bongobrain schreef:cymric schreef:Ik vind het dan ook niet juist om het wetenschap voor de voeten te werpen dat ze niet-natuurlijke verklaringen verwerpt.
Dat is ook geen verwijt, maar wel een constatering, die consequenties heeft voor de claims die op basis van wetenschap gemaakt mogen worden. Ik gaf al aan dat ik geen probleem heb met methodologisch naturalisme, zolang we maar onthouden dat dat wel aan de basis van de natuurwetenschap ligt.
Onthouden is prima. Maar jij lijkt er een enorm
probleem van te maken, en dat is waarom ik het verhaal van niet-falsifiëerbaarheid e.d. nog maar eens uit de kast heb gehaald. Er is een
reden waarom wetenschap is zoals ze is en zich beperkt tot methodologisch naturalisme; het is géén willekeurige aanname. Als jij een betere manier weet om tot
objectieve overeenstemming te komen, hoor ik dat graag van je.
bongobrain schreef:Zeker als we die verklaringen/oorzaken, die buiten het blikveld van de wetenschap liggen, met naam en toenaam gaan benoemen, ben ik dat volstrekt met je eens. Binnen de wetenschap zou je hooguit kunnen komen tot de conclusie dat je een vastloper hebt, waardoor je naturalistische aanname onder druk komt te staan. Dan moet het ook ophouden, want zodra je dat verder in gaat vullen, zit je zeker op het punt van de persoonlijke levensovertuiging.
Nee, je naturalistische aanname kan
niet onder druk komen te staan omdat je nooit zeker weet of je met een échte vastloper te maken hebt. Wij zijn immers niet alwetend, en als je kunt concluderen dat er écht een gat aanwezig is, weet je meer van dat gat dan je op een naturalistische manier kunt achterhalen.
bongobrain schreef:cymric schreef:De onderliggende reden waarom A tot B leidt kan nog steeds een niet-natuurlijke god zijn. Maar daar doet de wetenschap op dit moment geen uitspraak over, kan dat eigenlijk ook niet doen (want niet alwetend).
Kijk, dat is nou precies mijn punt.
Ik maak dat niet op uit je bijdragen, eerlijk gezegd. Wellicht omdat je het niet goed weet te formuleren, of zo---kan gebeuren, lastige materie---maar bij mij bestaat het gevoel dat je op bepaalde belangrijke punten nét even anders (en naar mijn bescheiden mening verkeerd) denkt. Zie bijvoorbeeld de bovenstaande paragraaf: als dit precies je punt was, had je niet gezegd dat 'je naturalistische aanname onder druk komt te staan'. En daarmee grijpt het ook terug naar mijn allereerste paragraaf van deze reactie: de indruk dat je méér wilt kunnen zeggen over het wetenschappelijke proces en haar filosofie dan mogelijk is.
bongobrain schreef:cymric schreef:We kunnen echter wel constateren dat de goden die op dit moment populair zijn, niet passen in het profiel van waarnemingen dat we nu op dit moment hebben verzameld.
Maar deze lijkt mis te gaan. "Profiel van waarnemingen"? Moet ik dat zien als natuurwetenschappelijke verklaringen?
Nee. Verkeerde woordkeus, mijn excuses. Het had moeten zijn 'het totaal van waarnemingen'.
bongobrain schreef:cymric schreef:Op die manier kun je wel degelijk uitspraken doen over niet-natuurlijke verschijnselen, omdat elke waarneming die wij van zo'n verschijnsel doen, verloopt via de wetten en mechanismen die ons lichaam beheersen. Op een andere manier kunnen we die dingen ook niet waarnemen. Betekent dit de doodsteek voor het bestaan van niet-natuurlijke processen? Nee. Voor hetzelfde geld staan er nu miljoenen lachende kabouters achter mij die lol hebben om zo'n domme arrogante bèta als ik. Aan de andere kant, ik kan ze op geen enkele manier waarnemen, zelfs niet met de gevoeligste apparatuur die de mensheid hedentendage kan produceren.
Hoera. Ik vroeg me al af hoe ik dit punt ging uitleggen. Eens. Let wel: omdat onze waarneming etc op die manier verloopt, wordt het dus ook lastig om te onderscheiden tussen niet-natuurlijke en natuurlijke verschijnselen.
Niet lastig: onmogelijk. Want, wederom, wij zijn niet alwetend en kunnen dus geen onderscheid maken tussen een écht onmogelijke show van een god, of een show van een technologisch geavanceerd ras buitenaardsen. Als we dat verschil wél konden aanbrengen, hadden we dus
alles moeten weten wat er van die show te weten valt. En dat dit bij iets nieuws onmogelijk is, is vanzelfsprekend.
bongobrain schreef:cymric schreef:Moet ik me er daarom toch druk over maken?
Kijk, dat is nou een boeiende vraag. Je zou zeggen van niet. Waar waarom wordt het debat dan bij voortduring toch gevoerd? Vanwaar dat de bij tijd en wijle heilig lijkende oorlog die gevoerd wordt tegen de aanhangers van kabouters (niet dat ik jou die nu verwijt, maar die is wel warneembaar zo links en rechts)?
Omdat precies dezelfde redenering opgaat voor God, Allah, Jahweh, en noem al die andere beroemde en belangrijke goden maar op. Al hun
eigenschappen---in ieder geval degene die er toe doen en ons doen besluiten om het goden te noemen---zijn aantoonbaar twijfelachtig, logisch met zichzelf in tegenspraak, of ethisch verwerpelijk. Het is weliswaar zeer goed mogelijk dat een god of horde kabouters zich bijvoorbeeld verschuilt in datgene wat wij 'echt' toeval noemen (radioactieve atoomkernen, Brownse beweging van molekulen), maar het woord 'toeval' dekt de lading van het waargenomene al prima. Er is geen
reden om weer iets 'achter' dat toeval te zoeken: we nemen dat iets toch niet waar. Dat kunnen we ook niet, want wat we zien is 'toeval'! Daarom zie je dat debat zo vaak: mensen willen er wél wat achter zoeken, het benoemen in termen die hen als mens bevredigt. (Ga maar na: hoeveel niet-anthropomorfe goden of kosmische entiteiten ken jij?) En ze verwachten als klap op de vuurpijl dat anderen die fantasieën nog serieus nemen ook.
bongobrain schreef:cymric schreef:Op die manier sluit je alle studies naar gedrag en psyche van mens en dier uit van het kenmerk 'wetenschappelijk'.
Om die reden had ik het ook over natuurwetenschappers, ten onderscheid van gedragswetenschappers.
Een foutief onderscheid, ben ik bang. Gedragswetenschappers zijn net zo goed wetenschapper als een natuurwetenschapper. Ze gebruiken de wetenschappelijke methode, doen objectieve observaties en trekken objectieve en falsifiëerbare conclusies.
bongobrain schreef:cymric schreef:Dus jij verwacht van een wetenschapper op basis van één waarneming een sluitende conclusie die nog klopt ook? En gaat dan tegen wetenschap ageren omdat die conclusie niet klopt?
Dat je nou, gelet op wat je eerder schreef hier mijn punt niet ziet verrast me. Ik ageer niet tegen wetenschap, maar stel dat natuurwetenschap - gelet op tal van factoren die je zelf keurig uiteen hebt gezet - niet op basis van het bestaan van een naturalistische verklaring kan besluiten dat die ook *werkelijk* de juiste is.
Maar dat heeft de wetenschappelijke methode ook nooit beweerd, dus wat is je punt nu precies? De verklaring is altijd naar beste weten en kunnen; goede theorieën geven dan ook keurig aan waar hun beperkingen liggen en wat er moet worden gedaan om ze te falsifiëren. En als het geheel een niet-naturalistische oorzaak had gehad, kom je
exact uit bij het weerprobleem met alle verklaringen van Timofeeff, Jomanda, Paulusma, en meer. Zodra je methodologisch naturalisme opgeeft, heeft diegene gelijk met de grootste mond, het meeste geld, de sterkste arm of het grootste leger.
Mijn opmerking dat je op basis van een enkele waarneming slechts moeizaam wetenschap kunt bedrijven, blijft overigens staan; je voorbeeld is sowieso niet goed omdat er sprake is van een naturalistische actor: jij!
bongobrain schreef:cymric schreef:Deze alinea is niet meer van toepassing omdat je premisse---éénmalige waarneming->juiste conclusie---van geen kanten klopt.
Het gaat niet om eenmalig of vaker...
... eigenlijk wel (in ieder geval een flink stuk)...
... het gaat om het punt dat er met regelmaat te vergaande conclusies getrokken worden in zeer forse termen die m.i. niet houdbaar zijn. Naturalistische natuurwetenschap zal geen onderscheid kunnen maken tussen naturalistische en niet-naturalistische oorzaken.
Maar niemand kan dat onderscheid maken (weer, Timofeeff, Paulusma, etc.; religies als christendom en islam; maar ook alwetendheid), dus wederom: wat is je punt? Mijn indruk dat je de beperking op de één of andere manier langs een alternatieve weg probeert op te heffen wordt eigenlijk hoe langer hoe sterker. 'Wetenschap heeft niet alle antwoorden, dus...', zoiets. Aan de andere kant schijn je je niet te realiseren dat je je daarna in een moeras van willekeurige meningen begeeft, waar iedereen letterlijk het zijne denkt, en
dus niemand meer zeker weet hoe dingen in elkaar steken.
Mijn punt is niet zozeer dat wetenschap op een zekere manier beperkt is, maar dat het alternatief compleet onwerkbaar en aantoonbaar gruwelijk slecht is. Dat laatste lijk je nogal makkelijk en stilletjes te negeren.
bongborain schreef:cymric schreef:De EO wil zich wel degelijk op het wetenschappelijke terrein begeven, dat is het probleem nu juist.
In deze passage duw je de EO toch weer het wetenschappelijke domein in. De EO wil- bij deze uitzending althans - alleen maar mooie natuurplaatjes laten zien.
De EO heeft toch het commentaar grondig verbouwd? Dat valt niet meer onder 'mooie natuurplaatjes laten zien', want dan moet je gewoon een camera in de Serengeti of zo neerzetten (
dit hollandse alternatief is ook de moeite waard) en je mond houden. En dát deed de EO nu net niet. Alle stukken die tegen de leer van de EO ingingen werden zorgvuldig geredigeerd en aangepast. Dát is jezelf op het wetenschappelijk terrein begeven, zij het op een erg amateuristisch en populair niveau.
bongbobrain schreef:cymric schreef:Ze willen wel de lusten van het wetenschappelijk onderzoek---feiten die hun verwrongen visie ondersteunen, desnoods door gewoon te negeren---maar niet de lasten---geen god nodig, want alles te verklaren via processen die geen sturing kennen,...
Ho. Stop. Wat zeg je nou: geen god nodig, want alles te verklaren via processen die geen sturing kennen? Ik neem aan dat je nu ook nog steeds de optie open houdt dat die God (die misschien niet exact op de wijze van Genesis
het leven gemaakt heeft) hoofdschuddend achter je staat?
Nee, dat doe ik niet. Waarom zou ik de optie van een subjectieve mening of fantasie open moeten houden? Die god weet ook donders goed dat ik nimmer zeker kan zijn op de manier zoals hij dat is, dus heeft het niet veel zin om mij dat voor de voeten te werpen, wel? Daar komt bij dat in dit geval er
uitstekend feitenmateriaal op tafel ligt dat er geen sturing aanwezig is, tenzij jij 'toeval' (zowel in mutaties als selectie) als sturing wilt benoemen. Sturing die overigens niet van
mathematisch toeval te onderscheiden is. Opties openhouden lijkt mij dan ook een tamelijk zinloze excercitie die meer bedoeld is om gevoelens te sparen dan om de natuur te accepteren zoals ze zich aan ons presenteert. Als jij vindt dat ik een optie open moet houden, mag jij mij uitleggen op basis van welke waarnemingen en feiten jij vindt dat methodologisch naturalisme in deze lijkt te falen---ook al kunnen we dat nooit met zekerheid vaststellen (zie helemaal het begin van dit betoog).
Ik merk op dat je niet op mijn originele punt---dat de EO wel mooie plaatjes wil, maar niet het bijbehorende commentaar dat ze op basis van
subjectieve gronden verwerpen (net zoals jij het onderscheid tussen abiogenese en ET als 'kunstmatig' afdoet---bent ingegaan.
bongborain schreef:cymric schreef:Evolutie is een gortdroge, maar ijzersterke theorie, die op prima feiten berust die niets met intelligente actoren of zo te maken hebben.
maar helaas nog wel op enkele punten problematisch is.
In de details van het uitvloeisel van de theorie, ja. Net zoals de details van turbulentie als uitvloeisel van de wetten van Newton ons nog steeds ontgaan. Maar als overkoepelende theorie is ET gebouwd op stevig fundament, en is het niet te verwachten dat ze spoedig door een betere zal worden vervangen. En zelfs áls ze zou worden vervangen, moet de 'klassieke' ET nog steeds bijzonder herkenbaar zijn omdat 'klassieke' ET zo verdomde veel omvat en verklaart.
Ik merk trouwens op dat je nog steeds geen echt probleem hebt kunnen benoemen, en terugviel op een speciaal pleidooi omdat een bepaald onderscheid je als 'te kunstmatig' overkwam. Ik heb deze discussie al letterlijk honderden malen gevoerd, en
niemand die 'problemen' in de theorie zag was in staat om ook maar één echt, serieus, interessant, waarachtig probleem met naam en toenaam te beschrijven. Echter, voor díe mogelijkheid houd ik wél mijn opties open. Dus laat maar horen. Er zijn nog anderen aan wie ik exact dezelfde vraag heb gesteld en nu als bookmark in mijn browser voortleven.
bongobrain schreef:cymric schreef:Je kunt mij zeker wel laten zien hoe het peer-reviewed systeem zich richt op het behoud van het paradigma?
Nee, sorry. Ik doe hier een beroep op elementaire logica.
Wat een ontzettend flauw non-antwoord, zeg. Zo ken ik er nog wel een paar. Misschien dat je het nog eens wilt proberen, maar nu wat concreter...?
DEEL 2
bongobrain schreef:cymric schreef:Maar er is een andere zijde: ook een gelovige kan die conclusie niet trekken. Immers, hij doet geen navolgbare uitspraak op basis van waarneembare feiten.
Ofwel: een gelovige kan die conclusie niet op wetenschappelijke wijze trekken. Dat is wat anders dan dat hij die conclusie niet kan trekken.
Een conclusie trekken op basis van wat fundamenteel onlogica is, lijkt mij geen echte conclusie. Dat is hetzelfde als complete berekeningen uitvoeren waar de normale regels gelden, maar met als bijzondere 'touch' dat 1 + 1 = 3. Daarnaast begeeft hij zich, zoals ik al hierboven schreef, in een moeras van willekeurige meningen waar niemand ook maar één touw aan vast kan knopen. Tenslotte heeft zo'n 'conclusie' natuurlijk in de verste verte niet het gewicht van een wetenschappelijke (lees: objectieve, dus voor iedereen geldige en gelijke) conclusie.
Een gelovige zal moeten
geloven dat wat hij gelooft, waar is. Hij kan het niet beredeneren, niet onderzoeken, niet bedenken. Élke poging om zijn geloof van een rationele en zelfs gevoelsmatige basis te voorzien is automatisch met zichzelf in tegenspraak. (Want zijn gevoelens zijn immers het product van naturalistische processen... Ja, dat zijn ze. Als je graag een immateriële ziel wilt introduceren---met alle problemen die een niet-naturalistisch verschijnsel met zich meebrengt, zie hierboven---raad ik je
dit essay aan.) Niet voor niets noemde Dan Barker zijn boek
Losing Faith in Faith!
bongobrain schreef:cymric schreef:En zelfs zijn 'gevoel' is geen argument, want strikt genomen is dat ook maar een verzameling stroompjes en signalen in een brok eiwit van iets meer dan een kilo.
Tsja. Waarschijnlijk bedoelde je iets zinvols te zeggen, maar strikt genomen staat hierboven niet meer dan een wat merkwaardig patroon van witte en zwarte pixels op mijn scherm, die te herleiden zijn tot wat electrische signalen. Kan dus geen argument zijn.
Waarom niet? Wij hebben elkaar
geleerd wat die signalen voor ons betekenen; voor een alien (of iemand die niet kan lezen) ziet het eruit als abacadabra. Regelmatige abacadabra---want hun hersenen zullen ongetwijfeld in staat zijn om patronen te herkennen, en letters zijn zo patroon als maar kan---maar nog steeds abacadabra. Denk aan verloren gegane talen en lettertekens (zie bijvoorbeeld
deze prachtige site over dit onderwerp).
Het is trouwens niet slim om te ontkennen
dat het om een patroon van witte en zwarte pixels gaat dat aanleiding geeft tot een hoop elektrische signalen. Want dat gebeurt namelijk wel. Het geen argument vinden is geen argument om de realiteit ervan te ontkennen, ben ik bang. Medunkt dat het langzamerhand tijd wordt dat je je gaat realiseren
hoe natuurlijk de mens eigenlijk is en
hoe diep het methodologisch naturalisme eigenlijk ingrijpt in ons bestaan.
bongeobrain schreef:cymric schreef:Verder negeer je het feit dat de kenmerken van een god wel degelijk toetsbaar zijn. Een god die 'liefdevol' is, heeft een probleem met het leed op deze planeet. Een god die 'alwetend' is, staat op gespannen voet met het concept van vrije wil (als dat überhaupt bestaat).
Uit welke wetenschappelijke discipline komen deze overwegingen precies voort?
Voorwaar, de eerste werkelijk zinnige tegenopmerking in dit ontstellend lange verhaal. Deze eigenschappen komen inderdaad niet voort uit de wetenschap, en ik zou ze moeten vervangen door uitspraken als 'god maakte de mensheid uit klei' en dergelijke. De bovenstaande bezwaren zijn afkomstig uit de filosofie en uit een in het Westen redelijk gangbare humanitair-geöriënteerde moraal.
Dit moeten bezwaren tegen het bestaan van de Bijbelse God voorstellen?
Onder andere, maar zeker niet beperkt tot. Het ging mij meer om een combinatie van kenmerken die meestal bij goden wordt aangetroffen, en dit waren de eerste die in de gauwigheid in mij opkwamen.
bongobrain schreef:cymric schreef:Probleem is echter dat geen enkele écht goddelijke eigenschap dit denkproces overleeft, of heeft overleefd. Dat moet toch te denken geven.
Zo. Nou. Zeker.
Niet zo schamper, alsjeblieft. Kan jij eigenschappen noemen die
niet met zichzelf, de huidige wetenschappelijke kennis, of onze eigen moraal in tegenspraak zijn? Ik (en een hoop anderen) zou het
graag vernemen.
bongobrain schreef:Hoe zei Douglas Adams dat ook al weer? En nadat de mens zo had bewezen dat God niet bestond zei God: oeps, daar had ik niet aan gedacht, en loste op in een wolkje logica. Als toegift bewees de mens dat wit zwart is en werd overreden op een zebrapad.
Nee, zo zei Adams het niet. Ik citeer (D. Adams,
The Hitch hiker's Guide to the Galaxy, 1996, Heinemann, London, p. 52---het gebonden verzamelde werk):
'Now it is such a bizarrely improbable coincidence that anything so mindbogglingly useful could have evolved purely by chance that some thinkers have chosen to see it as a final and clinching proof of the non-existence of God.
'The argument goes something like this: "I refuse to prove that I exist," says God, "for proof denies faith, and without faith I am nothing."
'"But," says Man, "the Babel Fish is a dead giveaway isn't it? It could not have evolved by chance. It proves you exist, and so therefore, by your own arguments, you don't. QED."
'"Oh dear," says God, "I hadn't thought of that," and promptly vanishes in a puff of logic.
'"Oh, that was easy," says Man, and for an encore goes on to prove that black is white and gets himself killed on the next zebra crossing.
Duidelijk is dus dat de mens het niet-bestaan van God in een handomdraai
succesvol aantoonde---God verdween immers---en toen, overmoedig geworden ('oh, that was easy'), probeerde iets écht onmogelijks aan te tonen met de dood op het zebrapad als tragisch resultaat. De bedoeling die jij eraan geeft is door het weglaten van die kleine uitroep compleet veranderd.
Merk trouwens op dat God in Adams' verhaal ook eist dat er gewoon in hem moet worden
geloofd: '... for proof denies faith, and without faith I am nothing. ...'. Adams was een rasechte atheïst, en dit stuk moet je zeker niet zien als een vriendelijke steunbetuiging aan al die moeizame theologische kunststukjes om God voor de mensheid te behouden.
bongobrain schreef:cymric schreef:Menselijk gedrag kun je prima meenemen als je daar prijst op stelt en als je denkt dat het zinvol is voor je verklaring.
Ah. Dus ik heb ongelijk met mijn stelling dat binnen de natuurwetenschappen menselijk gedrag doorgaans geen element vormt van theorieën/modellen (anders dan als "verstoring") en dat metingen ter toetsing van een theorie zo veel mogelijk van menselijke invloed gevrijwaard moeten worden?
Nee, daar heb je geen ongelijk in. Alleen hadden we het nu over het verhaal van schelpjes in een mooi patroon op het strand, en niet over, zeg,
de reden waarom een onverharde weg uit zichzelf hobbels gaat vertonen (gratis registratie wellicht noodzakelijk). Zoals ik al zei: 'Menselijk gedrag kun je prima meenemen
als je daar prijs op stelt en als je denkt dat het zinvol is voor je verklaring.' Om in te zien wanneer dat zinvol is, moet je een beetje ervaren zijn in het doen van onderzoek en het opstellen van verklaringen, die vanzelfsprekend falsifiëerbaar moeten zijn.
Uit mijn eigen omgeving ken ik serieuze anecdotes waar het gedrag van de mens wel degelijk een rol speelde in de verklaring van een bepaald fenomeen, dat tot grote hoofdbrekens had geleid zolang de menselijke invloed
niet was meegenomen. Het zijn prachtige en zeer leerzame verhalen, te lang en te specialistisch om hier op te schrijven, dus je zult me helaas op mijn woord moeten geloven. Desondanks laat ik je met één voorbeeld achter dat ook jij prima kent: graancirkels.
bongobrain schreef:cymric schreef:Dembski zet zichzelf alleen maar voor schut, want zijn methodologie werkt niet. En dat is niet omdat ik in het paradigma van ET zit yaddayaddayadda. Wiskundig is zijn theorie niet in orde; en hij gaat uit van subjectief gekozen minimum kans als zijnde een objectieve maatstaf voor wanneer er sprake is van ontwerp. Hij nuanceert dus helemaal niks.
Toch blijf ik het idee houden dat het debat rondom Dembski vooral te maken heeft met de implicaties, meer dan met wat wiskundige theorie. Heb overigens helemaal geen zin om daar een inhoudelijke discussie over te voeren; ik blijf zijn idee interessant vinden. Benieuwd of hem lukt een kloppend systeem te krijgen.
Ja en nee. Zolang Dembski gewoon had geluisterd naar de kritiek en met iets nieuws op de proppen was gekomen, was er niets aan de hand geweest. Maar hij zette zijn toen foutieve theorieën door, probeerde ze viavia in de klaslokalen geïntroduceerd te krijgen als zijnde een realistisch alternatief voor ET, en
toen viel iedereen over hem heen. En ik vrees dat ik je teleur moet stellen om het systeem kloppend te krijgen: de fout zit op een fundamenteel punt, namelijk het kiezen van een grens vanaf waar je 'verklaring' als ontwerp accepteert. (Er zijn nog meer fouten, overigens.) Dat is een
keuze die je niet objectief kunt uitrekenen. Het kan en mag niet zo zijn dat als iets écht zou zijn ontworpen, persoon A uitrekent 'ontwerp' en persoon B, door de grenswaarde wat anders te kiezen, op 'geen ontwerp' uitkomt. Het kan niet beide zijn.
bongobrain schreef:cymric schreef:Juist. En nu hebben wij een fenomeen dat aan die kenmerken voldoet. Op grond waarvan zou je dan kunnen constateren dat het bovennatuurlijk is?
Niet. Nou, dat moest van ver komen, maar kunnen we dan nu gezamenlijk constateren dat wetenschap (zeker zolang Dembski nog niet slaagt in zijn pogingen) niet kan onderscheiden tussen natuurlijke en bovennatuurlijke oorzaken?
Niemand kan het
ooit onderscheiden, want zelfs in het onwaarschijnlijke geval dat Dembski zijn filter aan de praat krijgt, zijn we nog gebonden aan onze eigen manier van waarnemen. Dembski gaat er vanuit dat we een 'eerlijke' waarneming doen, maar dat is in het geval van niet-natuurlijke entiteiten geen gegeven. En dan houdt het heel gewoon op.
bongobrain schreef:cymric schreef:Wederom: hetzelfde geldt precies voor een gelovige die claimt dat zijn god met hem praat. Hoe weet hij dat zeker? Het antwoord: dat weet hij niet zeker, hij gelooft het maar. [...] De wetenschapper daarentegen is nog zo eerlijk om te erkennen dat hij het niet zeker kan weten,...
Volgens mij heb je het hier over een principieel verschil tussen een wetenschappelijke omgeving en een persoonlijke leefomgeving. Weet een man die al 20 jaar gelukkig getrouwd is zeker dat zijn vrouw van hem houdt? En kan een natuurwetenschapper dat op enigerlei wijze vaststellen? Hoeveel dingen die een normaal mens in zijn normale omgeving voor zeker aanneemt, zijn zeer strikt genomen volgens een wetenschapelijke benadering niet zeker? Weet je zeker dat de zwaartekracht morgen niet de andere kant op werkt?
Nee, zekerheid is ons niet gegeven. Een natuurwetenschapper kan het dus ook niet met zekerheid vaststellen; hij kan wel allerlei hormoonspiegels meten en het gedrag waarnemen en dan op basis van vergelijking met wat wij als 'liefde' beschrijven concluderen dat het antwoord 'waarschijnlijk houdt ze niet meer van hem' is. Ja, in feite is een enorme hoop---eigenlijk alles---onzeker; zelfs de zwaartekracht zou morgen
tsjoeps de andere kant op kunnen staan.
bongobrain schreef:Kijk, met alle respect, ik weet zeker dat mijn vrouw van me houdt. Kan best wezen dat dat niet kan, maar dat zijn nou dingen waar ik me geen zorgen over maak.
Exact. Wat je nu doet is een grens aanbrengen waarop voor jouw gevoel een hele hoge mate van zekerheid neerkomt op 'ik ben zeker', of, zoals jij het uitdrukt 'ik maak me er geen zorgen over'. (Merk op dat ik 'zeker' hier echt beschouw als onvoorwaardelijk 100% zeker, geen twijfel, je kent álle details, álle ins en outs, enzovoort.) Zonder die stap zou je een perfecte agnost zijn die niet eens meer kan beslissen of hij wel of niet moet ademhalen. Je
moet aannames doen over de wereld om je heen, want het is onmogelijk om door middel van zuivere redenatie te bepalen wat er aan de hand is en hoe je erop dient te reageren.
Iedereen is dus in meer of mindere mate gelovig. Dat kán ook niet anders, want we zijn niet alwetend, en alwetendheid is de antithese van geloof. (Je kunt overwegen of wiskundige axioma's daar ook onder vallen; je kunt ze ook beschouwen als 'startpunten' en dan gewoon kijken hoever je ermee komt. De ons bekende die aan 'rekenen' ten grondslag liggen zijn zeker niet de enig denkbare!)
De kunst is nu om zo min mogelijk van die geloofsstappen te maken---elke is er eigenlijk één teveel.
bongobrain schreef:cymric schreef:Altijd erg ironisch gevonden: een god kan zich niet ondubbelzinnig aan ons openbaren omdat wij niet met absolute zekerheid alles kunnen weten.
en zit dat probleem dan bij die god of bij ons?
De god natuurlijk. De meeste religies eisen van ons als mensheid gehoorzaamheid en aanbidding omdat de bijbehorende god ons heeft gemaakt of geïnstrueerd. Maar door ons te maken zoals we zijn, kunnen we niet met 100% eerlijkheid aan dat gebod voldoen, tenzij we onszelf als blinde en absoluut gehoorzame slaven gaan gedragen. Dat is niet een manier waarop ik wens te leven. Als die god er niet is, is ook dat gebod er niet, en kunnen we ons vrij en zonder bezwaar gedragen zoals we zijn, zonder dat we ons af hoeven te vragen hoe en waar we die god gaan zien.
NASCHRIFT
Dit is een ontstellend lang antwoord geworden, bijna 28 KB pure ASCII (weliswaar inclusief citaten) en het heeft me letterlijk een dag gekost om het allemaal op te schrijven. Ik stel voor dat je in je antwoord alleen het hoogstnoodzakelijke eruit pikt wat volgens jou écht de kern van je betoog vormt.