Bericht
door Peter van Velzen » 24 nov 2016 05:48
Ik had beloofd maandag uitgebreid te reageren in dit topic, maar helaas. Ik had net mijn tekst ingetikt, toen ik ontdekte dat het netwerk er uit lag. Ik hoefde niets te betalen, maar omdat ik niet de voorzorg had genomen eerst de tekst op te slaan in een tekstverwerker, was ik alles kwijt.
Allereerst mijn insteek in dit onderwerp. Ik bekijk niet alleen de tekst van Numeri 31, maar ook de voorgeschiedenis in Numeri 25. Gelieve zelf je bijbel te raadplegen om te kijken wat daar staat.
Mijn oorspronkelijke onbegrip gold niet zozeer het feit dat hier genocide wordt bevolen, als wel het totaal onlogische idee om de Midianieten te straffen, voor wat Israelieten, verleid door Moabitische vrouwen zouden hebben gedaan.
Bij het beoordelen van dergelijke verhalen, maken we allemaal de voor de hand liggende fout, om uit te gaan van onze hedendaagse opvattingen. Zo denken wij doorgaans aan een god die almachtig, alwetend, en algoed zou zijn. Een dergelijk godsbeeld was echter in de tijd dat dit geschrift tot stand kwam totaal onbekend. De daden van goden waren precies wat de angelsaksische wetgeving er mee bedoeld: Natuurrampen, of – zoals in dit voorbeeld - een om zich heen grijpende ziekte.
Ook onze hedendaagse opvatting over persoonlijke verantwoordelijkheid, was indertijd geen gemeengoed. Daarvan was wel sprake BINNEN de eigen gemeenschap, maar bij misdaden daarbuiten werd de hele gemeenschap waar de dader deel van uitmaakte verantwoordelijk gesteld. De straf voor het individu was haar verantwoordelijkheid, en daar bemoeide de stam van de benadeelde(n) zich niet zo erg mee.
Zo straft god (die geen Israeliet is) niet de betrokken individuen, maar de hele stam. Mozes was dan ook eerst van plan, alle Israelieten ter dood te brengen die zich hadden afgegeven met de god Baal van Peor. (de straf voor indiduen was immer de verantwoordelijkheid van de eigen gemeenschap). Mede op grond daarvan moet ik tot de conclusie komen dat het geen sexueel overdraagbare ziekte kan zijn geweest, want dan zouden deze personen immers al zelf aan de ziekte zijn overleden. Verder ken ik ook geen sexueel overdraagbare ziekte die kort na de gemeenschap al tot (24000) doden zou leiden.
De conclusie dat de ziekte het gevolg zou zijn van de afgoderij is dan ook een zuiver geval van “Post hoc ergo propter hoc”. Maar voor dat dit plan van Mozes tot uitvoering kon komen vermoorde Pinehas de Simeoniet die zijn Midianitische verloofde kwam voorstellen. Omdat kort daarna de ziekte afnam, kwam men tot het doldwaze idee dat deze moord de godheid gunstig had gestemd. Wederom "Post hoc ergo propter hoc".
Dergelijke logica-fouten vinden wij vaak onbegrijpelijk. Maar ook heden ten dage zijn er nog genoeg goedgelovigen die dergelijke onzin slikken. Geef de Amerikanen de kost, die denken dat een orkaan de straf was voor het toestaan van het “homo-huwelijk”, of de moslims die dachten dat de Tsunami uit 2004 de straf was voor het sex-toerisme in Phuket. Hoeveel te meer kunnen wij dat dan niet verwachten van volkeren uit de late bronstijd of de vroege ijzertijd.
Nog een verschil tussen onze moraal en die uit de oudheid is de gedachte dat genocide een misdrijf is. Deze is vrij recent. Dzenghis Khan dacht daar wel anders over, even als de kruisvaarders en de Amerikanen die hun agressie botvierden op de indianen. Zelfs in Europa werd niet zo heel lang geleden (Srebrenica) nog lustig gemoord. In de oudheid was het schering en inslag, ook al beperkte men zich bij de vrouwen vaak (maar lang niet altijd) tot verkrachting.
Een opvallend kenmerk van de Pentateuch is dat de gebeurtenissen vaak worden beschreven alsof ze direct op elkaar volgden. Het is echter volstrekt onaannemlijk dat binnen een minuut na de moord de ziekte ineens zou zijn opgehouden. Waarschijnlijk heeft dit geruime tijd geduurd. Maar de leiders van de gemeenschap hebben ongetwijfeld uitgebreid gedebatteerd over de vraag hoe men om moest gaan met de moord. Het betrof de dochter van een Midianitisch stamhoofd, dus was er bloedwraak te verwachten. Moest men schadevergoeding betalen en Pinehas ter dood brengen, dan wel uitleveren aan de Midianieten? ZIjn vader en oom zullen zich daar vast tegen hebben verzet. Maar terwijl de beraadslagingen waarschijnlijk meerdere dagen bezig waren, kwam het verheugende nieuws dat de ziekte begon af te nemen. En dus kwam men tot de kromme conclusie dat de moord god’s goedkeuring had. Ergo god wil dat wij midianieten doden (zelfs al zijn het vrouwen). Een conclusie die prompt omarmd werd door de familie van Pinehas. En daarmee was het sein voor de genocide gegeven.
Allemaal helemaal niet zo ongewoon in die tijd. Uiteraard dom en – vanuit onze superieure moraal – afkeurenswaardig, maar eigenlijk heel goed te verklaren. Alleen wie vol wil houden aan de juistheid van wat werd opgeschreven, wie denkt dat er werkelijk een godheid was die deze gruwelijkheden voorstond, en tevens denkt dat deze god almachtig, alwetend en algoed is, staat met zijn mond vol tanden.
Voor ons is de conclusie wel trekken. Het verhaal kan deels waar zijn of niet. (helemaal waar is uiterst onwaarschijnlijk) De bemoeienis van een godheid kan niet waar zijn (want er is geen god), en de verteller geloofde helemaal niet in een almachtige alwetende en algoede god. Zijn god was jaloers, strafte willekeurig de hele gemeenschap, en was door bloed te laten vloeien tevreden te stellen.
Je zult echter maar een gelovig Christen zijn, die denkt dat de bijbel ons altijd een juiste moraal voorspiegelt. Dan heb je het moeilijk!
Ik wens u alle goeds
Ik vind 
