denken te hebben.

Voor velen werkt dat, maar voor evenzovelen breekt het hen later in hun leven weer op.

[axxyanus]

Ik vraag me af wat specifiek is aan de ervaring van de religieuzen en wat meer het gevolg is van in een andere cultuur terecht te komen. Een stapje doen buiten de geloofsgemeenschap.

Dit soort situaties lijkt overeenkomsten te hebben met mensen die in een "guess-culture" opgegroeid zijn en dan in een "ask-culture" terechtgekomen zijn.

[Hopper]

Mensen die hun geloof vaarwel zeggen, zoeken voor zingeving naar iets anders. Maar dit werkt eigenlijk helemaal niet, vertelt Maren. ‘Alles wat je buiten jezelf zoekt in religie, je partner, een baan of andere materie, bevestigt de overtuiging dat je niet zelf al ‘heel’ en perfect bent. Als mensen ontdekken dat ze liefde niet hoeven te zoeken in een religie of in een partner, kunnen ze hun zoektocht staken. In strenge religies wordt er veel opgelegd vanuit de overtuiging: je bent niet goed genoeg, je moet het verdienen en anders wordt je gestraft. Deze gedachte is diep verankerd in veel godsdienstige mensen.

Alles wat je buiten jezelf zoekt is slechts object van waarneming.

Dat voelen wat je zelf echt wilt, dat is voor veel mensen iets vaags geworden. ‘Als je altijd hebt geleerd dat je moet leven naar een bepaalde leefwijze, verlies je natuurlijk helemaal het contact met jezelf. We hebben in ons hoofd altijd onze interne criticus, maar die is bij veel mensen met een christelijke achtergrond gefilterd door de kerk. Bij alles wat je doet klinkt een stemmetje: ‘Mag dit eigenlijk wel van de kerk?’’

De interne criticus is niet specifiek aanwezig bij religieuzen. Bij de meeste mensen is dit aanwezig, men noemt dat ook wel de 'innerlijke zeurkous'. Dat vervelende mannetje of vrouwtje wat je zelf bent en steeds maar aan je kop zeurt.

Het begint volgens Maren bij bewustwording. ‘‘Daar is het stemmetje weer, ga ik luisteren of een andere weg bewandelen?’ Dat laatste is eng. Bij elke nieuwe stap vraag je je af wat de kerk of je ouders zullen vinden. Verandering gaat altijd gepaard met een beetje weerstand omdat het nieuw en onbekend is. Toch moeten mensen meer luisteren naar hun eigen intuïtie. Zonder mening over het geloof is mijn vraag aan religieuzen dan ook altijd: ‘Maar hoe voelt die overtuiging voor jou en klopt dat echt?’ Je intuïtie is namelijk gewoon je kompas. Als iets niet goed voelt, klopt het niet met wie jij bent en als het wel goed voelt wel. Jij mag voor jezelf kiezen.

Bewustwording is een goede zaak. Maar je moet er natuurlijk voor waken dat je de kerk of je ouders niet verruilt voor een nieuwe 'kerk'. We zijn er allemaal bekend mee hoe voormalig-religieuzen fanatiek lid worden van de atheïstische kerk. Beter gezegd: de anti-theïstische kerk.

Ben je je bewust dat je het lidmaatschap van de anti-theïstische kerk slechts tijdelijk nodig hebt om je onlusten te botvieren dan is het okè.
Blijf je er in hangen dan ben je verhuist van de ene kerk naar de andere kerk........

[Maria]

Ik vraag me af wat specifiek is aan de ervaring van de religieuzen en wat meer het gevolg is van in een andere cultuur terecht te komen. Een stapje doen buiten de geloofsgemeenschap.

Logisch, omdat veel culturen zijn bepaald door hun religies.
Het is eigen aan een aantal religies, zoals de Abrahamitische, dat een hele leefcultuur ermee doordrenkt is.
Uitgaande van de oorspronkelijke dogma's en nu nog orthodoxe zienswijze
Een wet is er één om 100% te onderhouden en dat impliceert ieder moment van de dag. Of het nu binnen je denken is of binnen je handelen en ook over je uiterlijke verschijningsvorm.
De uitkomsten zijn goed of slecht.
Vooral ook de uitspraak: "De gedachte is de daad." en "God ziet alles" is het benauwende ervan.
Dat is wat je vooral tegenkomt binnen het calvinisme en bij islam.

Dit soort situaties lijkt overeenkomsten te hebben met mensen die in een "guess-culture" opgegroeid zijn en dan in een "ask-culture" terechtgekomen zijn.

Er is een grote overeenkomst.
Ook wezens verschillend, omdat je erin opgevoed moet zijn om als vanzelfsprekend aan te kunnen voelen hoe te handelen.

[Maria]

De interne criticus is niet specifiek aanwezig bij religieuzen.

Klopt.
Die is vervangen door de gedachte aan Gods alomtegenwoordigheid en alziend oog en de vermeende verplichte gehoorzaamheid aan de religieuze dogma's.
Met soms, maar niet per definitie, als negatieve consequentie, dat ook de naaste daarop wordt beoordeeld.

Bij de meeste mensen is dit aanwezig, men noemt dat ook wel de 'innerlijke zeurkous'. Dat vervelende mannetje of vrouwtje wat je zelf bent en steeds maar aan je kop zeurt.

Ook dat ben ik met je eens, al zou ik het je geweten noemen. En idd. werkt dat vaak innerlijk conflicterend.
Echter binnen de diverse culturen vaak verschillend ingevuld.
Dat kan al zijn, als het om een subcultuurtje gaat binnen kleine gemeenschappen, die zich afscheiden van hun directe leefomgeving.
Zelfs binnen een bepaalde religie ontstaan al aparte sekten.
Komen kritisch denkende mensen elkaar tegen, dan begint of de verwarring of het zich verharden in de eigen mening van die subcultuur.
Vandaar dat dit vaak bij jonge mensen of mensen, die meer kennis beginnen te krijgen, begint.
Die worden er het eerst en het meest mee geconfronteerd en moeten zich een eigen weg leren zoeken.

Het begint volgens Maren bij bewustwording. ‘‘Daar is het stemmetje weer, ga ik luisteren of een andere weg bewandelen?’ Dat laatste is eng. Bij elke nieuwe stap vraag je je af wat de kerk of je ouders zullen vinden. Verandering gaat altijd gepaard met een beetje weerstand omdat het nieuw en onbekend is. Toch moeten mensen meer luisteren naar hun eigen intuïtie. Zonder mening over het geloof is mijn vraag aan religieuzen dan ook altijd: ‘Maar hoe voelt die overtuiging voor jou en klopt dat echt?’ Je intuïtie is namelijk gewoon je kompas. Als iets niet goed voelt, klopt het niet met wie jij bent en als het wel goed voelt wel. Jij mag voor jezelf kiezen.

Hier heb ik niets aan toe te voegen. Zie boven.
Alleen dat dit intuïtieve gevoel in de loop der jaren mee kan veranderen.

Bewustwording is een goede zaak. Maar je moet er natuurlijk voor waken dat je de kerk of je ouders niet verruilt voor een nieuwe 'kerk'. We zijn er allemaal bekend mee hoe voormalig-religieuzen fanatiek lid worden van de atheïstische kerk. Beter gezegd: de kerk.

Ook eens, maar sommige mensen hebben het nodig om eerst van religie/levensbeschouwing te veranderen, voordat men alles vanuit het verleden los kan laten.

Behalve dat ik het loslaten van oude dogma's en terechtkomen in atheïsme niet een kerk zou willen noemen.
Misschien bedoel je fanatiek anti-theïsme?
Het dichtste ertegenaan ligt misschien deel worden van "een anti-theïstische beweging of zelfs bolwerk".
Het zijn meestal de al sterke, kritische, onderzoekende, felle karakters, die zichzelf meenemen in hun nieuwe levensvisie.
Zich logischer wijze uitend en handelend op dezelfde manier als voorheen.
En om een zelfde reden sterke controverse oproept bij allen, die daar niet direct in mee willen gaan, maar alles eerst ook zelf willen onderzoeken.

[Hopper]

De innerlijke zeurkous is niet hetzelfde als het geweten mijn inziens.
Van de innerlijke zeurkous kun je afkomen, van het geweten niet.

Behalve dat ik het loslaten van oude dogma's en terechtkomen in atheïsme niet een kerk zou willen noemen.
Misschien bedoel je fanatiek anti-theïsme?
Het dichtste ertegenaan ligt misschien deel worden van "een anti-theïstische beweging of zelfs bolwerk".

De naam is niet zo belangrijk. Er zijn mensen wiens identiteit bestaat uit anti-theïsme.
Uit emotionele verwonding is het begrijpelijk, maar als men er in blijft is het zorgwekkend.

Vriendelijke groet.

[Maria]

De innerlijke zeurkous is niet hetzelfde als het geweten mijn inziens.
Van de innerlijke zeurkous kun je afkomen, van het geweten niet.

Nou, mijn geweten was ooit een behoorlijke zeurkous.
Misschien omdat ik feitelijk, ook al was het misschien onbewust, steeds al protesteerde tegen al die onnatuurlijke wetten.
En door mijn schuldgevoelens tov. van wat ik ooit leerde wat goed en slecht is te onderzoeken op wat nu aangeleerd was via dogma's van anderen en wat ik nou eigenlijk zelf vond, is mijn geweten wel degelijk gewijzigd.

Maar misschien is het hier ook een kwestie van "als het beetje maar een naam heeft".
Dan kunnen er kleine verschillen zijn en daar kun je het verder over hebben.
Als we in een gesprek maar weten van elkaar wat we bedoelen.

[Hopper]

De innerlijke zeurkous is niet hetzelfde als het geweten mijn inziens.
Van de innerlijke zeurkous kun je afkomen, van het geweten niet.

Nou, mijn geweten was ooit een behoorlijke zeurkous.
Misschien omdat ik feitelijk, ook al was het misschien onbewust, steeds al protesteerde tegen al die onnatuurlijke wetten.
En door mijn schuldgevoelens tov. van wat ik ooit leerde wat goed en slecht is te onderzoeken op wat nu aangeleerd was via dogma's van anderen en wat ik nou eigenlijk zelf vond, is mijn geweten wel degelijk gewijzigd.

Maar misschien is het hier ook een kwestie van "als het beetje maar een naam heeft".
Dan kunnen er kleine verschillen zijn en daar kun je het verder over hebben.
Als we in een gesprek maar weten van elkaar wat we bedoelen.

Geweten is het innerlijk weten hoe wel of niet te handelen in een situatie.

De zeurkous is het zich manifesterend ego. Dat is het stemmetje wat ons lastig valt met zaken waar we ons helemaal niet bezig hoeven te houden.
Bijvoorbeeld: als iemand de kerk heeft verlaten en er binnen in je hoofd een zeurkous zit die middels aangebrachte conditioneringen maar blijft jammeren dat het niet goed was om de kerk te verlaten.

Aangebrachte conditioneringen zijn aangebracht middels emotionele chantage. Daarom is rancune of schuldgevoel jegens een kerk of daarmee verbonden personen normaal en redelijk. De kerkverlater zal met die gevoelens wat moeten doen. Laat deze persoon dat achterwege dat kan dat leiden tot een identiteit van anti-theïst welke zich laat zien als een voortdurende strijd tegen alles wat religieus is.

Mijn inziens is het belangrijk om in te zien dat het geweten op zich altijd zuiver is, maar wordt verduisterd door conditioneringen.

Vriendelijke groet.

[Maria]

Geweten is het innerlijk weten hoe wel of niet te handelen in een situatie.

Bij mijn weten is geweten (meestal) in aanleg aanwezig, maar wordt het pas ingevuld tijden het leven.
Aan de hand van eigen gevoelens, die zuiver/eerlijk zijn in essentie, en hoe we leren ermee om te gaan.
Dus een aangeleerd idee van goed en kwaad ontwikkelen, mede zoals dat binnen onze leefomgeving gecultiveerd wordt.

De zeurkous is het zich manifesterend ego. Dat is het stemmetje wat ons lastig valt met zaken waar we ons helemaal niet bezig hoeven te houden.
Als iemand de kerk heeft verlaten en er binnen in je hoofd een zeurkous zit die middels aangebrachte conditioneringen maar blijft jammeren dat het niet goed was om de kerk te verlaten.

Goed voorbeeld.
De innerlijke stem van ons geweten, begint op te spelen zo gauw we het geweld aandoen en dat ons ook bewust zijn, mits daar ooit in die richting een invulling aan is gegeven.

Aangebrachte conditioneringen zijn aangebracht middels emotionele chantage. Daarom is rancune of schuldgevoel jegens een kerk of daarmee verbonden personen normaal en redelijk. De kerkverlater zal met die gevoelens wat moeten doen.

Bijvoorbeeld dus, zoals het zou kunnen zijn, maar nu verder gaat dan alleen de uitleg van geweten.
Mi. zul je er primair moeten luisteren naar jezelf.
En dan, of gehoorzamen aan je al gevormde geweten, of eraan werken je geweten bij te stellen naar de normen en waarden van de eigen ik op dat moment.

Laat deze persoon dat achterwege dat kan dat leiden tot een identiteit van anti-theïst welke zich laat zien als een voortdurende strijd tegen alles wat religieus is.

Het kan idd. zo zijn dat een niet verwerkt voorbijgaan aan je eigen geweten kan leiden tot voortdurende strijd met jezelf, wat omgezet kan worden naar strijd naar de ander (het andere). Zo kan het dan ook zijn dat iemand, die niet klaar is met een eigen man/vrouw identiteit zich tot een holibi hater kan ontwikkelen.
Het kan allemaal voor komen, maar directe voorbeelden en stellingen hier, vind ik te generaliserend, en zeker als er een negatieve connotatie in doorklinkt, te kort door de bocht, daar er vaak legio andere dingen meespelen, die ieder voor zich geldige redenen kunnen zijn.
Zoals ik in mijn vorige bericht schreef is dat zeker afhankelijk van de persoon en van diens karakter.

Mijn inziens is het belangrijk om in te zien dat het geweten op zich altijd zuiver is, maar wordt verduisterd door conditioneringen.

Mee eens, dat het inhoudelijk gevormd wordt door conditioneringen, nl. het resultaat van het geheel van leerprocessen.
Mi. is het in den beginne een geweten in aanleg en dus inhoudsloos.
Zuiver tegenover verduisterd zijn dan waardeoordelen.

[Hopper]

Bij mijn weten is geweten (meestal) in aanleg aanwezig, maar wordt het pas ingevuld tijden het leven.
Aan de hand van eigen gevoelens, die zuiver/eerlijk zijn in essentie, en hoe we leren ermee om te gaan.
Dus een aangeleerd idee van goed en kwaad ontwikkelen, mede zoals dat binnen onze leefomgeving gecultiveerd wordt.

Maren Wilkeshuis wil mensen weer contact laten maken met zichzelf. Dan dienen deze mensen allereerst te bedenken wat er in het 'zichzelf' aanwezig is aan conformisme , gewoontepatronen, begeertes, innerlijke autoriiteitsgeloof in anderen en verder gemakzuchtig achterover leunend denken.

Hoe kan men weten of eigen gevoelens zuiver en eerlijk zijn? Genoemde zaken zoals hiervoor zijn tweedehands gevoelens en gedachtenconstructies.
Dus ja, het wordt pas ingevuld tijdens het leven. Maar de vraag dient gesteld te worden wie het heeft ingevuld. Men kan niet afscheid nemen van een religieuze identiteit zonder deze vragen te beantwoorden. Naar 'stemmetjes' luisteren heeft geen enkele zin zoals zij (Maren Wilkeshuis) propageert als niet eerst kan worden bepaald of het stemmetje eerlijk en zuiver is of tweedehands van aard is.

Verzet tegen de vroegere autoriteit (de dominee of pastoor of sociale omgeving) kan resulteren in schuldgevoelens jegens de autoriteit of juist in het aanvaarden van een nieuwe identiteit als anti-theïst. De strijd kan vermeden worden als een ander de persoon in kwestie bijstaat in de zoektocht naar dat wat tweedehands van aard is. Men kan niet zomaar het denkbeeld van een straffende/belonende God verlaten. Dat denkbeeld is ooit aangebracht en dient op degelijke wijze gedemonteerd te worden. Die ander dient dan als reflectie en die ander hoeft geen bevoegd persoon te zijn, maar iemand met inzicht hoe een mens functioneert.

Met vriendelijke groet.

[Maria]

Maren Wilkeshuis wil mensen weer contact laten maken met zichzelf. Dan dienen deze mensen allereerst te bedenken wat er in het 'zichzelf' aanwezig is aan conformisme , gewoontepatronen, begeertes, innerlijke autoriiteitsgeloof in anderen en verder gemakzuchtig achterover leunend denken.

Iedere mens begint daar al mee als kind en zeker tijdens de puberteit.
De meeste mensen kunnen dat prima zelf.
Kunnen ze dat niet, dan is het goed als er hulp is te krijgen.
Zolang diegene, die dat wil doen niet zichzelf als autoriteit aandient.
Want zou je wel eens het probleem kunnen verhuizen, zoals je dat zelf al aangaf.